16. YÜZYILDA OSMANLI TOPRAKLARINDA KALAN GREKÇE VE LATİNCE EL YAZMALARI: POSSEVINO, GESSNER, DU VERDIER BİBLİYOGRAFYALARI VE KANTA KUZEN’LERİN KÜTÜPHANESİ

Öz

16.yüzyılın çok önemli kitap koleksiyoncusu ve bibliyografları olan Antonio Possevino, Conrad Gessner ve Antoine Du Verdier, çağlarına damgasını vuran eserlere imza atmışlardır. Bu kişiler siyasi ve dini zıtlıkları kadar, konu kitap olunca ortak ve farklı noktaları da ön plana çıkmaktadır. Bu kişilerin ortak noktası eserlerinde döneminin Grek el yazmalarınını bulunduğu Osmanlı kütüphaneleri ile ilgilenmiş olmalarıdır. Çalışmamız, 16. yüzyılın ünlü bibliyografları AntonioPossevino, Conrad Gessner ve Antoine Du Verdier’in Osmanlı’da 16.yüzyılda özellikle Michel ve Antoni Kantakuzen kütüphanesi ve kütüphaneye ait kitapları kaydetmeleri ve bu kitapları kaydetmelerini, sebep ve etkileri üzerinden bir değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır. Bu bibliyograflar eserlerinde Kantakuzen’lerin Osmanlı’daki şahsi kütüphaneleri ile ilgilenmişlerdir. Çalışmamız, 16. yüzyılda yaşayan Antonio Possevino, Conrad Gessner ve Antoine Du Verdier’in bibliyograf kimlikleri ile kitap tarihi çalışmalarını Osmanlı kütüphaneleri ile olan ilişkileri üzerinden incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Grek Elyazmaları
• Antonio Possevino
• Latin Elyazmaları
• Kantakuzen
• Conrad Gessner
• Antoine Du Verdier

16th Century Greek and Latin Manuscripts in the Ottoman Empire: “Bibliothecas” of Conrad Gessner, Antonio Possevino and Antoine Du Verdier and the “Libraries” of Cantacuzenus

Öz

Antonio Possevino, Conrad Gessner and Antoine Du Verdier, who were the leading book collectors and bibliographers of the 16th century, prepared studies that has influenced their ages. These people have political and religious contradictions as well as common and different points while the subject was the book itself. They have been involved in issues related to the Ottoman libraries which preserved the Greek and Latin manuscripts of Byzantine heritance. In our study, we aim to explain the relations of the famous bibliographers of the 16th century, Antonio Possevino, Conrad Gessner and Antoine Du Verdier’s records on Michel and Antoni Cantacuzenus library and the books of the Ottoman Empire. These bibliography experts were interested in the personal libraries of the Cantacuzenus in the Ottoman Empire. Our study examines the bibliographic identities of Antonio Possevino, ConradGessner and AntoineDuVerdierand their historicalaspects of Greek and Latin boks through their relations with Ottoman libraries.

Anahtar Kelimeler

• Greek Manuscripts
• Latin Manuscripts
• Cantacuzenus
• AntonioPossevino
• ConradGessner
• AntoineDuVerdier

Kaynakça

1. Armstrong, P. (2013). Authority in Byzantium. UK: Ashgate Publishing
2. Atene e Roma (1919) Bulletino Della Societa İtaliana per la Diffusione e l’Incoraggiamento degli studi classici, 241-252. Firenze: Starilemento Tipografico.
3. Balsamo, L. (2006) Antonio Possevino: S.I. Bibliografo Della Contrariforma. Leo S. Olschki Editore
4. Benigni, U. (1911). Antonius Possevinus. In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 9 Ocak 2018 tarihinde http://www.newadvent.org/cathen/12317a.htm adresinden erişilmiştir.
5. Birsel, H. (2013) Fransız Misyonerler Tarafından İstanbul ve Levant Misyonunun Oluşturulması (Papaz J. Baptist Piolet’in Mektubu). Turkish Studies- International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 9/4 207-223.
6. Blair, Ann (2003) Reading Strategies for Coping with Information Overload, ca.1550-1700. Journal of the History of Ideas 64(1) 11-28.
7. Bonda, M.(2011). Jesuits Historiographic Canon In The Works Of A. W,juk-KoialowiczIn The Age Of The Historical Revolution (1580-1661). Doctoral Dissertation, Vytautas Magnus University.
8. Blum, Paul Richard (2016). Psychology and Culture of the Intellect: Ignatius of Loyola and Antonio Possevino.” In Cognitive Psychology in Early Jesuit Scholasticism, edited by Daniel Heider, 12–37. Neunkirchen-Seelscheid: Editiones Scholasticae

