Derleme

Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri

Cilt: 22 Sayı: 1 26 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri

Öz

ÖZ İlerleyici bir nörodejeneratif hastalık olan Alzheimer hastalığı, kolinerjik sistemdeki eksiklikler, nörofibriler yumak ve amiloid plaklar şeklinde beta amiloid birikimi ile karakterizedir. Alzheimer hastalığını tanımlamak için kullanılan beta amiloid beyin proteinlerinin aynı zamanda hastalığın patogenezinde de rol aldığına yönelik kanıtlar amiloid-β hipotezini ortaya çıkarmıştır. Bu hipotez, serebral beta amiloid birikiminin tau patolojisine, nöroinflamasyona, nöronal kayba ve bilişsel bozukluğa yol açtığını ileri sürmektedir. Kolinerjik sistem öğrenme ve hafıza süreçlerinin düzenlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Kolinerjik hipoteze göre, Alzheimer hastalığında kolinerjik fonksiyonlardaki bozulma neokorteks ve hipokampüsü içeren beyin bölgelerinde kritik öneme sahiptir. Ayrıca asetilkolinesteraz ve bütilkolinesterazın senil plak oluşumunun erken evrelerinde beta amiloid agregasyonunda önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Gama aminobütirik asit merkezi sinir sisteminde görev yapan en önemli inhibitör nörotransmitterdir ve disfonksiyonu Alzheimer hastalığı ile ilişkilendirilmektedir. Lamiaceae familyasından olan Sideritis cinsine ait bitkiler ülkemizde çoğunlukla Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetişmektedir. Sideritis bitkileri çok eski çağlardan bu yana folklorik tıpta çoğunlukla aromatik bitki çayı şeklinde kullanılmaktadır. Uçucu yağlarının Akdeniz tıbbında akciğer dezenfektanları, diüretikler, mide ilaçları ve sinir gevşetici maddeler olarak kullanımı birçok etnofarmakolojik makalede rapor edilmiştir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda Sideritis L. türlerinin nörodejeneratif hastalıklarda da koruyucu ve iyileştirici etkiye sahip olabileceğine işaret edildiğinden, Alzheimer hastalığındaki biyokimyasal ve moleküler etkilerinin derlenmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. GBD 2016 Neurology Collaborators. Global, regional, and national burden of neurological disorders, 1990–2016: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. Lancet Neurol. 2019; 18:459–80.
  2. 2. Benussi A, Grassi M, Palluzzi F, Koch G, Di Lazzaro V, Nar-done R, et al. Classification Accuracy of Transcranial Mag-netic Stimulation for the Diagnosis of Neurodegenerative Dementias. Ann Neurol. 2020; 87(3):394-404.
  3. 3. Armstrong RA, Lantos PL, Cairns NJ. Overlap between neu-rodegenerative disorders. Neuropathology. 2005; 25:111-24.
  4. 4. McKhann G, Drachman D, Folstein M, Katzman R, Price D, Stadlan EM. Clinical diagnosis of Alzheimer's disease: re-port of the NINCDS-ADRDA Work Group under the auspices of Department of Health and Human Services Task Force on Alzheimer's Disease. Neurology. 1984; 34(7):939-44.
  5. 5. Mayeux R. Biomarkers: potential uses and limitati-ons. NeuroRx. 2004; 1(2):182-88.
  6. 6. Chrem MP, Surace E, Bérgamo Y, Calandri I, Vázquez S, Sevlever G, et al. Biomarkers for Alzheimer's disease. Whe-re we stand and where we are headed. Medicina (B Aires). 2019; 79(Spec 6/1):546-51.
  7. 7. Takeda S. Progression of Alzheimer's disease, tau propaga-tion, and its modifiable risk factors. Neurosci Res. 2019; 141:36-42.
  8. 8. Güvenc A, Houghton PJ, Duman H, Coskun M, Sahin P. Anti-oxidant activity studies on selected Sideritis species native to Turkey. Pharmaceutical Biology. 2005; 43:173-77.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Nöroloji ve Nöromüsküler Hastalıklar

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

24 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

24 Eylül 2024

Kabul Tarihi

16 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Değirmenci, U. (2025). Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 22(1), 189-194. https://doi.org/10.35440/hutfd.1555225
AMA
1.Değirmenci U. Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2025;22(1):189-194. doi:10.35440/hutfd.1555225
Chicago
Değirmenci, Ulaş. 2025. “Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 22 (1): 189-94. https://doi.org/10.35440/hutfd.1555225.
EndNote
Değirmenci U (01 Mart 2025) Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 22 1 189–194.
IEEE
[1]U. Değirmenci, “Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri”, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 1, ss. 189–194, Mar. 2025, doi: 10.35440/hutfd.1555225.
ISNAD
Değirmenci, Ulaş. “Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 22/1 (01 Mart 2025): 189-194. https://doi.org/10.35440/hutfd.1555225.
JAMA
1.Değirmenci U. Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2025;22:189–194.
MLA
Değirmenci, Ulaş. “Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 1, Mart 2025, ss. 189-94, doi:10.35440/hutfd.1555225.
Vancouver
1.Ulaş Değirmenci. Alzheimer Hastalığının Patogenezinde Sideritis L. (Dağçayı) Türlerinin Biyokimyasal ve Moleküler Etkileri. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 01 Mart 2025;22(1):189-94. doi:10.35440/hutfd.1555225

Bu dergide yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 (CC-BY-NC-SA 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.