Araştırma Makalesi

Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi

Cilt: 22 Sayı: 2 27 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Acil tıp hastalara hızlı ve doğru tanılar koymayı gerektiren yüksek riskli bir alandır. Son yıllarda ultrasonografi acil tıpta teşhis ve tedavi süreçlerini hızlandıran kritik bir araç haline gelmiştir. Bu çalışma, acil tıp doktorlarının yatak başı ultrasonografi (YBU) yetkinliklerini değerlendirmeyi, eğitim geçmişlerini, cihaz erişimlerini ve Türkiye’deki acil servislerde karşılaştıkları zorlukları incelemeyi amaçlamıştır. Materyal ve Metod: Türkiye’deki çeşitli hastanelerden 430 acil tıp doktoru ile kesitsel bir anket çalışması gerçekleştirildi. Veriler; demografik bilgileri, YBU eğitimini, cihaz kullanım alışkanlıklarını, altı alanda (FAST, kardiyak, abdominal, torasik, vasküler, kas-iskelet) kendi yetkinlik düzeyi değerlendirmelerini (1-5 Likert ölçeği) ve karşılaşılan engelleri içermektedir. SPSS 26.0 kullanılarak istatistiksel analizler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Spearman korelasyonu, Ki-kare, çoklu regresyon) yapıldı ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Katılımcıların %58,1’i (n=250) YBU eğitimi almış olup, en yaygın eğitimler FAST (Focused Assessment with Sonography for Trauma) (%62,8) ve kardiyak odaklı ultrasonografi (FOCUS) (%51,2) alanlarında idi. FAST alanındaki yetkinlik ortalaması en yüksekti (M=3,62, SD=1,22). Eğitim alan doktorlar, kardiyak (p=0,012) ve FAST (p=0,033) alanlarında eğitimsizlere göre daha üstün yetkinlik gösterdi. Hekimin deneyimi, aylık YBU uyguladığı hasta sayısıyla güçlü bir şekilde ilişkiliydi (r=0,71, p<0,001) ve FAST alanındaki yetkinlik puanlarını etkiledi (r=0,59, p<0,001). Cihaz sık kullanımı abdominal alanda yetkinliği artırdı (p=0,008). Çoklu regresyon, FAST uygulama yetkinliğinde eğitimi (β=0,42, p=0,015) ve deneyimi (β=0,38, p=0,022) ana belirleyiciler olarak gösterdi (R²=0,51). Cihaz yetersizliği (%51,2) ve teknik bilgi eksikliği (%41,9) ise başlıca engellerdi. Sonuç: YBU yetkinliği, eğitim ve deneyimle önemli ölçüde artarken, ekipman ve bilgi eksiklikleri tarafından kısıtlanmaktadır. Yapılandırılmış eğitim ve altyapı iyileştirmeleri, acil bakımda YBU’yu optimize etmek ve kullanımını arttırmak için gereklidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Whitson MR, Mayo PH. Ultrasonography in the emergency department. Crit Care. 2016;20(1):227.
  2. 2. Moore CL, Copel JA. Point-of-care ultrasonography. N Engl J Med. 2011;364(8):749-57.
  3. 3. Henwood PC, Mackenzie DC, Liteplo AS, Rempell JS, Murray AF, Leo MM, et al. Point-of-care ultrasound use, accuracy, and impact on clinical decision making in Rwanda hospitals. J Ultrasound Med. 2017;36(6):1189-94.
  4. 4. Amini R, Adhikari S, Fiorello A. Ultrasound competency assessment in emergency medicine residency programs. Acad Emerg Med. 2014;21(7):799-801.
  5. 5. American College of Emergency Physicians. Ultrasound guidelines: Emergency, point-of-care, and clinical ultrasound guidelines in medicine. Ann Emerg Med. 2016;68(1):e7-e28.
  6. 6. Atkinson P, Bowra J, Lambert M, Lamprecht H, Noble V, Jarman B. International Federation for Emergency Medicine point of care ultrasound curriculum. CJEM. 2015;17(2):161-70.
  7. 7. Melniker LA, Leibner E, McKenney MG, Lopez P, Briggs WM, Mancuso CA. Randomized controlled clinical trial of point-of-care, limited ultrasonography for trauma in the emergency department: The first Sonography Outcomes Assessment Program trial. Ann Emerg Med. 2006;48(3):227-35.
  8. 8. Sanders JL, Noble VE, Raja AS, Sullivan AF, Camargo CA. Access to and use of point-of-care ultrasound in the emer-gency department. West J Emerg Med. 2015;16(5):747-52.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Acil Tıp

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

26 Şubat 2025

Kabul Tarihi

9 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Barut, E., Araç, S., Giden, R., & Barut, K. (2025). Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 22(2), 260-264. https://doi.org/10.35440/hutfd.1647491
AMA
1.Barut E, Araç S, Giden R, Barut K. Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2025;22(2):260-264. doi:10.35440/hutfd.1647491
Chicago
Barut, Esat, Songül Araç, Ramazan Giden, ve Kemal Barut. 2025. “Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 22 (2): 260-64. https://doi.org/10.35440/hutfd.1647491.
EndNote
Barut E, Araç S, Giden R, Barut K (01 Haziran 2025) Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 22 2 260–264.
IEEE
[1]E. Barut, S. Araç, R. Giden, ve K. Barut, “Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi”, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 2, ss. 260–264, Haz. 2025, doi: 10.35440/hutfd.1647491.
ISNAD
Barut, Esat - Araç, Songül - Giden, Ramazan - Barut, Kemal. “Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 22/2 (01 Haziran 2025): 260-264. https://doi.org/10.35440/hutfd.1647491.
JAMA
1.Barut E, Araç S, Giden R, Barut K. Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2025;22:260–264.
MLA
Barut, Esat, vd. “Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 2, Haziran 2025, ss. 260-4, doi:10.35440/hutfd.1647491.
Vancouver
1.Esat Barut, Songül Araç, Ramazan Giden, Kemal Barut. Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2025;22(2):260-4. doi:10.35440/hutfd.1647491

Bu dergide yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 (CC-BY-NC-SA 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.