Change, Stability and Context: Prospective Teachers' Perceptions

Abdurrahman Şahin; Hulusi Çokadar

Change, Stability and Context: Prospective Teachers' Perceptions

Öz

Bu çalışmanm amacı birinci ve dördüncü sınıftaki öğretmen adaylarının iyi öğretim, iyi öğretmen ve iyi öğrenci hakkındaki algılanm saptamak ve karşılaştırmaktır. Kapah- ve açık-uçlu sorulardan oluşan bir anket, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesinde kayıtlı 142 birinci ve 138 dördüncü sınıf öğretmen adayına uygulanmıştır. Bulgular, birinci sınıftaki öğretmen adaylarının dördüncü sınıftakilere göre daha öğretmen ve konu merkezli bir algıya sahip olduklarını göstermektedir. Öğretmen adaylarımn iyi öğretime yönelik algıları tek boyutludan daha bütüncül bir anlayışa doğru, iyi öğretmene yönelik algıları profesyonel ve duyuşsaldan kişisel boyuta doğru ve iyi öğrenciye yönelik algıları akademik boyuttan sosyal boyuta doğru değişmektedir. Bulgular öğretmen yetiştirme programında öğretmen merkezli algıların değişime uğradığını göstermekle birlikte, bazı yerleşik inançların da devam ettiği izlenimini vermektedir

Anahtar Kelimeler

öğretmen yetiştirme, algı, öğretmen adayı, türkiye, öğretim

Kaynakça

Aagaard, L. & Slddmore, R. (2002). Preservice teacher perception of their best and worst K-12 teachers. The Mid-South Educational Research Association. (ERIC Document Reproduction Service No: ED 477810).
Amon, S. & Reichel, N. (2007). Who is the ideal teacher? Am I? Similarity and difference in perception of students of education regarding the qualities of a good teacher and of their own qualities as teachers. Teachers and Teaching: theory and practice, 13(5), 441-464.
Book, C., Byers, J ., & Freeman, D. (1983). Student expectations and teacher education traditions with which we can and cannot live. Journal of Teacher Education, 34(1), 9-13.
Bramald, R., Hardman, F., & Leat, D. (1995). Initial teacher trainees and their views of teaching and learning. Teaching and Teacher Education, 16, 749-764.
Clark, C. M. (1988). Asking the right questions about teacher preparation: Contributions of research on teaching thinking. Educational Researcher, 17, 5-12.
Doyle, M. (1997). Beyond life history as a student: Preservice teachers’ beliefs about teaching and learning. College Student Journal, 31(4), 519-532.
Fajet, W., Bello, M., Leftwich, S. A., Mesler, J. L., & Shaver, A. N. (2005). Pre-service teachers’ perceptions in beginning education classes. Teaching and Teacher Education, 21, 717-727.
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York: The Continuum Publishing Corporation.

