Amaç: Mannitol ve hipertonik salin, serebral ödem tedavisinde yaygın olarak kullanılan hiperosmolar ajanlardır; ancak renal güvenlilik profilleri net değildir. Yoğun bakım ünitemizde hipertonik salini önceleyen bir protokol değişikliği sonrasında, bu iki tedavi stratejisi arasında akut böbrek hasarı (ABH) ve yoğun bakım ünitesi (YBÜ) mortalitesi karşılaştırılmıştır.
Materyal ve metod: Bu retrospektif gözlemsel çalışmaya, akut beyin hasarı ve serebral ödem nedeniyle YBÜ'de izlenen ve yalnızca %20 mannitol veya %3 hipertonik salin ile osmoterapi alan erişkin hastalar dahil edilmiştir. Önceden böbrek hastalığı olanlar veya kombine osmoterapi alan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Birincil sonlanım noktası, KDIGO kriterlerine göre 48. saatte gelişen ABH olarak belirlenmiştir. İkincil sonlanım noktaları ABH şiddeti ve YBÜ mortalitesidir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde yaş, APACHE II ve SOFA skorları için düzeltme yapılmıştır.
Bulgular: Toplam 77 hasta analiz edilmiştir (hipertonik salin: n=43; mannitol: n=34). Başlangıç demografik özellikleri ve hastalık şiddeti iki grup arasında benzerdi. ABH insidansı mannitol grubunda anlamlı olarak daha yüksekti (%47’ye karşı %8, p=0,003) ve daha ileri ABH evreleriyle seyretmekteydi (p<0,001). YBÜ mortalitesi mannitol grubunda daha yüksek bulundu (%56’ya karşı %19, p=0,002) ve bu ilişki çok değişkenli analizde de bağımsız olarak devam etti (olasılık oranı: 3,09; %95 güven aralığı: 1,09-9,23). Mannitol kullanımı, anlamlı derecede daha yüksek kümülatif sıvı yükü ile ilişkiliydi.
Sonuç: Mannitol tedavisi, hipertonik salin ile karşılaştırıldığında daha yüksek akut böbrek hasarı insidansı ve artmış YBÜ mortalitesi ile ilişkili bulunmuştur. Nörolojik etkinliğin benzer olduğu durumlarda, hiperosmolar ajan seçiminde renal güvenlilik ön planda tutulmalıdır.
Akut böbrek hasarı Mannitol Hipertonik Osmoterapi Serebral ödem
This study was approved by the Gaziantep University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee (approval no: 2026/79, date: January 21, 2026).
The authors acknowledge the use of the Grok (xAI v: 4.1) for assistance with English language editing and grammatical refinement of the manuscript. The tool was used solely to improve clarity and linguistic quality; all scientific content, data interpretation, and conclusions are the responsibility of the authors.
Background: Mannitol and hypertonic saline are commonly used hyperosmolar agents for the management of cerebral edema, yet their renal safety profiles remain uncertain. Following a protocol change favoring hypertonic saline, we compared acute kidney injury (AKI) and intensive care unit (ICU) mortality between these two strategies.
Materials and Methods: In this retrospective observational study, adult ICU patients with acute brain injury and cerebral edema who received exclusive osmotherapy with either 20% mannitol or 3% hypertonic saline were included. Patients with pre-existing kidney disease or combined osmotherapy were excluded. The primary outcome was AKI at 48 hours, defined by KDIGO criteria. Secondary outcomes were AKI severity and ICU mortality. Multivariable logistic regression adjusted for age, APACHE II, and SOFA scores.
Results: Seventy-seven patients were analyzed (hypertonic saline n=43; mannitol n=34). Baseline characteristics and illness severity were comparable. AKI occurred more frequently in the mannitol group (47% vs. 8%, p=0.003), with more advanced AKI stages (p<0.001). ICU mortality was higher with mannitol (56% vs. 19%, p=0.002) and remained independently associated after adjustment (OR 3.09, 95% CI 1.09–9.23). Mannitol use was associated with significantly greater cumulative fluid exposure.
Conclusions: Mannitol therapy was associated with increased AKI and ICU mortality compared with hypertonic saline. When neurological efficacy is comparable, renal safety should guide hyperosmolar agent selection.
Acute kidney injury Mannitol Hypertonic Osmotherapy Cerebral edema
This study was approved by the Gaziantep University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee (approval no: 2026/79, date: January 21, 2026).
The authors acknowledge the use of the Grok (xAI v: 4.1) for assistance with English language editing and grammatical refinement of the manuscript. The tool was used solely to improve clarity and linguistic quality; all scientific content, data interpretation, and conclusions are the responsibility of the authors.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Yoğun Bakım |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 26 Ocak 2026 |
| Kabul Tarihi | 19 Şubat 2026 |
| Erken Görünüm Tarihi | 17 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 17 Mart 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA97CR63JG |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (e-ISSN: 1309-4025, ISSN: 1304-9623), Harran Üniversitesi’nin süreli, hakemli, açık erişimli, bilimsel resmi yayın organıdır. 2004 yılında yayın hayatına başlayan dergimiz kamuya ücretsiz ve açık erişim olarak yayınlanmış olup; 2025 yılı 4. sayıdan itibaren; yayınlanan tüm makalelerde CC-BY-NC-SA 4.0 lisansına da yer vermiştir. Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında olmak üzere yılda 4 defa Türkçe veya İngilizce yayınlanmaktadır.
Tüm tıp alanlarında yapılmış Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi’nde, tıp bilimleri ile ilgili alanlarda (temel, dahili ve cerrahi) deneysel ve klinik özgün araştırma makaleleri, davetli derlemeler, olgu sunumları ve editöre mektuplar yayınlamaktadır.
Genel tıbbi konularda yüksek kalitede bilimsel makaleler yayınlayarak tıp bilimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Derginin misyonu, tıp alanındaki bilgi birikimini genişletmek ve yaygınlaştırmak amacıyla, fikirleri bir araya getiren ve keşfi teşvik eden, destekleyici ve dinamik bir bilim insanları topluluğu oluşturmaktır.
Dergimizin temel amacı, yüksek bilimsel ve etik standartlara sahip özgün araştırmaları yayınlayarak bilimsel literatüre katkıda bulunmaktır.
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi Editör Kurulu, Dünya Tıp Editörleri Birliği (WAME), Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Konseyi (ICMJE), Yayın Etiği Komitesi (COPE), Çalışmaların Raporlanmasında Konsolidasyon Standartları (CONSORT) ve Epidemiyolojide Gözlemsel Çalışmaların Raporlanmasının Güçlendirilmesi (STROBE) ilkelerine uymaktadır.
Finansal veya kişisel kazanç sağlayan koşullar bir çıkar çatışmasına yol açar. Bilimsel sürecin ve yayınlanan makalelerin güvenilirliği, bilimsel çalışmaların planlanması, uygulanması, yazılması, değerlendirilmesi, düzenlenmesi ve yayınlanması sırasında çıkar çatışmalarının nesnel bir şekilde dikkate alınmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Finansal ilişkiler, en kolay tanımlanabilen çıkar çatışmalarıdır ve derginin, yazarların ve bilimin itibarını etkilemeleri kaçınılmazdır. Bu çatışmalar bireysel ilişkiler, akademik rekabet veya entellektüel yaklaşımlardan kaynaklanabilir. Yazarlar, çalışmanın tüm verilerine erişme veya makalelerini analiz etme, yorumlama, hazırlama ve yayınlama becerilerini kısıtlayan, kazanç veya herhangi bir başka avantaj elde etme görüşünde sponsorlarla anlaşma yapmaktan mümkün olduğunca kaçınmalıdır. Makaleler hakkında nihai kararı veren editörler, karar verecekleri konuların herhangi biri ile kişisel, mesleki veya mali bağları olmamalıdır. Yazarlar, makalelerinin bağımsız bir değerlendirme süreci ile etik ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesini sağlamak için olası çıkar çatışmaları konusunda editör kurulunu bilgilendirmelidir.