9. Burke, Peter ( 2008). Bilginin Toplumsal Tarihi. Ü. Nalbantoğlu (Çev.). Tarih Vakfı: İstanbul
10. Cantacuzeno, J.M. (2018). Sur la trace des livres de Michel Cantacuzene "Saitanoglou" Quatre ou cinq livres rares des 16eme et 17eme siecles (Jean Michel Cantacuzene). 14.02.2019 tarihinde http://www.bcu-iasi.ro/docs/biblos/biblos14/pag45.pdf adresinden erişildi.
11. Casalini, C., and Salvarini, L. (Eds).(2008). Antonio Possevino S.J.Coltura Degl’Ingegni. Rome: Anicia
12. Chartier, R. (1994) The Order of Books: Readers, Authors and Libraries in Europe between the Fourteenth and Eighteenth Centuries. California: Stanford University Press
13. Colombo, E. (2014). The Watershed of Conversion: Antonio Possevino, New Christians, And Jews, “The Tragic Couple”. In James Bernauer, Robert A. Maryks (Eds), Encounters Between Jews and Jesuits. (pp.25-43). Leiden: Brill
14. Colombo, E. (2015) Il Libro Del Mondo. Un Documento Di Antonio Possevino. In M. Catto and G. Signorotto (eds). L’ambrosiana E La Conoscenza Dei Nuovi Mondi (Secoli XVII-XVIII)) 334-64
15. Colombo, E. (2015b). Entre Guerre Juste et Accommodatıon. Antonio Possevino et l’Islam, Dix-Septième Siècle (3) 268, 393-408
16. Crusio, M. (1584). Turco Graeciae Libri Octo. Basiliae: Leronardo Ostenium Sebastiani Henricpetri Impensa.
17. Dekonick, R. (2008). Une Bibliotheque Selective: Possevino et les Arts. Litteratures Classiques, 66, 71-81
18. Donnelly, J.P.(1986). Antonio Possevino and Jesuits of Jewish Ancestry. Arcivum Historicum Iesu. LV.3-31
19. Donnelly, J. P.(1987). Antonio Possevino as Papalist Critic of French Political Writers. In Regnum et Ratio: Essays Presented to Robert M. Kingdon. Sixteenth century Journal Publishers 31-39
20. Donnelly, J.P. (1988) Antonio Possevino’s Plan for World Evangelization. The Catholica Historical Review. LXXIV (2). 179-198
21. Du Verdier, A. (1585). Supplementum Epitomes Bibliotheca Gesneriane. Lugduni: Bathalomeum Honorati
22. Fouqueray, H. (1922). Histoire de la compagnie de Jesus en France des origines a la supression (1528-1762) Tome II. Paris: Bureaux des etudes
23. Fragnito, G.(2001). Introduction. Church, Censorship and Culture in Early Modern Italy.. UK: Cambridge University Press
24. Gerlach, S. (2007b). Türkiye Günlüğü 1573-1576. Cilt 2. T. Noyan (Çev.). İstanbul: Kitap Yayınevi
25. Gessner, C. (1548) Pandectarum sive Partitionum: libri XXI. Zurich: Christophorus Froschoverus
26. Goeing, A.S. ( 2017) Storing, Archiving, Organizing The Changing Dynamics of Scholarly Information Management in Post-Reformation Zurich, Leiden: Brill
27. Harney, M.P. ( 1941). The Jesuits in History. New York: The America Press
28. Hartung, J. (1578). Bibliotheca Sive Antiquitates Urbis Constantinopolitanae. Argentorati: Nicolaus Wyriot.
29. Kollarii, A.F. (1790). Petri Lambecii Commentariorum de Augusta Bibliotheca Caes. Vindebonensi Libros VIII. Supplementorum Liber Primus. Vindobonae: Joan Thomae
30. Lavenia, V. (2017). Turkophilia and Religion: Machiavelli, Giovio and the Sixteenth Century Debate About War. In Biasiori, Lucio, Marcocci, Giuseppe (Eds.)
