Urbanization with its Economic and Environmental Dimensions and its Impact on the Transportation Sector: Ankara Province Example

Yıl 2025, Cilt: 43 Sayı: 3, 539 - 566, 26.09.2025

Tuğba İbik , Serdar Öztürk

https://doi.org/10.17065/huniibf.1564332

Öz

Urbanization, which is an increasingly important issue on a global scale, has various reasons. This situation, which generally occurs due to economic reasons, brings the issue of sustainability to the agenda along with increasing migration. Transportation, especially among the sectors where people operate intensively, can be an obstacle to urban sustainability. Therefore, in order to ensure urban sustainability in economic and environmental terms, the extent of emissions arising from the transportation sector must be determined. For this reason, this study aims to calculate the 〖"CO" 〗_"2" emissions caused by road transportation in Ankara, where urbanization is intense. For this, Tier 1 method is used among the methodologies recommended by IPCC. In the study using data between 2010 and 2022, it is concluded that the emission in 2022 is 8.296.34 Gg〖"CO" 〗_"2" . In addition, the total 〖"CO" 〗_"2" emission change between 2010-2022 is 79.01%. Diesel fuel has been found to cause the highest emissions. Local governments in Ankara have taken some steps to reduce emissions in the transportation sector. However, these steps may not be sufficient yet. Therefore, intervening with different tools can increase the effectiveness of the applications. In this regard, some regulations and sanctions need to be made on issues such as carbon tax, public transportation, fuel use and vehicles, and the study includes policy recommendations in this direction.

Anahtar Kelimeler

Economy , Environment , Urbanization , Transportation , Ankara

Ekonomik ve Çevresel Boyutlarıyla Kentleşme ve Ulaşım Sektörüne Etkisi: Ankara İli Örneği

Öz

Küresel boyutta önemi artan bir konu olan kentleşmenin çeşitli sebepleri bulunmaktadır. Genellikle ekonomik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan bu durum artan göç ile birlikte sürdürülebilirlik konusunu gündeme getirmektedir. Özellikle insanların yoğun olarak faaliyet gösterdiği sektörler arasında olan ulaşım, kentsel sürdürülebilirliğin önünde bir engel olabilir. Dolayısıyla ekonomik ve çevresel anlamda kentsel sürdürülebilirliğin sağlanması için ulaşım sektöründen kaynaklanan emisyonların boyutlarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple bu çalışmada kentleşmenin yoğun olduğu Ankara ilinde karayolu ulaşımının neden olduğu 〖"CO" 〗_"2" emisyonunu hesaplamak amaçlanmaktadır. Bunun için IPCC tarafından önerilen metodolojiler arasından Tier 1 yöntemi kullanılmaktadır. 2010 ve 2022 yılları arası verilerin kullanıldığı çalışmada, 2022 yılında emisyonun 8.296.34 Gg〖"CO" 〗_"2" olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca 2010-2022 yılları arasında toplam 〖"CO" 〗_"2" emisyon değişimi ise %79.01’dir. En fazla emisyona ise dizel yakıt türünün neden olduğu belirlenmektedir. Ankara ilinde ulaşım sektöründe emisyonların azaltılmasına yönelik yerel yönetimler tarafından bazı adımların atıldığı görülmektedir. Ancak bu adımlar henüz yeterli seviyede olmayabilir. Dolayısıyla farklı araçlarla müdahalede bulunma yapılan uygulamaların etkinliğini artırabilir. Bu bakımdan karbon vergisi, toplu ulaşım, yakıt kullanımı, araç gibi konularda bazı düzenlemeler ve yaptırımların yapılması gerekmekte, çalışmada bu doğrultuda politika önerilerine yer verilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ekonomi , Çevre , Kentleşme , Ulaşım , Ankara