Freire, P. (1998). Teachers as cultural workers: Letters to those who dare to teach. Colorado: Westview Press.
Goodlad, J. (1990). Teachers for our nation ’s school. San Francisco, CA: J ossey-Bass.
Guyton, E. & Farokhi, E. (1987). Relationships among academic performance, basic skills, subject matter knowledge, and teaching skills of teacher education graduates. Journal of Teacher Education, 36(3), 37-42.
Hatch, J. A. (1999). What preservice teachers can learn from studies of teachers’ work. Teaching and Teacher Education, 15, 229-242.
Holt-Reynolds, D. (1992). Personal history-based beliefs as relevant prior knowledge in course work. American Educational Research Journal, 29, 325-349.
Işıkoğlu, N., İvrendi, A., & Şahin, A. (2007). An in-depth look to the process of student teaching through the eyes of candidate teachers. Eurasian Journal of Educational Research, 26, 131-142.
Joram, E. & Gabriele, A. J. (1998). Preservice teachers’ prior beliefs: Transforming obstacles into opportunities. Teaching and Teacher Education, 14(2), 175-191.
Kagan, D. M. (1992). Implications of research on teacher belief. Educational Psychologist, 27, 65-90.
Kember, D. (2001). Beliefs about knowledge and the process of teaching and learning as a factor in adjusting to study in higher education, Studies in Higher Education, 22(2), 205—221.
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Thousand Oaks, CA: Sage.
Minor, L. C., Onwuegbuzie, A. J ., Witcher, A. E., & James, T. L. (2002). Preservice teachers’ educational beliefs and their perceptions of characteristics of effective teachers. The Journal of Educational Research, 96(2), 116-127.
Monk, D. H. (1994). Subject area preparation of secondary mathematic and science teachers and student achievement. Economics of Education Review, 3, 125-145.
Duatepe—Paksu, A. (2008). Comparing teachers’ beliefs about mathematics in terms of their branches and gender. H. U. Journal of Education, 35, 87-97.
Ritzer, G. (1996). McDonaldization of the society. Thousands Oaks, CA: Pine Forge Press.
Robertson, J. (2006). “If you know our names it helps ” Student perspectives about good teaching. Qualitative Inquiry, 12(4), 756-768.
Saban, A. (2003). A Turkish proŞle of prospective elementary school teachers and their views of teaching. Teaching and Teacher Education, 19, 829-846.
Seidman, I. (1998). Interviewing as qualitative research: A guide for researchers in education and the social sciences. New York: Teachers College Press.
Shor, I. (1992). Empowering education: Critical teaching for social change. Chicago: The University of Chicago press.
Sönmez, V. (2003). Eğitimin tarihsel temelleri (Historical foundation of education). In V. Sönmez (Ed.), Öğretmenlik mesleğine giriş (Introduction to teaching profession) (pp. 1-41). Ankara: Am.
Strauss, A. & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: grounded theory, procedures and techniques. Newbury Park, CA: Sage.
Su, Z. (1997). Teaching as a profession and as a career: Minority candidates’ perspectives. Teaching and Teacher Education, 13, 325-340.
Tabachnick, B. R. & Zeichner, K. M. (1984). The impact of the student teaching experience on the development of teacher perspectives. Journal of Teacher Education, 35, 28-36.
Tashakkori, A. & Teddlie, C. (1998). Mixed methodology: Combining qualitative and quantitative approaches. Applied social research methodology series. Vol. 46. Thousands Oaks, CA: Sage.
van Rossum, E. J. & Taylor, I. P. (1987). The relationship between conceptions of learning and good teaching: A scheme of cognitive development. Paper presented at the AERA Annual Meeting, Washington, April 1987.
Weinstein, C. (1990). Prospective elementary teachers’ beliefs about teaching: Implications for teacher education. Teaching and Teacher Education, 6(3), 279—290
Wilson, S. & Cameron, R. (1996). Student teacher perception of effective teaching: A developmental perspective. Journal of Education for Teaching, 22(2), 181-195.
Witcher, A., Onwuegbuzie, A. I., & Minor, L. C. (2001). Characteristics of effective teachers: Perceptions of preservice teachers. Research in the Schools, 8, 45—57.
Wubbels, T. (1992). Taking account of student teachers’ preconceptions. Teaching and Teacher Education, 8, 137-150.
YÖK (Yüksek Öğretim Kurulu). (2006). Higher education strategy in Turkey. Ankara: Turkey. GENİŞLETİLMİŞ ÖZET
Öğretmen yetiştirme programına kabul edilen öğretmen adaylarının algıları ve bu algılardaki
değişinıin saptanması, öğretmen yetiştirme sürecinin etkililiğini belirlemek bakımından önemlidir. Bu
algıların tespiti ve olumsuz algıların dönüşümü, öğretmen adaylarınm gelecekteki öğretim
deneyimlerindeki başarılarını olumlu yönde etkileyebilecek yollardan biridir. Yapılan çalışmalar,
öğretmen adaylarımn öğretmen yetiştirme programlarına yerleşik bir dizi algılarla geldiklerini
göstermektedir. Öğretmen yetiştirme programına geleneksel ortamlardan gelen öğretmen adaylarının
algıları, bu ortamlarda edinmiş oldukları deneyimlerle şekillenmekte; bu yüzden öğrenci veya
öğretmen rollerine yönelik yanlış algılar geliştirmektedirler. Öğretmen adayları etkili öğretimin;
öğrencilerin görevlerini sessizce yaptıkları, sıralarında sessizce oturdukları ve öğretmenin de
öğretmekle meşgul olduğu ortamlarda gerçekleştiğini ifade etmektedirler. Öğretmen adayları iyi
öğretmeni ise bilgili, güdüleyici, öğretim becerisine sahip ve öğrenciyi anlayan birisi olarak
tanımlamakta; ancak öğretmenin duyuşsal özelliklerini diğer özelliklerinden daha fazla
