Sirkadiyen Ritmin ve Kalp Atım Hızının Geleneksel Okçularda Salon Atış Performansına Etkisi

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı, profesyonel geleneksel okçularda sirkadiyen ritmin ve kalp atış hızının atış performansı üzerindeki etkisini incelemektir. Materyal ve metod: Çalışma, en az dört sene lisanslı bir şekilde geleneksel okçuluk yapan 20 yetişkin sporcu üzerinde salon atışı (18 metre) ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada cinsiyet, sporcu yaşı, spor yaşı, yay çekme ağırlığı, ok uzunluğu, ok ağırlığı, kalp atım hızı, ortam sıcaklığı, ortam nemi, uyku puanı (Epworth Uykululuk Ölçeği) ve atış başarısı (mesafe) verileri incelenmiştir. Sporcular 9:00, 13:00 ve 17:00 saatlerinde üçer kez antrenman yapmış ve ortalamaları alınarak karşılaştırmalar yapılmıştır. Bulgular: Saat 17:00 antrenmanının başarı ortalamasının (11,67±3,82) saat 13:00 (13,43±3,63) ve saat 09:00 (13,03±3,57) antrenmanlarına göre anlamlı derecede daha iyi olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Saat 17:00 antrenmanının kalp atım hızı ortalamasının (100,32±11,28) saat 09:00 (115,50±8,49) ve saat 13:00 (113,05±11,16) antrenmanlarına göre anlamlı derecede daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Ayrıca, ROC analizi sonucuna göre 103.50 bpm altındaki atışların başarılı olma olasılığı %84,6’dır (%95 güvenme aralığı: 81,4-87,9). Kalp atım hızı ile mesafe değişkenleri arasında pozitif yönde yüksek (r=0,667) bir korelasyon saptanmıştır (p<0,001). Sonuç: Geleneksel okçuların salon atışında antrenman saati olarak sırasıyla akşam-sabah-öğle saatlerini tercih etmeleri ve kalp atım hızlarını 103,50 bpm’in altında tutmaları belli koşullar altında (sıcaklık, nem, uykululuk vb.) atış performansını (başarı atış yapma olasılıklarını) artırabilir.

Anahtar Kelimeler

• Sirkadiyen ritim
• Kalp atım hızı
• Geleneksel okçuluk
• Performans
• Antrenman

The Effects of Circadian Rhythm and Heart Rate on Indoor Shooting Performance in Traditıonal Archers

Öz

Background: The study aimed to examine the effects of circadian rhythm and heart rate on shooting performance in professional traditional archers. Materials and Methods: The study was conducted using indoor shooting (18 meters) on 20 adult athletes who had been practicing traditional archery with a license for at least four years. Data on gender, athlete age, traininga age, bow draw weight, arrow length, arrow weight, heart rate, ambient temperature, humidity, sleep score (Epworth Sleepiness Scale), and shooting success (distance) were examined. The athletes trained three times at 9:00, 13:00 and 17:00, and comparisons were made by taking the mean. Results: It was found that the mean success rate of the 17:00 training (11.67±3.82) was significantly better than the 13:00 (13.43±3.63) and 09:00 (13.03±3.57) trainings (p<0.001). The mean heart rate of the 17:00 training (100.32±11.28) was significantly lower than the 09:00 (115.50±8.49) and 13:00 (113.05±11.16) trainings (p<0.001). In addition, according to the ROC analysis, the probability of success for shots under 103.50 bpm was 84.6% (95% confidence interval: 81.4-87.9). A high positive correlation (r=0.667) was found between heart rate and distance variables (p<0.001). Conclusions: Traditional archers’ preference of evening-morning-noon training hours and keeping their heart rate below 103.50 bpm in indoor shooting may increase their shooting performance (possibility of successful shooting) under certain conditions (temperature, humidity, sleepiness, etc.).