Kaynakça

• Adinyira, E., Oteng-Seifah, S., & Adjei-Kumi, T. (2007). A review of urban sustainability asessment methodologies. International Conference on Whole Life Urban Sustainability and its Assessment, 9(2), 1-8. https://citeseerx.ist.psu.edu/document? repid=rep1&type=pdf&doi=b3914d6212a96a4483059eda42f61a0203d836c1
• Ahmad, B., & Saqlain, S. (2018). People perception regarding possible iImpact of urbanization on environmental degradation in Islamabad. International Journal of Social Sciences, 8(3), 1-10. https://sanad.iau.ir/Journal/ijss/Article/804817
• Ali, I., & Rahman, A. (2024). Urbanization: An overview of causes, effects and sustainability. Journal of Research in Humanities and Social Science, 12(5), 153-157. https://www.questjournals.org/jrhss/papers/vol12-issue5/1205153157.pdf
• Aljoufie, M., Zuidgeest, M., Brussel, M., & van Maarseveen, M. (2011). Urban growth and transport: Understanding the spatial temporal relationship. Urban Transport, WIT Transactions on The Built Environment,116, 315-328. https://www.witpress.com/Secure/elibrary/papers/UT11/UT11027FU1.pdf
• Amiolemen, S. O., & Omoyajowo, K. O. (2016). Sustainable urban transportation and environmental health: In praise of sustainable development. TGI 1st International Conference, theme: Improving Infrastructure for Sustainable, Efficient and Globally Competitive Transportation, 1-11. https://www.researchgate.net/publication/ 320444351_Sustainable_Urban_Transportation_and_Environmental_Health_In_Praise_of_Sustainable_Development
• Ankara Büyükşehir Belediyesi (2023). Ankara yeşil şehir eylem planı, 1-209. https://s.ankara.bel.tr/files/2024/03/11/2046078d18e1fd2a52650ff92fffe9d7.pdf
• Asimeng, E. T., & Altenburg, T. (2022). How does urban rail development in China and India enable technological upgrading? IDOS Discussion Paper 14/2022, Bonn: German Institute of Development and Sustainability, 1-27. https://doi.org/10.23661/idp14.2022
• Bela, P. L., & Habib, M. A. (2019). Development of an urban transport network and emission model for the port city of Halifax, Canada. In Transportation Association of Canada and ITS Canada 2019 Joint Conference and Exhibition, 1-20. https://www.tac-atc.ca/wp-content/uploads/belapaulinelailaplb-developmet_of_an_urban_transport_network_and_emission_model_1.pdf
• Biswas, A., & Mhetre, A. S. (2020). Sustainable development goals and their incorporation in urban planning. International Journal of Scientific & Engineering Research, 11(10), 53-61. https://www.yorku.ca/unsdgs/toolkit/wp-content/uploads/sites/617/2022/05/Sustainable-Development-Goals-and-Their-Incorporation-in-Urban-Planning-1.pdf
• Brenner, N., & Keil, R. (2014). From global cities to globalized urbanization. Glocalism: Journal of Culture, Politics and Innovation, 3, 1-17. https://doi.org/10.12893/gicpi.2014.3.3
• Cervero, R. (2013). Transport infrastructure and the environment: Sustainable mobility and urbanism. Working Paper, No.2013-03, University of California, Institute of Urban and Regional Development, Berkeley, CA, 1-20. https://hdl.handle.net/10419/92377
• Childe, G. (1950). The urban revolution, The Town Planning Review, 21(1), 3-17. https://www.jstor.org/stable/40102108
• Çakır, E. (2023). 21.yüzyılda kentsel dönüşüm ve yeni eğilimler. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(18),118-144. https://doi.org/10.54707/meric.1283846
• Dinca, D. V., & Dumitrica, C. D. (2013). Metropolitan development, phase in the urban development. Journal of Public Administration, Financa and Law, 4, 24-30. https://ideas.repec.org/a/aic/jopafl/y2013v4p24-30.html
