NİTEL ARAŞTIRMALARDA KONUMSALLIK VE DÜŞÜNÜMSELLİK: YAKINLIK VE MESAFE ARASI MÜZAKERE

Öz

Nitel araştırmalarda en önemli araştırma enstrümanı olan araştırmacının, araştırmaya olası etkilerini anlama noktasında “konumsallık” önemli bir metodolojik kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. “Araştırma sürecinin” ve genel olarak araştırmacının kimliğine ve ideolojik duruşuna göre tanımlanan “konumsallığın” birbirleri üzerine olası etkileri bu makalenin temel tartışma konusudur. Alan yazında çoğunlukla, “içeriden” ya da “dışarıdan” bir araştırma sürecine yol açan koşullar ve bu koşulların araştırma üzerine olumlu/olumsuz etkileri tartışılmaktadır. “Tamamen içeriden” ya da “tamamen dışarıdan” bir araştırmanın mümkün olup olmadığı ise genellikle sorgulama dışı bırakılmaktadır. Farklı olarak, bu makalede, araştırma sürecinde konumlar arasında keskin bir ayrımın mümkün olup olmadığı sorgulanmaktadır. Ayrıca, araştırmacı ile araştırması arasındaki ilişkisellik tartışılmaktadır. Sonuç olarak, “içeriden” ve “dışarıdan” konumlar arası uzlaşının mümkün olabileceği ve konumsallığı “arada alan” olarak benimsemenin faydaları ortaya konmuştur. Araştırmacının kendi konumunun farkına varması ve bulgular üzerine etkisini kontrol edebilmesi için ise “düşünümsellik” önemli bir metodolojik tutum olarak ön plana çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• konumsallık
• içeriden/dışarıdan
• kimlik
• ideoloji
• düşünümsellik

POSITIONALITY AND REFLEXIVITY IN QUALITATIVE RESEARCH: NEGOTIATION BETWEEN RAPPORT AND DISTANCE

Abstract

Positionality is an important methodological concept in understanding the possible effects of a researcher on research. This article’s main discussion topic is the mutual interaction between the researcher’s “positionality” and “the research process”. The conditions leading to an “insider” or “outsider” research process and these conditions’ positive/negative effects on the research have been discussed in the literature. However, it is often not questioned whether a “completely insider” or “completely outsider” investigation is possible. In this article, it has been questioned whether it is possible to make a sharp distinction between these positions during the research process. Additionally, the relationality between the researcher and his/her research has been discussed. As a result, adopting positionality as “the space between” has been suggested. "Reflexivity" has also come to the fore as an important methodological attitude in order for the researchers to become aware of their positionality and control their own influence on the findings.

Keywords

• positionality
• insider/outsider
• identity
• ideology
• reflexivity

Kaynakça

1. Anlı, Ö. F. (2016). Bilim savaşları: Modern bilim imgesinin dönüşümü. Ankara: Phoenix.
2. Avcıoğlu, G. Ş. (2011). Yapısal kimlikten seçimlik kimliğe: Kimliğin medya aracılığıyla yeniden üretimi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(2), 359-370.
3. Barnes, B. (2016). Bilim ve ideoloji. Bilim sosyolojisi incelemeleri: Temel yaklaşımlar, kavramlar ve tartışmalar (2. baskı) içinde (s. 329-361). Ankara: Doğubatı.
4. Bauman, Z. (2017). Kimlik. (M. Hazır, Çev.). Ankara: Heretik. (Orijinal çalışma basım tarihi 2004).
5. Berger, R. (2015). Now i see it, now i don’t: Researcher’s position and reflexivity in qualitative research. Qualitative Research, 15(2), 219-234.
6. Bourdieu, P. ve Wacquant, L. (2016). Düşünümsel bir antropoloji için cevaplar (8. baskı). (N. Ökten, Çev.). İstanbul: İletişim. (Orijinal çalışma basım tarihi 2001). Brannick, T. ve Coghlan, D. (2007). In defense of being native. The Case for Insider Academic Research, 10(1), 59-74.
7. Brayboy, B. M. ve Deyhle, D. (2000). Insider-outsider: Researchers in American Indian communities. Theory Into Practice, 39(3), 163-169.
8. Breen, L. J. (2007). The researcher ‘in the middle’: Negotiating the insider/outsider dichotomy. The Australian Community Psychologist, 19(1), 163-174.

