Effectiveness of Türkiye’s Climate Change Policies: An Evaluation in The Context of The Paris Agreement and The 2053 Net Zero Target

Öz

Climate change is a multidimensional global challenge that brings not only environmental degradation but also economic, social, and governance crises. Within this framework, the Paris Agreement obliges signatory countries to reduce greenhouse gas emissions, adapt to climate change, and monitor progress transparently. Türkiye ratified the agreement in 2021 and adopted the target of net-zero emissions by 2053. This study aims to analyze the effectiveness and comprehensiveness of Türkiye’s climate policy framework in this context. Unlike existing literature, this research presents an integrated assessment of Türkiye’s climate policies by combining thematic, governance-related, and socioeconomic dimensions through qualitative content analysis. It offers a comprehensive evaluation based on official documents, international reports, and comparative practices. The study was conducted under eight thematic categories grounded in current official documents and supported by discourse and comparative legal analyses. The findings reveal that, despite progress in setting strategic goals, structural deficiencies persist in implementation, transparency, financial diversification, and local participation. Accordingly, the study proposes adopting a legally binding Climate Law, establishing a national Emissions Trading System (ETS), and implementing socially just transition policies grounded in equity.

Anahtar Kelimeler

• Climate Change
• Net Zero Emissions
• Paris Agreement
• Climate Policies
• Just Transition

Türkiye’nin İklim Değişikliği Politikalarının Etkililiği: Paris Anlaşması ve 2053 Net Sıfır Hedefi Bağlamında Bir Değerlendirme

Öz

İklim değişikliği, çevresel etkilerin ötesinde ekonomik, sosyal ve yönetişimsel krizleri de beraberinde getiren çok boyutlu bir küresel sorundur. Bu kapsamda geliştirilen Paris Anlaşması, taraf ülkelere sera gazı emisyonlarını azaltma, iklim değişikliğine uyum sağlama ve süreci şeffaf biçimde izleme yükümlülüğü getirmiştir. Türkiye, 2021’de anlaşmayı onaylayarak 2053 net sıfır emisyon hedefini benimsemiştir. Bu çalışma, Türkiye’nin bu kapsamda geliştirdiği politika çerçevesinin etkililiğini ve bütüncüllüğünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Mevcut literatürden farklı olarak, çalışmada Türkiye’nin iklim politikaları nitel içerik analizi ile tematik, yönetişimsel ve sosyoekonomik boyutlarıyla birlikte ele alınmakta; resmî belgeler, uluslararası raporlar ve karşılaştırmalı uygulamalar eşliğinde kapsamlı bir değerlendirme sunulmaktadır. Araştırma, güncel resmî belgeler temelinde sekiz tematik başlık altında gerçekleştirilmiş ve söylem ile karşılaştırmalı hukuk analizleriyle desteklenmiştir. Bulgular, stratejik hedef belirlemede ilerlemeye rağmen uygulama, şeffaflık, finansman çeşitliliği ve yerel katılım alanlarında yapısal eksikliklerin sürdüğünü göstermektedir. Bu doğrultuda, bağlayıcı bir İklim Kanunu, ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) sistemi ve sosyal adalet temelli adil geçiş politikaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İklim Değişikliği
• Net Sıfır Emisyon
• Paris Anlaşması
• İklim Politikaları
• Adil Geçiş

Kaynakça

1. Avrupa Komisyonu. (2021). AB yeşil mutabakatı ve Türkiye: Riskler ve fırsatlar. Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
2. Bulkeley, H., & Betsill, M. M. (2013). Cities and climate change: Urban sustainability and global environmental governance. Routledge.
3. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇŞB). (2012). İklim değişikliğine uyum stratejisi ve eylem planı (2011–2023). 20 Nisan 2025 tarihinde https://webdosya.csb.gov.tr/db/iklim/editordosya/uyum_stratejisi_eylem_plani_TR.pdf adresinden alınmıştır.
4. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2021). Ulusal katkı beyanı (NDC 2021). Ankara 20 Nisan 2025 tarihinde https://iklim.gov.tr/db/turkce/dokumanlar/turkiye-cumhuriyeti--8230-102-20230512125223.pdf adresinden alınmıştır.
5. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2022). Ulusal karbon fiyatlandırma mekanizması yol haritası. 01 Mayıs 2025 tarihinde https://www.iklim.gov.tr/ adresinden alınmıştır.
6. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2023a). İklim kanunu taslağı. 25 Nisan 2025 tarihinde https://csb.gov.tr adresinden alınmıştır.
7. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2023b). Türkiye 2053 iklim hedefleri ve NDC açıklamaları. Ankara. 20 Nisan 2025 tarihinde https://iklim.gov.tr/guncellenmis-birinci-ulusal-katki-beyani-sunuldu-haber-1139 adresinden alınmıştır.
8. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2023c). Türkiye’nin iklim değişikliği ile mücadele yol haritası.21 Nisan 2025 tarihinde https://csb.gov.tr/haberler/turkiye-kuresel-iklim-degisikligi-ile-mucadelede-2030-yol-haritasini-belirledi-298804 adresinden alınmıştır.

9. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2024). İklim değişikliği uyum stratejisi ve eylem planı (2024–2030). 20 Nisan 2025 tarihinde https://www.iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/iklim%20Degisikligine%20Uyum%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plan.pdf adresinden alınmıştır.
10. Demir, M. (2025). Türkiye’nin iklim değişikliği politikaları ve 2053 net sıfır emisyon hedefi: Taahhütler, uygulamalar ve karşılaşılan güçlükler. Çevre, İklim ve Sürdürülebilirlik, 26(2), 53–66.
11. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT). (1979). Dördüncü beş yıllık kalkınma planı (1979–1983). 03.05.2025 tarihinde https://www.sbb.gov.tr/kalkinma_planlari/ adresinden alınmıştır.
12. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB). (2022). Türkiye enerji ve sanayi politikaları çerçevesinde kömür ve sanayi ilişkisi. 03.05.2025 tarihinde https://enerji.gov.tr/bilgimerkezi-tabiikaynaklar-komur adresinden alınmıştır.
13. Ellerman, A. D., Convery, F. J., & de Perthuis, C. (2010). Pricing carbon: The European Union Emissions Trading Scheme. Cambridge University Press.
14. European Commission. (2023). Report on the implementation of the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). 20 Mart 2025 tarihinde https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en#cbam-transitional-phase-2023--2025 adresinden alınmıştır.
15. Heffron, R. J., & McCauley, D. (2018). What is the ’just transition’? Geoforum, 88, 74–77. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2017.11.016
16. International Energy Agency (IEA). (2023a). Net zero roadmap: A global pathway to keep the 1.5°C goal in reach. 16 Mart 2025 tarihinde https://www.iea.org/reports/net-zero-roadmap-a-global-pathway-to-keep-the-15c-goal-in-reach adresinden alınmıştır.
17. International Energy Agency (IEA). (2023b). Renewables 2023: Analysis and forecast to 2028. 16 Mart 2025 tarihinde https://www.iea.org/reports/renewables-2023 adresinden alınmıştır.
18. International Energy Agency (IEA). (2023c). Tracking clean energy progress 2023. 16 Mart 2025 tarihinde https://www.iea.org/reports/tracking-clean-energy-progress adresinden alınmıştır.
19. International Energy Agency (IEA). (2023d). World energy employment 2023. 17 Mart 2025 tarihinde https://www.iea.org/reports/world-energy-employment-2023 adresinden alınmıştır.
20. International Labour Organization (ILO). (2015). Guidelines for a just transition towards environmentally sustainable economies and societies for all. 23 Mart 2025 tarihinde https://www.ilo.org/publications/guidelines-just-transition-towards-environmentally-sustainable-economies adresinden alınmıştır.
21. International Labour Organization (ILO). (2022). Policy guidelines on just transition: A framework for policymakers and social partners. 24 Mart 2025 tarihinde https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@ed_emp/@emp_ent/documents/publication/wcms_860617.pdf adresinden alınmıştır.
22. International Labour Organization (ILO). (2023). Türkiye’de adil geçiş için politika diyaloğu: Emek piyasası ve yeşil dönüşüm. 25 Mart 2025 tarihinde https://www.ilo.org/publications/flagship-reports/world-employment-and-social-outlook-trends-2023 adresinden alınmıştır.
23. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the IPCC. Cambridge University Press. 26 Mart 2025 tarihinde https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ adresinden alınmıştır.
24. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2023a). AR6 synthesis report: Climate change 2023. 26 Mart 2025 tarihinde https://www.ipcc.ch/ar6-syr/ adresinden alınmıştır.
25. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2023b). Synthesis report of the Sixth Assessment Report (AR6). 20 Haziran 2026 tarihinde https://www.ipcc.ch/ar6-syr/ adresinden alınmıştır.