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2011a). Petrol piyasası sektör raporu 2010. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2011b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2010 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2012a). Petrol piyasası sektör raporu 2011, 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2012b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2011 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2013a). Petrol piyasası sektör raporu 2012, 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2013b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2012 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2014a). Petrol piyasası sektör raporu 2013, 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2014b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2013 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2015a). Petrol piyasası sektör raporu 2014, 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2015b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2014 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2016a). Petrol piyasası sektör raporu 2015. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2016b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2015 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/ Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2017a). Petrol piyasası sektör raporu 2016. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2017b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2016 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2018a). Petrol piyasası sektör raporu 2017, 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2018b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2017 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2019a). Petrol piyasası sektör raporu 2018. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2019b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2018 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2020a). Petrol piyasası sektör raporu 2019. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2020b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2019 yılı sektör raporu, 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2021a). Petrol piyasası sektör raporu 2020. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2021b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2020 yılı sektör raporu, 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2022a). Petrol piyasası sektör raporu 2021. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2022b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2021 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/ Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2023a). Petrol piyasası sektör raporu 2022. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-107/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (2023b). Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) piyasası 2022 yılı sektör raporu. 30 Ağustos 2024 tarihinde https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/yillik-sektor-raporu adresinden alınmıştır.
• Erman, T. (2013). Urbanization and urbanism, In The Routledge Handbook of Modern Turkey, Routledge, 293-302, https://repository.bilkent.edu.tr/server/api/core/bitstreams/ 40f7bf67-ee4d-4db9-b296-3e03cebdf94a/content
• Gan, J., Li, L., Xiang, Q., & Ran, B. (2020). A prediction method of GHG emissions for urban road transportation planning and its applications. Sustainability, 12, 10251,1-18, doi:10.3390/su122410251
• Hirte, G., & Nitzsche, E. (2013). Evaluating policies to achieve emission goals in urban road transport. Zeitschrift für Verkehrswissenschaft, 84 (2), 112-137. https://www.researchgate.net/publication/281546475_Evaluating_Policies_to_Achieve_Emission_Goals_in_Urban_Road_Transport
• Hoi H. T. (2020). Impacts of Urbanization on the environment of Ho Chi Minh City. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science,505(1), 1-7, IOP Publishing. https://doi:10.1088/1755-1315/505/1/01/2035
• International Energy Agency (2024). Empowering urban energy transitions. https://iea.blob.core.windows.net/assets/00f7d520-d517-473d-b357-5adb43c4a57e/EmpoweingUrbanEnergyTransitions.pdf
• Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (1996a), Revised 1996 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories. Volume 3, Chapter 1, https://www.ipcc.nggip.iges.or.jp/public/gl/invs6a.html
• Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (1996b), Revised 1996 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories. Volume 2, Chapter 1, https://www.jpcc-nggip.iges.or.jp/public/gl/invs5a.html
• Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (2006a). 2006 Guidelines for national greenhouse gas inventories. Overview, https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/pdf/0_Overview.pdf
• Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (2006b). IPCC Guidelines for national greenhouse gas inventories. Reference Approach, Volume 2, Chapter 6, https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/pdf/2_Volume2/V2_6Ch6_Reference_Approach.pdf
• Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (2006c). 2006 guidelines for national greenhouse gas inventories. Volume 2, Chapter 1, https://www.jpcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/pdf/2_Volume2/V2_1_Ch1_Introduction.pdf Işık, Ş. (2005). Türkiye’de kentleşme ve kentleşme modelleri. Ege Coğrafya Dergisi, 14, 57-71, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/56792
• İrdem, İ., & Lenger, A. (2021). 1923-1950 arası dönemde Ankara kentleşmesi ve sorunları. Akademik Bakış, 14(28),331-357. https://doi.org/10.19060.gav.948981
• Jefferson, C., & Skinner, J. (2005). The evolution of urban public transport, WIT Transactions on the Built Environment, 77, 75-84, https://www.witpress.com/Secure/ elibrary/papers/UT05/UT05008FU.pdf
• Kalhor, K., & Mahdisoltani, M. (2015). Urbanization and its effects on the environment and society along with sustainable development, Third International Symposium on Environmental and Water Resources Engineering, 2(3), 1-12, kkalhor.com/wp-content/uploads/Urbanization-and-its-Effects-on-the-Environment-and-Society-Along-with-Sustainable-Development.pdf
• Kaudeer, B. N., & Venkannah, S. (2020). Revisiting the urban definition for the island of Mauritius. WIT Transactions on Ecology and the Environment, 249, 11-20, doi:10.2495/SC200021
• Kaypak, Ş. (2014). Atatürk’ün kent ve kentleşmeye bakışı; Örnek olay: Ankara’nın kentleşmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(27), 349-365, https://dergipark.org.tr/tr/mkusbed/issue/19573/208201
• Kolomak, E. (2012). Urbanization and economic development in Russia. 1-13, https://www-sre.wu.ac.at/ersa/ersaconfs/ersa12/e120821aFinal00084.pdf
• Kus, M., Akan, P., Koksal, M. A., & Gullu, G. (2017). Determining residental energy consumption-based 〖"CO" 〗_"2" emissions and examining the factors affecting the variation in Ankara, Turkey, E3S Web of Conferences, 22, 00094, 1-9, https://10.1051/e3sconf/20172200094
• Li, Q., Fuerst, F., & Luca, D. (2023). Do shared e-bikes reduce urban carbon emissions? Journal of Transport Geography, 112, 103697, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2023.103697
• Lieb, C. M. (2003). The Environmental Kuznets Curve-A survey of the empirical evidence and of possible causes. Discussion Paper Series, No.391, University of Heidelberg, Department of Economics, Heidelberg, 1-60. https://hdl.handle.net/10419/127208
• Maglic, L., Krljan, T., Grubisic, N., & Maglic, L. (2020). Estimating urban road transport vehicles emissions in the Rijeka city streets. Promet-Traffic&Transportation, 33(2),165-178. https://traffic.fpz.hr/index.php/PROMTT/article/view/3613/561561884
• Maradin, D. (2021). Advantages and disadvantages of renewable energy sources utilization. International Journal of Energy Economics and Policy, 11(3), 176-183. http://hdl.handle.net/11159/7697
• Matsuhashi, K., & Ariga, T. (2016). Estimation of passenger car 〖"CO" 〗_"2" emissions with urban population density scenarios for low carbon transportation in Japan. IATSS Research, 39,117-120. http://dx.doi.org/10.1016/j.iatssr.2016.01.002
• McGranahan, G., & Satterthwaite, D. (2014). Urbanisation concepts and trends. International Institute for Environment and Development Working Paper, 1-27. https://www.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/10709IIED.pdf
