Üçüncü Basamak Bir Hastanedeki Çalışanların El Hijyeni ile İlgili Görüşlerinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Hastanede yatan hastalar arasında önemli bir morbidite ve mortalite sebebi olan sağlık bakımıyla ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde, sağlık personelinin el hijyeni uygulamaları kilit rol oynar. Bu çalışmada, bir üniversite hastanesinde görev yapan sağlık personelinin el hijyenine ilişkin inançlarının değerlendirilmesi ve el hijyeni uygulamalarına uyumu olumsuz etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve metod: Tanımlayıcı tipte planlanan bu çalışmanın evrenini Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde görev yapan bireyler oluşturmuştur. Çalışmanın verileri Nisan- Mayıs 2025 tarihleri arasında Fonet programı üzerinden online olarak toplanmıştır. Sağlık personelinin sosyo-demografik özellikleri ve El Hijyeni İnanç Ölçeği ile veriler elde edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 1218 kişinin %60,18’i erkekti. Katılımcıların yaş dağılımları incelendiğinde %39,25’inin 29 yaş ve altı, %36,21’i 30-39 yaş arası, %17,49’u 40-49 yaş arası, diğerleri de 50 yaş ve üzerinde idi. Çalışanların el hijyeni kurallarına uyumunu azalttığı en sık belirtilen durumlar %56,65 ile iş yükünün fazla olması, %29,96 ile antiseptik solüsyonlar ve sabunların elleri tahriş etmesi, %27,42 ile el hijyeni için gerekli malzemelerin eksik olması ve %22,49 ile zaman kısıtlılığı olarak belirlendi.
Sonuç: El hijyenine yönelik eğitim programlarının düzenli aralıklarla ve güncel içeriklerle tekrarlanması, daha az tahriş edici antiseptik ve sabun ürünlerinin temin edilmesi ile iş yükü yönetiminin gözden geçirilmesinin, el hijyeni uygulamalarının iyileştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık personeli
• hastane enfeksiyonlarının önlenmesi
• el hijyeni uygulama
• el hijyeni inanç

Etik Beyan

Çalışma için Haran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan karar no: HRÜ/25.06.36, tarih: 24.03.2025 tarihli etik kurul onayı alınmıştır.

Evaluation of Hospital Staff 's Opinions on Hand Hygiene in a Tertiary Hospital

Öz

Background: Hand hygiene practices by healthcare personnel play a key role in preventing healthcare-associated infections, a significant cause of morbidity and mortality among hospitalized patients. This study aimed to evaluate the beliefs of healthcare personnel working in a university hospital regarding hand hygiene and to identify factors negatively affecting compliance with hand hygiene practices.
Materials and Methods: The population of this descriptive study consisted of individuals working at the Harran University Faculty of Medicine Hospital. Data were collected online via the Fonet program between April and May 2025. Data were obtained using the socio-demographic characteristics of healthcare personnel and the Hand Hygiene Belief Scale.
Results: Of the 1218 participants in the study, 60.18% were male. When the age distribution of the participants was examined, 39.25% were 29 years and under, 36.21% were between 30-39 years, 17.49% were between 40-49 years, and the rest were 50 years and over. The most frequently cited reasons for reduced compliance with hand hygiene rules among employees were excessive workload (56.65%), irritation from antiseptic solutions and soaps (29.96%), lack of necessary hand hygiene materials (27.42%), and time constraints (22.49%).
Conclusions: It is believed that repeating hand hygiene training programs at regular intervals with updated content, providing less irritating antiseptic and soap products, and reviewing workload management will contribute to improving hand hygiene practices.

Anahtar Kelimeler

• Healthcare personnel
• Prevention of hospital infections
• Hand hygiene practices
• Hand hygiene beliefs

Etik Beyan

Çalışma için Haran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan karar no: HRÜ/25.06.36, tarih: 24.03.2025 tarihli etik kurul onayı alınmıştır.

Kaynakça

1. Lotfinejad N, Peters A, Tartari E, Fankhauser-Rodriguez C, Pires D, Pittet D. Hand hygiene in health care: 20 years of ongoing advances and perspectives. The Lancet Infectious Diseases. 2021;21(8):e209-21.
2. Clancy C, Delungahawatta T, Dunne CP. Hand-hygiene-related clinical trials reported between 2014 and 2020: a comprehensive systematic review. Journal of Hospital Infection, 2021;111:6-26.
3. Armstrong-Novak J, Juan HY, Cooper K, Bailey P. Healthcare personnel hand hygiene compliance: are we there yet? Current Infectious Disease Reports. 2023;25(7):123-9.
4. Vermeil T, Peters A, Kilpatrick C, Pires D, Allegranzi B, Pittet D. Hand hygiene in hospitals: anatomy of a revolution. Journal of Hospital Infection. 2019;101(4):383-92.
5. Alhodaithy N, Alshagrawi S. Predictors of hand hygiene attitudes among Saudi healthcare workers of the intensive care unit in Saudi Arabia. Scientific Reports. 2024;14(1):19857.
6. Sowar SF Sr, Acunin R, Cabanalan HC, Abo Arisheh TT, Alkhawaja S. Hand Hygiene Knowledge and Perception Survey for Healthcare Workers in Government Hospitals (GHs) in Bahrain. Cureus. 2023;15(12):e50126.
7. Oh HS. Knowledge, Perception, and Performance of Hand Hygiene and Their Correlation among Nursing Students in Republic of Korea. Healthcare (Basel). 2021;9(7):913.
8. Kaye G, Marais D. Why do staff comply? A study to determine factors influencing staff adherence to PPE and hand hygiene policy and standards within an acute healthcare setting. Journal of Infection Prevention. 2025:17571774251334045.