31. Machiavelli, Islam and the East: Reorienting the Foundations of Modern Political Thought, 37-46
32. Malches, L.N. ve Lheritier, A.ve Acaroğlu,T. (2003). Batı’da ve Türkiye’de Kaynakça Tarihi. Ankara: İletişim Yayınları
33. Mantran, R. (1990). 17. yüzyılın İkinci Yarısında İstanbul Cilt 1. M. A. Kılıçbay ve E. Özcan, (Çev.). TTK: Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
34. Nelles, P. (2009). Reading and Memory in the Universal Library: Conrad Gessner and the Renaissance Book. In Ars reminiscendi : mind and memory in Renaissance culture 147-169 Toronto: Center for Reformation and Renaissance Studies
35. Possevino A. (1593). Bibliotheca Selecta. Roma: Typograhia Apostolica Vaticana
36. Possevino, A. (1607). Bibliotheca Selecta. Roma: Typograhia Apostolica Vaticana
37. Possevino (1606), Apparatus Sacer Tomes Tertius. Veneetii: Societatem Venetam
38. Possevino, A. (1608a) Apparatus Sacer. Cologne: J.Gymnicus
39. Possevino, A. (1608b) Apparatus Sacer. Cologne: J.Gymnicus
40. Sakin, O. (2017). Cizvit Cemaati ve Gizli Talimatları.İstanbul: Yeditepe
41. Savage, J. (1809). The Librarian Vol.II London: William Savage
42. Schweigger, S. (2004). Sultanlar Kentine Yolculuk. S.Türkis Noyan (Çev.). İstanbul: Kitap Yayınevi
43. Scaglione, A. (1986). The Liberal Arts And The Jesuit College System. Amsterdam/ Philadelphia: John Benjamins Publishing Company:
44. Tekin, E. C. ve Yılmaz, B. (2015).Düşünce özgürlüğü tarihi: Roma kilisesi yasaklı kitaplar dizini üzerine bir değerlendirme. 1. Uluslararası Kütüphane ve Bilgibilim Felsefesi Sempozyumu: Etik: Kuram ve Uygulama, 3-5 Eylül 2014, Kastamonu içinde (s. 24-48). İstanbul:Hiperlink
45. Tekin, E. C. (2017). Avrupalı Seyyahlarin Bakış açısından Osmanlı'da Kitap ve Kütüphane Kültürü (1453-1699). Yayımlanmamış Doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi, Ankara
46. Tekin, E. C. (2018). Osmanlı Kitap Dünyası ve Bati Avrupa. İstanbul: Hiperkitap
47. Watt, R.( 1824). Bibliotheca Britannica : A General Index To British And Foreign Literature. In Two Parts :-Authors And Subjects. Volume II.-Authors. Edinburg: Archibald Constable And Company.
48. Willer, G (1592). Collectio in unum corpus omnium librorum Herbraeorum, Graecorum, Latinorum, necnon Germanice, Italice, Gallicé, & Hispanicé scriptorum, qui in nundinis Francofurtensibus ab anno 1564. usque ad nundinas Autumnales anni 1592 venales extiterunt: desumpta ex omnibus Catalogis Willerianis. Frankfurt (Nicolaus Bassaeus) 1592. 3 parts in 1 Volume.
49. Wood, A.C. (2013) Levant Kumpanyası Tarihi. Çigdem Erkal İpek (Çev.). Ankara: Doğu Batı Yayınları
50. Vasilieva, E. (2016). Ottoman Istanbul from the Perspective of the Catholic Missionaries in the Post-Tridentine Period (End of 16th - 17th centuries). (Editörler) F. M.
51. Emecen, A. Akyıldız ve E. S. Gürkan. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu Bildirileri 20-22 Mayıs 2016 içinde, s.289-312. İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
52. Yerasimos, S. (1991). Les voyageurs dans L’empire Ottoman (XIV – XVI Siecles). Ankara: La Societe Turque D’Historie.