önemsemektedirler. Önceki çalışmalar ayrıca öğretmen yetiştirme programlarında adayların algılanmn
öğretmen-merkezli anlayıştan öğrenci merkezli anlayışa, kişisel ilişkiden profesyonel ilişkiye ve
kontrolcü anlayıştan bütüncül anlayışa doğru değiştiğini göstermektedir. Öğretmen adaylarının algıları
birçok çahşma tarafından incelenmiş olmakla birlikte, öğretmen yetiştirme programına kabul ve
mezuniyet seviyesindeki adayların algılarım inceleyen çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu çalışmada şu
sorulara cevap arannııştır. (1) Çahşmaya katılan öğretmen adaylarımn kişisel özellikleri nelerdir? (2)
Birinci ve dördüncü sınıftaki öğretmen adaylarımn iyi öğretim, iyi öğretmen ve iyi öğrenciye yönelik
algıları nelerdir? (3) Birinci ve dördüncü sımftaki adayların algıları hangi açılardan farklılık
göstermektedir? (4) İki grup öğretmen adayımn algıları karşılaştırıldığında, öğretmen yetiştirme
sürecinin etkililiği hakkındaki çıkarımlar nelerdir?
Bu çalışmamn verileri Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Anabilim
Dalı’nda öğrenim gören 142 birinci ve 138 dördüncü sımf öğretmen adayından toplanrmştır.
Örneklem, evrenin yüzde 40’ım oluşturmaktadır. Veriler kapalı- ve açık-uçlu sorulardan oluşan bir
anket formu yardımıyla toplanmıştır. Kapalı-uçlu sorular katılımcıların kişisel bilgilerini derleme
amacıyla kullamlırken, açık-uçlu sorular katılımcıların iyi öğretim, iyi öğretmen ve iyi öğrenci njtelikleriyle ilgili algılarım ortaya çıkarmak amacıyla kullanılmıştır. Kişisel bilgiler SPSS (Statistical
Package for Social Sciences) programı aracılığıyla çözümlenmiş ve bulgular frekans ve yüzdeler
şeklinde sunulmuştur. Açık-uçlu sorulara verilen cevaplar ise içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiş;
bulunan temalar birinci ve dördüncü sımftaki öğretmen adaylarımn algılarıyla, gruplar arasındaki
değişimi göstermek için frekans ve yüzdeler olarak sunulmuştur.
Araştırmanın katılımcı özelliklerine yönelik bulguları, bayanların öğretmenlik mesleğini
erkeklere göre daha fazla tercih ettiklerini, katılımcıların genellikle alt sosyoekonomik katmanlardan
geldiklerini, katılımcıların annelerinin yüzde 70’den fazlası ve babalarının yaklaşık yüzde 40’ının
ilköğretim düzeyi ve altında eğitim aldıklarım göstermektedir. Ayrıca öğretmen adaylarımn genellikle
tek ebeveynin çalıştığı aile bireyleri olduğu anlaşılmaktadır. Her iki gruptaki öğretmen adaylarının iyi
öğretimin ne olduğuna yönelik algıları incelendiğinde; tasarım, uygulama, değerlendirme ve sosyal
boyutlar olmak üzere dört ana tema ortaya çıkımştır. Ancak öğretmen yetiştirme sürecinde dördüncü
sınıftaki adaylarda öğretimin tasarım, değerlendirme ve sosyal boyutlarında daha fazla; buna karşılık
öğretimin uygulama boyutunda ise daha düşük seviyede algı geliştiği görülmektedir. Öğretimin
uygulama boyutunda birinci sımftaki öğretmen adaylarının cevaplarında bilginin transferi ve konu
tekrarı temaları daha yüksek oranda yer alırken, dördüncü sımftaki öğretmen adaylarının cevaplarında
daha düşük oranda yer almaktadır. Özellikle öğretimde bilginin transfer edildiği görüşü öğretmen
yetiştirme sürecinin etkisiyle büyük oranda değişime uğramaktadır. Katılımcıların iyi öğretmenin ne
olduğuna yönelik algılarına ait bulgular; genel kişisel nitelikleri, öğretime yönelik profesyonel rolleri
ve öğrenciye yönelik duyuşsal rolleri ifade ettiklerini göstermektedir. Birinci sımftaki öğretmen
adayları profesyonel rolleri ve öğrenciye yönelik duyuşsal rolleri daha çok benimserken, dördüncü
sınıftaki adaylar genel kişisel niteliklere daha çok önem vermektedirler. Katılımcıların iyi öğrencinin
ne olduğuna yönelik algılarına ait bulgularda ise kişisel, akademik ve sosyal nitelikleri ifade eden
temalar ortaya çıkmaktadır. Birinci sınıftaki öğretmen adayları öğrencide akademik özellikleri,
dördüncü sımftaki öğretmen adayları ise sosyal nitelikleri daha çok önemsemektedirler.
Elde edilen bulgulara dayanarak dört temel sonuca varılmıştır. (1) Önceki çalışmaların
bulgularına benzer şekilde öğretmen adaylarımn algıları öğretmen yetiştirme sürecinde öğretmen- ve
konu-merkezli anlayıştan öğrenci-merkezli bir anlayışa doğru kaymaktadır. (2) Öğretmen adaylarınm
öğretime yönelik algıları, akademik yönelimli görüşten sosyal yönelimli görüşe doğru çevrilmektedir.
(3) Öğretimin tasarım boyutu her iki grupta da, öğretimin uygulaması ile birlikte önemsenmekte;
ancak dördüncü sınıftaki öğretmen adaylarımn algılarında tasarım boyutu daha çok yer almaktadır. Bu
dönüşümlerde, son zamanlarda sıklıkla vurgu yapılan oluşturmacı öğrenme anlayışına ait ilkelerin
içselleştirilrnesinin önemli bir rol oynadığı düşünülebilir. (4) Öğretmen adayları, öğretmenlerin
öğrencilere yönelik duyuşsal yaklaşımlarını önemsemelerine rağmen, son sınıftaki öğretmen
adaylarının algılarında bu boyut daha az yer tutmaktadır. Bu bulgu, duyuşsal algıdaki azalmanın
sebeplerine dikkatleri çekmektedir. Ayrıca, bulguların eleştirel analizi bazı yerleşik inançların devam
ettiğine işaret etmektedir. Örneğin, her iki gruptaki katılımcılar, dinleme niteliğini iyi bir öğrenci
niteliği olarak ifade ederken, bu niteliği sadece birkaç katılırncımn iyi bir öğretmen niteliği olarak
ifade etmesi halen katıhmcıların bilinçaltında öğretmen-merkezli öğretime ait izlerin bulunduğunu;
mesleğe başlayınca geleneksel yollara kayabileceklerini düşündürmektedir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Abdurrahman Şahin Bu kişi benim

Hulusi Çokadar Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2009

Gönderilme Tarihi

23 Temmuz 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2009 Cilt: 36 Sayı: 36

IZ

https://izlik.org/JA48MD32JY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şahin, A., & Çokadar, H. (2009). Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(36). https://izlik.org/JA48MD32JY

AMA

1.Şahin A, Çokadar H. Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2009;36(36). https://izlik.org/JA48MD32JY

Chicago

Şahin, Abdurrahman, ve Hulusi Çokadar. 2009. “Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 36 (36). https://izlik.org/JA48MD32JY.

EndNote

Şahin A, Çokadar H (01 Haziran 2009) Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 36 36

IEEE

[1]A. Şahin ve H. Çokadar, “Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions”, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 36, sy 36, Haz. 2009, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48MD32JY

ISNAD

Şahin, Abdurrahman - Çokadar, Hulusi. “Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 36/36 (01 Haziran 2009). https://izlik.org/JA48MD32JY.

JAMA

1.Şahin A, Çokadar H. Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2009;36. Available at https://izlik.org/JA48MD32JY.

MLA

Şahin, Abdurrahman, ve Hulusi Çokadar. “Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 36, sy 36, Haziran 2009, https://izlik.org/JA48MD32JY.

Vancouver

1.Abdurrahman Şahin, Hulusi Çokadar. Change, Stability and Context: Prospective Teachers’ Perceptions. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2009;36(36). Erişim adresi: https://izlik.org/JA48MD32JY