• Montoya-Torres, J., Akizu-Gardoki, O., & Iturrondobeitia, M. (2023). Measuring life-cycle carbon emissions of private transportation in urban and rural settings. Sustainable Cities and Society, 96, 104658,1-11. https://doi.org/10.1016/j.scs.2023.104658
• Müller-Eie, D., & Bjorno, L. (2014). Urban sustainability as social innovation. The Sustainable City, IX, Vol.1,97-109. doi:10.2495/SCI40091
• Nakamichi, K., Hanaoka, S., Mogi, S., & Satiennam, T. (2015). Estimation of 〖"CO" 〗_"2" emissions for low carbon urban freight transport in Khon Kaen, Thailand. Journal of the Eastern Asia Society for Transportation Studies, 11, 799-818. https://www.researchgate.net/ publicatiion/291505256_Estimation_of_CO2_Emissions_for_Low_Carbon_Urban_Freight_Transport_in_Khon_Kaen_Thailand
• Ojha, D., & Pandey, V.P. (2021). Impact of urbanization on environment. International Journal of Advanced Research in Commerce, Management & Social Science, 4, (02-I), 33-36. https://www.inspirajournals.com/uploads/Issues/1394730552.pdf
• Öncü-Yıldız, A. M. (2017). 20.yüzyılda Ankara’nın kentsel yapısı ve ulaşım sistemindeki gelişmeler, Ankara Araştırmaları Dergisi, 5(1), 108-122. https://jag.jpurnalagent.com/jas/pdfs/JAS_5_1_108_122.pdf
• Öz, E., & Yalçıner-Ercoşkun, Ö. (2022). Covid-19 pandemisinin Esenboğa havalimanı hava trafiğine ve uçak emisyonlarına etkisi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 5(1),45-59. https://doi:10.51513/jitsa.1069097
• Patil, P. (2022). Sustainable transportation planning: Strategies for reducing greenhouse gas emissions in urban areas. Empirical Quests for Management Essences, 1(1), 116-129. https://researchberg.com/index.php/eqme/article/view/121
• Pawan (2016). Urbanization and its causes and effects: A review, International Journal of Research and Scientific Innovation, 3(9), 110-112. https://rsisinternational.org/IJRSI7Issue31/110-112.pdf
• Pumain, D., & Rozenblat, C. (2018). Introduction: A global view of urbanization, International and Transnational Perspectives on Urban Systems, IX-XVIII. https://doi:10.1007/978-981-10-7799-9
• Restrepo, C. E. (2021). Nitrogen dioxide, greenhouse gas emissions and transportation in urban areas: Lessons from the Covid-19 pandemic. Frontiers in Environmental Science, 1-7. doi:10.3389/fenvs.2021.689985
• Russo, A., Escobedo, F.J., Timilsina, N., & Zerbe, S. (2015). Transportation carbon dioxide emission offsets by public urban trees: A case study in Bolzano, Italy. Urban Forestry & Urban Greeing, 14(2), 398-403. http://dx.doi.org/10.1016/j.ufug.2015.04.002
• Salas, R. M. (1970). Population and urbanization.A&Pacific Population Journal, 1(1), 5-81. https://www.unecap.org/sites/default/d8files/knowledge-products/APPJ-Vol-1-No-1_0.pdf
• Sasana, H., Prakoso, J. A., & Setyaningsih, Y. (2019). Urbanization consequences on environmental conditions in Indonesia. E3S Web of Conferences, 125, 02017, 1-5. https://doi.org/10.1051/e3sconf/201912502017
• Stats, N. Z. (2021). Functional urban areas-methodology and classification. Retriewed From, 1-29, www.stats.govt.nz
• Tacoli, C., McGranahan, G., & Satterthwaite, D. (2014). Urbanization, rural-urban migration and urban poverty, World Migration Report 2015, International Organization for Migration, 1-32. https://www.iom.int/sites/g/files/tmzndl2616/files/2018-07/WMR-2015-Background-Paper-CTacoli-GMcGranahan-DSatterthwaite.pdf
• T.C. Ankara Büyükşehir Belediyesi (t.y.). Ankara ili yerel iklim değişikliği eylem planı. 1-195, https://www.ankara.bel.tr/files/2022/06/22/0b663954d523bfee1d1e1d5fa66a082f.pdf
• Temiz Hava Hakkı Platformu (2023). Kara rapor 2022 hava kirliliği ve sağlık etkileri. https://www.temizhavahakki.org/wp-content/uploads/2023/03/KaraRapor_v6.pdf
• Temiz Hava Eylem Planı [THEP] (2020-2024). Ankara ili temiz hava eylem planı. 1-89, https://webdosya.csb.gov.tr/db/ankara/icerikler/temiz-hava-eylem-plani-2020-2024-v.3.0-20200122070703.pdf