9. Cade, T. (Ed.) (1970). The black woman: An anthology. New York, USA: New American Library.
10. Cevizci, A. (2017). Felsefe sözlüğü (6. baskı). İstanbul: Say.
11. Chavez, C. (2008). Conceptualizing from the inside: Advantages, complications, and demands on insider positionality. The Qualitative Report, 13(3), 474-494.
12. Denzin, N. K. ve Lincoln, Y. S. (Ed.) (2003). Strategies of qualitative inquiry (2. Baskı). Thousand Oaks, CA: Sage.
13. Dwyer: C. ve Buckle, J. L. (2009). The space between: On being an insider-outsider in qualitative research. International Journal of Qualitative Methods, 8(1), 54-63.
14. Ergun, A. ve Erdemir, A. (2010). Negotiating insider and outsider identities in the field: ‘Insider’ in a foreign land; ‘outsider’ in one’s own land. Field Methods, 22(1), 16-38.
15. Gair, S. (2012). Feeling their stories: Contemplating empathy, insider/outsider positionings, and enriching qualitative research. Qualitative Health Research, 22(1), 134–143.
16. Ganga, D. ve Scott, S. (2006). Cultural insiders and the issue of positionality in qualitative migration research: Moving across and moving along. Researcher-Participant Divides, 7(3), Art. 7.
17. Geertz, C. (2008). Yerli Gözüyle. Antropolojik anlamanın doğası üstüne. Toplum bilimlerinde yorumcu yaklaşım (2. baskı) içinde (s. 101- 125). İstanbul: Deniz.
18. Greene, M. J. (2014). On the inside looking in: Methodological insights and challenges in conducting qualitative insider research. The Qualitative Report, 19(29), 1-13.
19. Griffth, A. I. (1998). Indsider/outsider: Epistemological privilege and mothering work. Human Studies, 21, 361-376.
20. Hammersley, M. (1993). On the teacher as researcher. Educational research: Current issues içinde (s. 425-445). London, UK: Paul Chapman.
21. Hammersley, M. ve Atkinson, P. (1995). Ethnography: Principles in practice. New York, USA: Routledge.
22. Harmanşah, R. ve Nahya, Z. N. (2018). Etnografik hikâyeler (2. baskı). İstanbul: Metis.
23. Hellawell, D. (2006). Inside out: Analysis of the insider outsider concept as a heuristic device to develop reflexivity in students doing qualitative research. Teaching in Higher Education, 11(4), 483-494.
24. İdeoloji (t.b.). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/?kelime=ideoloji
25. Kerstetter, K. (2012). Insider, outsider, or somewhere in between: The impact of researchers’ identities on the community-based research process. Journal of Rural Social Sciences, 27(2), 99-117.
26. Kusow, A. M. (2003). Beyond indigenous authenticity: Reflections on the insider/outsider debate in immigration research. Symbolic Interaction, 26(4), 591–599.
27. Lipp, A. (2007). Developing the reflexive dimension of reflection: A framework for debate. International Journal of Multiple Research Approaches, 1, 18-26.
28. Lynch, W. T. (2016). İdeoloji ve bilimsel bilginin sosyolojisi. Bilim sosyolojisi incelemeleri: Temel yaklaşımlar, kavramlar ve tartışmalar (2. baskı) içinde (s. 417-449). Ankara: Doğubatı.
29. Mercer, J. (2007). The challenges of insider research in educational institutions: Wielding a double-edges word and resolving delicate dilemmas. Oxford Review of Education, 33(1), 1-17.
30. Merton, R. K. (1972). Insiders and outsiders: A chapter in the sociology of knowledge. American Journal of Sociology, 78(1), 9-47.
31. Mulkay, M. (2016). Bilimde normlar ve ideoloji. Bilim sosyolojisi incelemeleri: temel yaklaşımlar, kavramlar ve tartışmalar (2. baskı) içinde (s. 362-385). Ankara: Doğubatı.
32. Mutlu, Y. (2018). Biz ve onlar sarkacında: Bir Türk kadın araştırmacı olarak Türkiye’de zorunlu Kürt göçü çalışmanın şeceresi. Etnografik hikayeler (2.baskı) içinde (s. 35-55). İstanbul: Metis.
33. Özlem, D. (2015). Kültür bilimleri ve kültür felsefesi. İstanbul: Notos.
34. Qin, D. (2016). Positionality. The Wiley Blackwell encyclopedia of gender and sexuality studies içinde (s. 1-2). New York, USA: John Wiley ve Sons.
35. Reflexivity (t.b.) Cambridge Dictionary. https://dictionary.cambridge.org/tr/s%C3%B6zl%C3 %BCk/ingilizce/reflexivity Ritzer, G. ve Stepnisky, J. (2014). Sosyoloji kuramları. Ankara: De ki.
36. Rowe, W. E. (2014). Positionality. The SAGE encyclopedia of action research içinde (s. 627-628). London, UK: Sage.
37. Simmel, G. (1950). Knowledge, truth, and falsehood in human relations. Kurt H. Wolff (ed.) The sociology of Georg Simmel içinde (s. 307-316). New York: The Free Press.
38. Simmel, G. (2015). Bireysellik ve kültür (2. baskı). (T. Birkan, Çev.). İstanbul: Metis.
39. Truex, D., Holmström, J. ve Keil, M. (2006). Theorizing in information systems research: A reflexive analysis of the adaptation of theory in information systems research. Journal of the association for information systems, 7(12), 797-821.
40. Unluer, S. (2012). Being an insider researcher while conducting case study research. The Qualitative Report, 17(29), 1-14.
41. Weber, M. (2017). Sosyal Bilimler Metodolojisi (3. basım). (V. Saygın Öğütle, Çev.). İstanbul: Küre. (Orijinal çalışma basım tarihi 1949).
42. Weber, R. (2003). Editors comments: The reflexive researcher, MIS Quarterly, 27(4), 5-14.
43. Yanow, D. ve Schwartz-Shea, P. (2009). Interpretive research: Characteristics and criteria. Revu Internationale de Psychosociologie, 35(15), 29-38.