Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu

Yıl 2020, Cilt 5, Sayı 1, 9 - 20, 26.04.2020

Öz

Askıda sediment partikülleri akım hızına yakın bir hızla hareket ettiğinden debinin bir fonksiyonu olarak görülmektedir. Sediment anahtar eğrisi belirli bir zaman ve alanda ölçülen akım debileri ile sınırlı askıda sediment yükü örneklerinden laboratuvarda hesaplanan sediment konsantrasyonları arasındaki ilişkiyi tarif etmektedir. Eğri denklemindeki regresyon katsayıları logaritmik saçılmış veri değerlerine en küçük kare regresyon yöntemi kullanılarak lineer çizgi uydurulması ile elde edilir. Bu çalışmada Yeşilırmak Havzası’nda yer alan 1418 Gömeleönü gözlem istasyonu için sediment anahtar eğrisi türetildi. Çalışmanın iki amacından ilki, anahtar eğrisi denkleminin belirlenmesinde kullanılan veri setlerinin önemi ve sediment konsantrasyon tahminleri üzerindeki etkisinin ortaya konulmasıdır. Sonuçlar sediment anahtar eğrisinin kullanılan veri setlerine ve yöntemlere olan duyarlılığını ortaya koymuştur. İkinci amaç, yapay zekâ optimizasyon yöntemlerinden, sürü zekasına dayalı olan parçacık sürü optimizasyonu (PSO) algoritmasının kullanılabilirliğinin incelenmesidir. Ölçülmüş verilere en yakın sonuçlar PSO kullanılarak belirlenen ampirik denklemden elde edilmiştir. Sonuç olarak, sediment anahtar eğrisi, yağış ve akışın zamansal ve mekânsal değişimleri, havzanın topoğrafyası, zemin cinsi, arazi kullanımı, bitki örtüsü gibi pek çok parametrenin etkisindeki karmaşık fiziksel bir olayın akışın fonksiyonuna indirgemesi ile elde edilen bir modeldir. Tahminlerdeki belirsizlikleri sadece yöntem ve ölçülmüş debi verileri ile gidermenin neredeyse imkânsız olduğunun farkında olunmalıdır.

Kaynakça

  • [1] Belen, İ. (2004) “Türkiye’de Erozyon Problemi ve Erozyon Kontrolü Çalışmaları” Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü Teknik Raporu, 30 Kasım 2004.
  • [2] Uludağ, S. (2017) “DSİ Genel Müdürlüğü’nce Yürütülen Süspanse Sediment Çalışmaları” Kalite Kontrol Teknik Semineri, 16-20 Ekim, İstanbul, syf. 23-33.
  • [3] Colby, B.R. (1956) “Relationship of Sediment Discharge to Streamflow” USGS Open File Report.
  • [4] Walling, D. E. (1977b) “Assessing the Accuracy of Suspended Sediment Rating Curves for a Small Basin” Water Resources Research, 13, 531-538.
  • [5] Ferguson, R.I. (1986a) “River Loads Underestimated by Rating Curves” Water Resources Research, 22, 74-76.
  • [6] Ferguson, R.I. (1987) “Accuracy and Precision of Methods for Estimating River Loads” Earth Surf. Processes and Landforms 12, 95-104.
  • [7] Koch, R.W. ve Smillie, G. M. (1986) “Comment on “River Loads Underestimated by Rating Curves by R. I. Ferguson” Water Resources Research, 22, 2121-2122.
  • [8] Walling, D. E. ve Webb, B. W. (1998) “The Reliability of Rating Curve Estimates of Suspended Sediment Yield: Some Further Comments” In: Erosion and Sediment Transport Measurement (Proceedings of Porto Alegre Symposium, December) IAH Publ. No.174, 337-350.
  • [9] Asselman, N.E.M. (2000) “Fitting and Interpretation of Sediment Rating Curves” Journal of Hydrology, 234, 228-248.
  • [10] Kennedy, J. ve Eberhart, R. (1995) “Particle Swarm Applied Mathematics 209:160–166, 2007. Optimization”, Proc. of the IEEE Int. Conference on Neural Networks, 4, 1942-1948.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Mühendislik
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Nermin ŞARLAK (Sorumlu Yazar)
MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ
0000-0003-3632-2725
Türkiye


Deniz ÜSTÜN
MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ
0000-0002-5229-4018
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 26 Nisan 2020
Yayınlandığı Sayı Yıl 2020, Cilt 5, Sayı 1

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { humder672090, journal = {Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi}, issn = {}, eissn = {2528-8733}, address = {}, publisher = {Harran Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {5}, pages = {9 - 20}, doi = {}, title = {Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu}, key = {cite}, author = {Şarlak, Nermin and Üstün, Deniz} }
APA Şarlak, N. & Üstün, D. (2020). Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu . Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi , 5 (1) , 9-20 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/humder/issue/53933/672090
MLA Şarlak, N. , Üstün, D. "Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu" . Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi 5 (2020 ): 9-20 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/humder/issue/53933/672090>
Chicago Şarlak, N. , Üstün, D. "Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu". Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi 5 (2020 ): 9-20
RIS TY - JOUR T1 - Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu AU - Nermin Şarlak , Deniz Üstün Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 9 EP - 20 VL - 5 IS - 1 SN - -2528-8733 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu %A Nermin Şarlak , Deniz Üstün %T Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu %D 2020 %J Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi %P -2528-8733 %V 5 %N 1 %R %U
ISNAD Şarlak, Nermin , Üstün, Deniz . "Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu". Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi 5 / 1 (Nisan 2020): 9-20 .
AMA Şarlak N. , Üstün D. Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi. 2020; 5(1): 9-20.
Vancouver Şarlak N. , Üstün D. Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi. 2020; 5(1): 9-20.
IEEE N. Şarlak ve D. Üstün , "Sediment Anahtar Eğrisi Türetilmesi: Uygulama Gömelönü İstasyonu", Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, c. 5, sayı. 1, ss. 9-20, Nis. 2020