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). İl ve ilçe nüfusu, 05 Ekim 2024 tarihinde https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr adresinden alınmıştır.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Motorlu kara taşıt istatistikleri, 04 Ekim 2024 tarihinde https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=89&locale=tr adresinden alınmıştır.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi, 01 Ekim 2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2023-49684 adresinden alınmıştır.
• Trask, B. S. (2022). Migration, urbanization and the family dimension. Department of Economic and Social Affairs (UNDESA), Division for Inclusive Social Development (DISD), 1-95, https://www.un.org/development/desa/family/wp-content/uploads/sites/ 23/2022/04/Migration-Urbanization-and-the-Family-Dimension-by-Bahira-Trask.pdf
• Tosun, G., & Tosun, T. (1995). Türkiye’de kentleşme-siyasal yapılanma ilişkisi. Amme İdaresi Dergisi, 28(4), 45-63. Tshimbalanga, A., Zamukulu, P. M., Chirhalwirwa, L., & Karume, K. (2023). Rapid urbanization and environment management in Nkafu Municipality, Eastern DR Congo. Journal of Geoscience and Environment Protection, 11, 106-118. https://doi.org/10.4236/gep.2023.1110009
• Tu, M., Li, Y., Bao, L., Wei, Y., Orfila, O., Li, W., & Gruyer, D. (2019). Logarithmic mean divisia index decomposition of 〖"CO" 〗_"2" emissons from urban passenger transport: An empirical study of global cities from 1960-2001, Sustainability, 11, 4310, 1-16. doi:10.3390/su11164310
• Ul Hassan, M. (2017). Sustainable development goals: Are we ready to implement them in Pakistan?, Governance and Management Review, 2(2), 47-70. https://pu.edu.pk/images/journal/IAS/PDF/4-v2_2_17.pdf Ulvi, H., Uysal, M., Öktem, M. K., & Önder, H.G. (2019). The comparative analysis of urban transport in Ankara by gender and age groups, Megaron, 14(4), 1544-1554. https://doi:10.14744/MEGARON.2019.24572
• UN-HABİTAT (2023). Rescuing SDG 11 for a resilient urban planet, UN-Habitat Side Event 2023 High-Level Political Forum, 1-3 https://unhabitat.org/sites/default/ files/2023/06/hlpf_ 2023_side_event_-_concept_note_final.pdf
• United Nations Human Settlements Programme [UN-HABİTAT] (2011). The economic role of cities, Nairobi, 1-45. https://unhabitat.org/sites/default/files/download-manager-files/Economic%20Role%20of%20Cities.pdf
• United Nations (2022). Science, technology and innovation for sustainable urban development in a post-pandemic world, Economic and Social Council, Commission on Science and Technology for Development, 1-16. https://unctad.org/system/files/official-documnet/ecn162022d3_en.pdf
• Usenata, N. (2018). Environmental Kuznets Curve (EKC): A review of theoretical and empirical literature, MPRA Paper No.85024. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/85024/
• Uttara, S., Bhuvandas, N., & Aggarwal, V. (2012). Impacts of urbanization on environment, International Journal of Research in Engineering & Applied Sciences, 2(2), 1637-1645. https://www.researchgate.net/profile/Nishi-Bhuvandas7.publication/265216682/ Impacts_of_urbanization_on_environement/links/5405ba200cf23d9765a729ef/Impacts-of-urbanization-on-environment.pdf
• Wahidi, W. (2020). Origin and growth of towns, International Journal of Creative Research Thoughts (IJCRT), 8(10), 627-637. www.ijcrt.org .
• Wang, H., Shi, W., Xue, H., He, W., & Liu, Y. (2022). Performance evaluation of fee-charging policies to reduce the carbon emissions of urban transportation in China, Atmosphere, 13, 2095, 1-25. https://doi.org/10.3390/atmos13122095
• Wang, J., & Wang, R. (2024). The impact of urbanization on environmental quality in ecologically fragile areas: Evidence from Hengduan Mountain, Southwest China, Land, 13, 503, 1-18. https://doi.org/10.3390/land13040503
• Yücel, C. (2020). 20.yüzyıl dünya ve Türkiye kentleşmesi üzerine bir değerlendirme, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 50, 200-230. https://doi.org/10.48070/erusosbilder.762929
• Zimmerman, R. (1999). Global climate change and transportation infrastructure: Lessons from the New York Area, Development,11(A17), 1-11. https://www.transportation.gov/sites/ dot.gov/files/docs/zimmermanrch_Global_CC_Transportation_Infrastructure_NEW_YORK.pdf