Adli Vaka Sonrası Beyin Ölümü Vakalarında Ailenin Organ Bağışına Bakışı Nasıl? On Yıllık Vaka Serisi
Öz
Amaç: Kadavra kaynaklı organ nakillerindeki yetersizlik ve yüksek ret oranları, organ arzı ile talebi arasındaki makası genişleterek küresel çapta kritik bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, adli süreçlerin bağış kararlarına etkisini değerlendirmek amacıyla, adli ve adli olmayan beyin ölümü olgularında ailelerin organ bağışı onay oranlarını karşılaştırmayı hedeflemektedir.
Materyal ve metod: Çalışma kapsamında, 1 Ocak 2015 ile 1 Ocak 2025 tarihleri arasında Samsun Organ ve Doku Nakli Bölge Koordinasyon Merkezi'nde beyin ölümü tanısı alan 1840 olguya ait veriler retrospektif olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Olguların ortanca yaşı 57 (0-98) olup, %56,3'ü (n=1036) erkektir. Beyin ölümlerinin %93,9'u (n=1728) kamu hastanelerinde gerçekleşmiştir. Tüm kohortun %21,7'sini (n=400) adli olgular oluştururken, genel organ bağışı aile onay oranı %23,9 (n=440) olarak saptanmıştır. Adli olgularda ailelerin organ bağışına onay verme oranı (%45, n=180), adli olmayan olgulara (%18,1, n=260) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001).
Sonuç: Son on yılda tespit edilen beyin ölümü olgularının yaklaşık beşte biri adli nitelik taşımaktadır. Sanılanın aksine, adli olgu statüsü ailelerin organ bağışı kararlarını olumsuz etkilememekte; bilakis kadavra donör havuzuna katılım oranını belirgin şekilde artırmaktadır. Adli olgular, kadavradan organ verici havuzunun genişletilmesi açısından önemli bir potansiyel kaynak oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- IRODaT - International Registry on Organ Donation and Transplantation [Internet]. [cited 2025 Feb 1]. Available from: https://www.irodat.org/?p=database&c=TR#data
- Haberal M, Moray G, Ayvazoğlu Soy EH, Arslan G. Transplantation and Legislation History in Turkey. Exp Clin Transplant. 2020 Jul;18(Suppl2):6–15. doi:10.6002/ect. rlgnsymp2020.L2
- International Report On Organ Donation And Transplantation Actıvities 2023. Global Observatory on Donation and Transplantation; 2024.
- Leblebici M. Prevalence and Potential Correlates of Family Refusal to Organ Donation for Brain-Dead Declared Patients: A 12-Year Retrospective Screening Study. Transplant Proc. 2021;53(2):548–54.
- Ozsoy B, Herrera-Gayol A, Unal Y, Askar M, Haberal M, Cantarovich M. Impact of Religion on Opinions About Organ Donation and Transplantation in University Students From a Single University in Turkey. Exp Clin Transplant. 2021;19(7):645–50.
- Hot I, Vatanoglu E, Dirican A, Dogan H. Attitudes toward Death and Brain Death among Turkey’s Physicians: A Brief Research Report. OMEGA - J Death Dying. 2009 ;59(4):339–49.
- Karataş H. Beyond Death: Exploring Cultural Perceptions in Cadaveric Organ Donation. OMEGA - J Death Dying. 2026;93(1):209–24.
- Mıhçıokur S, Ayvazoğlu Soy EH, Türkçelik E, Akın A, Haberal M. Gender Imbalance and the Relationship Between Living Donors and Recipients in Liver Transplantations in an Organ Transplant Center in Turkey. Exp Clin Transplant. 2019;17(Suppl 1):131–4.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Organ Nakli , Adli Tıp
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Gulen Kurt Bulut
Bu kişi benim
0009-0008-1702-2659
Türkiye
Demet Yavuz
0000-0002-4082-6320
Türkiye
Enis Akca
*
0009-0001-1969-6912
Türkiye
Nihal Aydemir
0000-0003-2430-8280
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
9 Eylül 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
9 Ocak 2026
Kabul Tarihi
1 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication