Görme Yetersizliğinden Etkilenmiş Çocuklar ve Gören Çocukların Zihin Kuramı Becerileri ile Çalışma Belleğinin Karşılaştırılması

Öz

Bu araştırmanın amacı 6-10 yaşları aralığında olan görme yetersizliğinden etkilenmiş çocuklar ve gören çocukların Zihin Kuramı becerileri ile sözel çalışma belleği performansları arasındaki ilişkiyi karşılaştırarak incelemektir. Araştırmanın katılımcıları görme yetersizliği olan 19 çocukla gören 21 çocuktur. Araştırmada katılımcıların Zihin Kuramı becerilerinden birinci derece yanlış kanı atfı, ikinci derece yanlış kanı atfı becerileri ile sözel çalışma belleği performansları değerlendirilmiştir. Araştırmada değerlendirme öncesinde görme yetersizliği olan ve gören katılımcıların sözel zekâ puanları eşleştirilmiştir. Birinci derece yanlış kanı atfı becerileri için üç görev, ikinci derece yanlış kanı atfı becerileri için üç görev uygulanmıştır. Sözel çalışma belleği performansının değerlendirilmesi için Çalışma Belleği Ölçeği katılımcılara uygulanmıştır. Araştırma bulguları, sözel zekâ puanları eşleştirilen görme yetersizliği olan çocukların ve gören çocukların Zihin Kuramı puanları arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Ayrıca görme yetersizliği olan çocukların gören çocuklara göre sözel çalışma belleği puanlarının daha yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmada çocukların Zihin Kuramı becerileri ile çalışma belleği performansları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırma bulguları tartışılmış, ileri araştırmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Görme yetersizliği olan çocuklar
• Zihin Kuramı
• yanlış kanı affı
• çalışma belleği
• sözel zekâ

A Comparison of the Theory of Mind and Working Memory Performances of Children with Visual Impairments and Sighted Children

Öz

The purpose of this study was to compare the Theory of Mind (ToM) skills and verbal working memory performances of children with visual impairments and sighted school-aged children aged who were between the age of 6 and 10. Participants of the study consisted of a total 40 children, children with visual impairments, and 21 sighted children. ToM skills of the participants including first-order false belief attribution, second-order belief attribution, and verbal working memory performances were examined in the study. Verbal intelligence scores of the participants were matched to each other. Each participant was assessed via three different first-order false belief attribution tasks and three second-order belief attribution tasks. In order to assess the verbal working memory performances of the participants, the Working Memory Scale was utilized. Study findings showed that there was no significant difference between the ToM scores of the children with visual impairments and the typically developing sighted children. In addition, the results indicated that children with visual impairments had higher verbal working memory scores than sighted children. Findings showed that there was no relationship between ToM skills and working memory performances of children. The research findings were discussed and suggestions for future research were recommended.

Anahtar Kelimeler

• Children with visual impairments
• Theory of Mind
• false belief attribution
• working memory
• verbal intelligence

Kaynakça

1. Ahmed, F. S., & Stephen Miller, L. (2011). Executive function mechanisms of Theory of Mind. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41(5), 667-678.
2. Alloway, T. P., Gathercole, S. E., & Pickering, S. J. (2006). Verbal and visuospatial short term and working memory in children: Are they separable? Child Development, 77(6), 1698-1716.
3. Anghel, D. (2012). The development of Theory of Mind in children with congenital visual impairments. The Scientifíc Journal of Humanistic Studies, 4(7), 229-235.
4. Argyropoulos, V., Masoura, E., Tsiakali, T. K., Nikolaraizi, M., & Lappa, C. (2017). Verbal working memory and reading abilities among students with visual impairment. Research in Developmental Disabilities, 64, 87-95.
5. Astington, J. W., Pelletier, J., & Homer, B. (2002). Theory of mind and epistemological development: The relation between children’s second-order false-belief understanding and their ability to reason about evidence. New Ideas in Psychology, 20(2-3), 131-144.
6. Astington, J.W., & Edward, M.J. (2010). The development of Theory of Mind in early childhood. [çevrim-içi: http://www.childencyclopedia.com/documents/AstingtonEdwardANGxp.pdf], Erişim tarihi: 15.10.2017.
7. Baron-Cohen, S., Leslie, A.M., & Frith, U. (1985). Does the autistic child have a Theory of Mind? Cognition, 21, 37-46.
8. Baron-Cohen, S. (2001). Theory of Mind in normal development and autism. Prisme, 34(1), 74-183.

9. Baron-Cohen, S., O’riordan, M., Stone, V., Jones, R., & Plaisted, K. (1999). Recognition of faux pas by normally developing children and children with asperger syndrome or high-functioning autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 29(5), 407-418.
10. Barrett, L. F., Tugade, M. M., & Engle, R. W. (2004). Individual differences in working memory capacity and dual-process theories of the mind. Psychological Bulletin, 130(4), 553.
11. Baştuğ, S. (2016). Diyarbakır ilinde yaşayan görme yetersizliği olan çocuklarla normal gelişim gösteren çocukların Zihin Kuramı becerileri ve yürütücü işlev becerilerinin karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
12. Bedny, M., Pascual-Leone, A., & Saxe, R. R. (2009). Growing up blind does not change the neural bases of Theory of Mind. Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(27), 11312-11317.
13. Begeer, S., Dik, M., Marieke, J., Asbrock, D., Brambring, M., & Kef, S. (2014). A new look at Theory of Mind in children with ocular and ocular-plus congenital blindness. Journal of Visual Impairment & Blindness, 108(1), 17.
14. Bliss, I., Kujala, T., & Hämäläinen, H. (2004). Comparison of blind and sighted participants’ performance in a letter recognition working memory task. Cognitive Brain Research, 18(3), 273-277.
15. Boas, L. V., Muniz, L., Caldas Neto, S. da S., & Gouveia, M. de C. L. (2011). Auditory processing performance in blind people. Brazilian Journal of Otorhinolaryngology, 77(4), 504-509.
16. Brambring, M., & Asbrock, D. (2010). Validity of false belief tasks in blind children. Journal of Autism and Developmental Disorders, 40(12), 1471-1484.
17. Burton, H., Sinclair, R. J., & Dixit, S. (2010). Working memory for vibrotactile frequencies: comparison of cortical activity in blind and sighted individuals. Human Brain Mapping, 31(11), 1686-1701.
18. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2008). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (15. baskı). Ankara: Pegem A.
19. Byom, L. J., & Mutlu, B. (2013). Theory of Mind: mechanisms, methods, and new directions. Frontiers in Human Neuroscience, 7, 413.
20. Carlson, S., M., Moses, L. J., & Breton, C. (2002). How specific is the relation between executive function and Theory of Mind? Contributions of inhibitory control and working memory. Infant and Child Development, 11(2), 73-92.
21. Cattaneo, Z., Vecchi, T., Cornoldi, C., Mammarella, I., Bonino, D., Ricciardi, E., & Pietrini, P. (2008). Imagery and spatial processes in blindness and visual impairment. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 32(8), 1346-1360.
22. Cohen, H., Scherzer, P., Viau, R., Voss, P., & Lepore, F. (2011). Working memory for braille is shaped by experience. Communicative & Integrative Biology, 4(2), 227-229.
23. Conlin, J. A., & Gathercole, S. E. (2006). Lexicality and interference in working memory in children and adults. Journal of Memory and Language, 55, 363-380.
24. Cornoldi, C., Cortesi, A., & Preti, D. (1991). Individual differences in the capacity limitations of visuospatial short-term memory: Research on sighted and totally congenitally blind people. Memory & Cognition, 19(5), 459-468.
25. Coull, G. J., Leekam, S. R., & Bennett, M. (2006). Simplifying second order belief attribution: What facilitates children’s performance on measures of conceptual understanding? Social Development, 15(2), 260-275.
26. Cowan, N. (2010). The magical mystery four: How is working memory capacity limited, and why? Current Directions in Psychological Science, 19(1), 51-57.
27. Çelik, C., Yiğit, I., & Erden, G. (2015). Wechsler çocuklar için zekâ ölçeği geliştirilmiş formunun doğrulayıcı faktör analizi: Normal zihinsel gelişim gösteren çocukların oluşturduğu bir örneklem. Türk Psikoloji Yazıları, 18(35), 21.
28. Eladd, E., Segev, S., & Tobin, Y. (1998). Long term working memory in voice identification. Psychology, Crime & Law, 4(2), 73-88.
29. Engle, R. W., Kane, M. J., & Tuholski, S. W. (1999). Individual differences in working memory capacity and what they tell us about controlled attention, general fluid intelligence, and functions of the prefrontal cortex. A. Miyake & P. Shah (Eds.). Models of Working Memory: Mechanisms of Active Maintenance and Executive Control (pp. 102-134). New York: Cambridge University.
30. Ergül, C., Özgür Yılmaz, Ç., & Demir, E. (2018). 5-10 yaş grubu çocuklara yönelik geliştirilmiş çalışma belleği ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14 (2), 187-214.
31. Glumbić, N., Jablan, B., & Hanak, N. (2011). Theory of Mind of the persons with visual impairments: Theoretical explanations and assesment procedures. Specijalna Edukacija İ Rehabilitacija,10(3), 495-508.
32. Goldman, A. I. (2012). Theory of mind. The Oxford handbook of philosophy of cognitive science, 1. [Çevrim-içi: http://www. http://diabeto.enseeiht.fr/download/perception/Goldman_2012.pdf], Erişim tarihi: 25.01.2017.
33. Green, S., Pring, L., & Swettenham, J. (2004). An investigation of first-order false belief understanding of children with congenital profound visual impairment. British Journal of Developmental Psychology, 22, 1-17.
34. Harrington, L., Siegert, R., & McClure, J. (2005). Theory of Mind in schizophrenia: A critical review. Cognitive Neuropsychiatry, 10(4), 249-286.
35. Hughes, C. (1998). Finding your marbles: Does preschoolers' strategic behavior predict later understanding of mind? Developmental Psychology, 34(6), 1326.
36. Just, M. A., & Carpenter, P. A. (1992). A capacity theory of comprehension: Individual differences in working memory. Psychological Review, 99(1), 122.
37. Karakaşoğlu, S., & Özdemir, S. (2018). Okul Öncesi Dönemdeki Görme Yetersizliği Olan ve Gören Çocukların Bakış Açısı Alma ve Yanlış Kanı Atfı Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. II. Uluslararası Erken Çocuklukta Müdahale Kongresi, Antalya.
38. Karakaşoğlu, S., & Özdemir, S. (Yayında). Okul öncesi dönemdeki görme yetersizliği olan ve gören çocukların gelişimsel oyun seviyeleri ile Zihin Kuramının karşılaştırmalı incelenmesi. Ankara Üniversitesi Özel Eğitim Dergisi.
39. Karakelle, S. (2012). Zihin Kuramı gelişiminde kardeş etkisi: İkizler, tek kardeşliler ve tek çocukların karşılaştırılması. Türk Psikoloji Yazıları, 15(29), 43-52.
40. Keceli-Kaysili, B., & Acarlar, F. (2011). The development of Theory of Mind according to false belief performance of children ages 3 to 5. Educational Sciences: Theory and Practice, 11(4), 1821-1826.
41. McAlpine, L. M., & Moore, C. L. (1995). The development of social understanding in children with visual impairments. Journal of Visual Impairment and Blindness, 89, 349-349.
42. McKinnon, M. C., & Moscovitch, M. (2007). Domain general contributions to social reasoning: Theory of Mind and deontic reasoning re-explored. Cognition, 102(2), 179-218.
43. Meijering, B., Van Maanen, L., Van Rijn, H., & Verbrugge, R. (2010). The facilitative effect of context on second order social reasoning. Proceedings of the Cognitive Science Society, 32(32).
44. Minter, M., Hobson, R.P., & Bishop, M. (1998). Congenital visual impairment and Theory of Mind. British Journal of Developmental Psychology, 16, 183-196.
45. Montgomery, J.W., Magimairaj, B.M., & Finney, M. (2010). Working memory and specific language impairment: An update on the relation and perspectives on assessment and treatment. American Journal of Speech-Language Pathology, 19, 78-94.
46. Özdemir, S. (2015). Görme engellilerde erken çocukluk dönemi eğitimi. (Yüksek Lisans Ders Notları). Görme Engellilerin Eğitimi Bölümü, Gazi Üniversitesi, Ankara.
47. Peterson, C., L. Peterson C. J., & Webb, J. (2000). Factors influencing the development of a Theory of Mind in blind children. British Journal of Developmental Psychology, 18, 431-447.
48. Pijnacker, J., Vervloed, M.P.J., & Steenbergen, B. (2012). Pragmatic abilities in children with congenital visual impairment: an exploration of non-literal language and advanced Theory of Mind understanding. Autism and Developmental Disorders, 42, 2440-2449.
49. Pring, L. (2008). Psychological characteristics of children with visual impairments: learning memory and imagery. British Journal of Visual Impairment, 26, 159-169.
50. Raz, N., Striem, E., Pundak, G., Orlov, T., & Zohary, E. (2007). Superior serial memory in the blind: A case of cognitive compensatory adjustment. Current Biology, 17(13), 1129-1133.
51. Roch-Levecq, A. C. (2006). Production of basic emotions by children with congenital blindness: Evidence for the embodiment of Theory of Mind. British Journal of Developmental Psychology, 24(3), 507-528.
52. Roe, J. (2008). Social inclusion: meeting the socio-emotional needs oo children with vision needs. British Journal of Visual Impairment, 26(2), 147-158.
53. Rokem, A., & Ahissar, M. (2009). Interactions of cognitive and auditory abilities in congenitally blind individuals. Neuropsychologia, 47(3), 843-848.
54. Röder, B., & Rösler, F. (2003). Memory for environmental sounds in sighted, congenitally blind and late blind adults: Evidence for cross-modal compensation. International Journal of Psychophysiology, 50(1-2), 27-39.
55. Röder, B., Rösler, F., & Neville, H. J. (2001). Auditory memory in congenitally blind adults: A behavioral electrophysiological investigation. Cognitive Brain Research, 11(2), 289-303.
56. Sak-Wernicka, J. (2016). Exploring Theory of Mind use in blind adults during natural communication. Journal of Psycholinguistic Research, 45(4), 857-869.
57. Savaşır, I., & Şahin, N. (1995). Wechsler çocuklar için zekâ ölçeği uygulama kitapçığı. (I. Savaşır & N. Şahin, Çev.). Ankara: Türk Psikologlar Derneği.
58. Slade, L., & Ruffman, T. (2005). How language does (and does not) relate to Theory of Mind: A longitudinal study of syntax, semantics, working memory and false belief. British Journal of Developmental Psychology, 23(1), 117-141.
59. Steele, S., Joseph, R. M., & Tager-Flusberg, H. (2003). Brief report: Developmental change in Theory of Mind abilities in children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 33(4), 461-467.
60. Stone, V. E., Baron-Cohen, S., & Knight, R. T. (1998). Frontal lobe contributions to Theory of Mind. Journal of Cognitive Neuroscience, 10(5), 640-656.
61. Sullivan, K., Winner, E., & Hopfield, N. (1995). How children tell a lie from a joke: The role of second order mental state attributions. British Journal of Developmental Psychology, 13(2), 191-204.
62. Swanson, H. L., & Luxenberg, D. (2004). Short-term memory and working memory in children with blindness: Support for a domain general or domain specific system? Child Neuropsychology, 15(3), 280-294.
63. Şen, G., & Özdemir, S. (2016). Görme Yetersizliğinden Etkilenen Çocuklar ile Olağan Gelişim Gösteren Çocukların Zihin Kuramı Becerileri ve Sosyal Becerileri Arasındaki İlişkinin Karşılaştırılması. 26. Ulusal Özel Eğitim Kongresi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
64. Towse, J. N., Hitch, G. J., & Hutton, U. (1998). A reevaluation of working memory capacity in children. Journal of Memory and Language, 39(2), 195-217.
65. Vecchi, T. (2001). Visuo-spatial processing in congenitally blind people: Is there a gender-related preference? Personality and Individual Differences, 30(8), 1361-1370.
66. Withagen, A., Kappers, A. M. L., Vervloed, M. P. J., Knoors, H., & Verhoeven, L. (2013). Short term memory and working memory in blind versus sighted children. Research in Developmental Disabilities, 34(7), 2161-2172.
67. Wolery, M., Lane, K. L., & E. A. Common (2018). Writing Tasks: Literature Reviews, Research Proposals, and Final Reports. In R. J. Ledford, & D. Gast, (Eds.), Single Case Research Methodology (pp. 74-126). New York: Routledge.
68. World Health Organization: International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems. 10th revision. Current version. Version for 2003. Chapter VII. H54. Blindness and low vision. [Çevrim-içi http:// www.who.int/classifications/icd/en/], Erişim tarihi: 12.08.2017.