Anahtar Kelimeler

• Circadian rhythms
• Heart rate
• Traditional archery
• Performance
• Training

Kaynakça

1. 1. Uluç S. Sporda sirkadiyen ritim: bir derleme çalışması. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi. 2023;4(2):149-64.
2. 2. Vitale JA, Weydahl A. Chronotype, physical activity, and sport performance: a systematic review. Sports Med. 2017;47(9):1859-68.
3. 3. Leng Y, Musiek ES, Hu K, Cappuccio FP, Yaffe K. Association between circadian rhythms and neurodegenerative diseases. Lancet Neurol. 2019;18(3):307-18.
4. 4. Grandin LD, Alloy LB, Abramson LY. The social zeitgeber theory, circadian rhythms, and mood disorders: review and evaluation. Clin Psychol Rev. 2006;26(6):679-94.
5. 5. Gerhart-Hines Z, Lazar MA. Circadian metabolism in the light of evolution. Endocr Rev. 2015;36(3):289-304.
6. 6. Klopsteg PE. Archery. In: Encyclopedia Britannica [Internet]. Available from: https://www.britannica.com/sports/archery [cited 2025 Dec 17].
7. 7. Öngel HB. Gelişim Sürecinde Erken İç Asya Türk Okçuluğu. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2001;21(2):189-215.
8. 8. Souissi N, Gauthier A, Sesboüé B, Larue J, Davenne D. Effects of regular training at the same time of day on diurnal fluctuations in muscular performance. J Sports Sci. 2002;20(11):929-37.

9. 9. TGTOF. Puta Koşusu Talimatı. In: Türkiye Geleneksel Türk Okçuluk Federasyonu [Internet]. Available from: https://tgtof.org.tr/wp-content/ uploads/2023/04/TGTOF-Puta-Kosusu-Talimati.pdf [cited 2024 Oct 1.
10. 10. TGTOF. Geleneksel Hedef (Puta) Görseli. In: Türkiye Geleneksel Türk Okçuluk Federasyonu [Internet]. Available from: https://tgtof.org.tr/wp-content/uploads/2023/02/TGTOF-Puta-Target-Face.pdf [cited 2024 Oct 1].
11. 11. Izci B, Ardic S, Firat H, Sahin A, Altinors M, Karacan I. Reliability and validity studies of the Turkish version of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep Breath. 2008;12(2):161-8.
12. 12. Fox K, Borer JS, Camm AJ, Danchin N, Ferrari R, Lopez Sendon JL, et al. Resting heart rate in cardiovascular disease. J Am Coll Cardiol. 2007;50(9):823-30.
13. 13. Robazza C, Bortoli L, Nougier V. Emotions, heart rate and performance in archery: A case study. J Sports Med Phys Fitness. 1999;39(2):169.
14. 14. Eroğlu Kolayiş İ: Okçuluk milli takımının antrenman ortamında kalp atım hızı ve nişan alma süresinin atış puanı üzerindeki etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2000.
15. 15. Clemente FM, Couceiro M, Rocha R, Mendes R. Study of the heart rate and accuracy performance of archers. J Phys Educ Sport. 2011;11(4):434-7.
16. 16. Aksüy M, Makaracı M. Elit Okçularda Antrenman ve Yarışma Öncesinde Kalp Atım Hızı Değişkenliği ile Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi. Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi. 2025;7(1):112-20. 17. Dal N, Tok S, Balıkçı İ, Yılmaz SE, Binboğa E. Comparison of heart rate variability psychological responses and performance in virtual and real archery. Brain Behav. 2024;14(10):e70070.
17. 18. Chin CY, Chow GCC, Hung KC, Kam LH, Chan KC, Mok YT, et al. The diurnal variation on cardiovascular endurance performance of secondary school athlete student. Asian J Sports Med. 2015;6(2):e22697.
18. 19. Pullinger SA, Brocklehurst EL, Iveson RP, Burniston JG, Doran DA, Waterhouse JM, et al. Is there a diurnal variation in repeated sprint ability on a non-motorised treadmill?. Chronobiol Int. 2014;31(3):421-32.
19. 20. Atkinson G, Jones H, Edwards BJ, Waterhouse JM. Effects of daytime ingestion of melatonin on short-term athletic performance. Ergonomics. 2005;48(11-14):1512-22.
20. 21. Teo W, McGuigan MR, Newton MJ. The effects of circadian rhythmicity of salivary cortisol and testosterone on maximal isometric force, maximal dynamic force, and power output. J Strength Cond Res. 2011;25(6):1538- 45.
21. 22. Edgar RS, Green EW, Zhao Y, Van Ooijen G, Olmedo M, Qin X, et al. Peroxiredoxins are conserved markers of circadian rhythms. Nature. 2012;485(7399):459-64.
22. 23. Waterhouse J, Reilly T, Edwards B. The stress of travel. J Sports Sci. 2004;22(10):946-66.
23. 24. Carrillo AE, Christodoulou VX, Koutedakis Y, Flouris AD. Autonomic nervous system modulation during an archery competition in novice and experienced adolescent archers. J Sports Sci. 2011;29(9):913-7.