26. Mayring, P. (2014). Qualitative content analysis: Theoretical foundation, basic procedures and software solution. Beltz.
27. Newell, P., & Mulvaney, D. (2013). The political economy of the “just transition”. The Geographical Journal, 179(2), 132–140. https://doi.org/10.1111/geoj.12008
28. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2022a). Climate finance mobilised report. 27 Mart 2025 tarihinde https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2022/09/climate-finance-provided-and-mobilised-by-developed-countries-in-2016-2020_7b466264/286dae5d-en.pdf adresinden alınmıştır.
29. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2022b). Climate finance provided and mobilised by developed countries in 2016–2020: insights from disaggregated analysis. 27 Mart 2025 tarihinde https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2022/09/climate-finance-provided-and-mobilised-by-developed-countries-in-2016-2020_7b466264/286dae5d-en.pdf adresinden alınmıştır.
30. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2023). Climate policy alignment review: Türkiye. 27 Mart 2025 tarihinde https://www.oecd.org/en/publications/development-co-operation-report-2023_f6edc3c2-en.html adresinden alınmıştır.
31. Pauw, W. P., Castro, P., Pickering, J., & Bhasin, S. (2020). Conditional nationally determined contributions in the Paris Agreement: Foothold for equity or Achilles heel? Climate Policy, 20(4), 468–484. https://doi.org/10.1080/14693062.2019.1635874
32. Stevis, D., & Felli, R. (2020). Planetary just transition? How inclusive and how just? Earth System Governance, 6, 100065. https://doi.org/10.1016/j.esg.2020.100065
33. Tikly, L. (2020). Education for sustainable development in the global South: A critical agenda. Routledge. Türkeş, M. (2008). İklim değişikliği ve Türkiye üzerine etkileri. Türkiye Bilimler Akademisi Raporları, 4(1), 15–30.
34. United Nations Development Programme (UNDP). (2023). Human Development Report 2023: Breaking the gridlock. 25 Mart 2025 tarihinde https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2023-24 adresinden alınmıştır.
35. United Nations Development Programme Türkiye (UNDP Türkiye). (2022). Yerel iklim eylemi rehberi. 20 Nisan 2025 tarihinde https://www.undp.org/tr/turkiye/publications/iklim-degisikligi-ve-turkiye adresinden alınmıştır.
36. United Nations Environment Programme (UNEP). (2022). Emissions gap report 2022. 25 Mart 2025 tarihinde https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2022 adresinden alınmıştır.
37. United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). (2015a). Adoption of the Paris Agreement (FCCC/CP/2015/L.9/Rev.1). 26 Mart 2025 tarihinde https://unfccc.int/documents/9064 adresinden alınmıştır.
38. United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). (2015b). Paris Agreement. 26 Mart 2025 tarihinde https://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf adresinden alınmıştır.
39. Üstün, A., & Cizreli, B. (2022). Yeni bir dönemin eşiğinde adil dönüşüm yaklaşımı. Kent Araştırmaları Dergisi, 13(37), 1913–1935. https://doi.org/10.31198/idealkent.1129903
40. World Bank. (2023). State and trends of carbon pricing 2023. 20 Nisan 2025 tarihinde https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/39888 adresinden alınmıştır.
41. Wurzel, R. K. W., Gänzle, S., & Eichler, J. (2019). Climate governance in Europe: The EU, the member states and regional levels. Edward Elgar Publishing.
42. World Wide Fund for Nature Türkiye (WWF-Türkiye). (2023a). Türkiye’nin iklim kırılganlık haritası: Doğa temelli uyum yaklaşımları. 25 Nisan 2025 tarihinde https://www.wwf.org.tr adresinden alınmıştır.
43. World Wide Fund for Nature Türkiye (WWF-Türkiye). (2023b). İklim politikalarının yasal altyapısı ve öneriler. 25 Nisan 2025 tarihinde https://www.wwf.org.tr adresinden alınmıştır.