9. Kiprotich K, Wang H, Kaminga AC, Kessi M. Observed and self-reported hand hygiene compliance and associated factors among healthcare workers at a county referral hospital in Kenya. Scientific African. 2021;14:e00984.
10. von Auer C, Probst M, Schneider-Bachart W, Gaube S. Learning hand hygiene from the champions: investigating key compliance facilitators among healthcare workers through interviews. PLoS One, 2024;19(12):e0315456.
11. Haenen A, de Greeff S, Voss A, Liefers J, Hulscher M, Huis A. Hand hygiene compliance and its drivers in long-term care facilities; observations and a survey. Antimicrobial Resistance & Infection Control. 2022;11(1):50.
12. Harun MGD, Anwar MMU, Sumon SA, Mohona TM, Hassan MZ, Rahman A et al. Hand hygiene compliance and associated factors among healthcare workers in selected tertiary-care hospitals in Bangladesh. Journal of Hospital Infection. 2023;139:220-7.
13. Van de Mortel T, Apostolopoulou E, Petrikkos G A. Comparison of the hand hygiene knowledge, beliefs, and practices of Greek nursing and medical students. American Journal of Infection Control. 2009;38:75-7.
14. Karadağ M, Yıldırım N, İşeri ÖP. El hijyeni inanç ölçeği ve el hijyeni uygulamaları envanterinin geçerlilik ve güvenirliliği. Cukurova Medical Journal. 2016;41(2):271-84.
15. Karaman İGY, Yastıbaş C. Covid-19 Pandemisinde Görev Yapan Sağlık Çalışanlarında Depresyon, Anksiyete ve Travma Sonrası Stres Belirtilerinin Sosyodemografik ve Mesleki Değişkenler ile İlişkisi Nasıldır? Van Tıp Dergisi. 2021;28(2).
16. Yapar D, Avcı YD, Sonuvar ET, Karakaya İ, İlhan MN. Gelecek Salgınlara Ders Olması Gereken COVID-19 Deneyimi: Bir Üniversite Hastanesinde Görevli Sağlık Çalışanlarının Enfekte Olma Kaygısı Üzerine Nitel Bir Çalışma. Turkish Journal of Clinics and Laboratory. 2023;14(2):370-9.
17. İkiışık H, Arı A, Kırlangıç M, Yeni T, Korkut M, Taşdemir M ve ark. Bir Üniversite Hastanesi Sağlık Çalışanlarının Çocuk İstismarına Yaklaşımları ve Çocuk İzlem Merkezleri Hakkındaki Farkındalıklarının Değerlendirilmesi. Akdeniz Tıp Dergisi. 2022;8(3):263-9.
18. Bayer N. Hemşirelerde sanal kaytarma davranışının incelenmesi: bir özel hastane örneği. Turkish Journal of Science and Health. 2021;2(1):139-45.
19. Karahan E, Doğan Ş, Çelik S. Sağlık çalışanlarında el hijyeni inancı ve uygulamalarının değerlendirilmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu. 2020;5(2):91-103.
20. Melaku A, Admasu T, Ambelu A. Determinants of hand hygiene compliance among healthcare workers in public and private hospitals of Addis Ababa, Ethiopia. Infection Prevention in Practice. 2025;8(1):100488.
21. Demirdal T, Uyar S, Demirtürk N. Bir üniversite hastanesinde çalışanlarda el yıkama uygulamalarının ve bilgi düzeylerinin değerlendirmesi. Kocatepe Tıp Dergisi. 2007;8(3):39-43.
22. Yue J, Pan H. Enhancing hand hygiene compliance in healthcare settings: a long time intervention study. Front Public Health. 2025;13:1588336.
23. Demir NA, Kölgelier S, Küçük A, Özçimen S, Sönmez B, Demir LS. Sağlık çalışanlarının el hijyeni hakkındaki bilgi düzeyi ve el hijyenine uyumu. Nobel Medicus. 2013;9:3.
24. Dikiş D, Şimşek S, Kepeli N, Küçükler ND, Ulusoy B, Korkmaz NB, et al. Bir üniversite hastanesindeki sağlık personelinin el hijyeni uyum oranlarının değerlendirilmesi: Prospektif bir çalışma. Ege Tıp Dergisi. 2020;59(2):91-6.