Editörlerden herhangi biri herhangi bir makalede yazar ise, ilgili editör makale değerlendirme sürecinden çıkarılır. Herhangi bir çıkar çatışmasını önlemek için makale değerlendirme süreci çift-kör olarak yürütülür. Çift-kör değerlendirme süreci nedeniyle, Baş Editör hariç, editör kurulu üyelerinden, uluslararası danışma kurulu üyelerinden veya hakemlerden hiçbiri, makalenin yazarları veya yazarların kurumları hakkında bilgilendirilmez.
Yayın ekibimiz, tüm bu durumları göz önünde bulundurarak değerlendirme sürecinin tarafsız bir şekilde yürütülmesini sağlamak için özveriyle çalışmaktadır.
Yazarlar için Yapay Zeka (YZ) Kullanım Politikası
Yazarların Arşivleme Politikası
Makale değerlendirme ve yayın sürecinde yazarlardan herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
Adı Soyadı: Mehmet Emin Boleken
Doğum Tarihi: 25.04.1971
Öğrenim Durumu:
Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl
Lisans Tıp Fakültesi Çukurova Üniversitesi 1993
Y. Lisans Tıp Fakültesi Çukurova Üniversitesi 1996
Doktora/S.Yeterlik/ Tıpta Uzmanlık Çocuk Cerrahisi Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı 2001
Doktora Tezi/S.Yeterlik Çalışması/Tıpta Uzmanlık Tezi Başlığı (özeti ekte) ve Danışman (lar)ı: Doku mühendisliği civciv embriyo hücre kültürü ve barsak yamanabilirliği
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Meral Barlas
Görevler:
Görev Unvanı Görev Yeri Yıl
Arş. Gör. Dr. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı / Ankara 1996-2001
Uzm. Dr. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı / Şanlıurfa 2001-2003
Uzm. Tbp. Tğm. Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı / Ankara 2003-2004
Uzm. Dr. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı / Şanlıurfa 2004-2005
Yrd. Doç. Dr. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı / Şanlıurfa 2005-2014
Doç. Dr. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı / Şanlıurfa 2014-2019
Prof. Dr. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı / Şanlıurfa 2019-Halen
İdari Görevler:
1. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı, 2007- Halen
Prof. Dr. Akpolat Ferah 01.09.1976 tarihinde Gelibolu da dünyaya gelmiş olup, ilk-orta ve lise öğrenimini Gelibolu da tamamlamıştır. Biyoloji alanında lisans eğitimini 1997 yılında Trakya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesinde bitirmiş olup, aynı yıl Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalında araştırma görevlisi kadrosunda Yüksek Lisans eğitimine başlamıştır. 2001-2007 yılları arasında Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalında araştırma görevlisi kadrosunda doktora eğitimini tamamlamış olup, aynı yıl öğretim görevlisi kadrosuna atanmıştır. 2010 yılında Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalında yardımcı doçent kadrosuna atanmış olup, 2013 yılında aynı anabilim dalında Doçent, 2021 yılımda ise Profesör ünvanı almıştır. Prof. Dr. Meryem Akpolat Ferah halen görevine devam etmektedir. Çok sayıda ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmaya sahip olan Prof. Dr. Akpolat Ferah'ın Web of Science da 550 nin üzerinde atıfı olup H-indeksi 15 dir. Evli ve bir kız çocuğuna sahiptir.
ÖZGEÇMİŞ, BİLİMSEL YAYINLAR VE FAALİYETLER:
İsim ve Soy isim: Cemil Sert
Doğum yeri: Diyarbakır
Öğrenim: Dicle Üniversitesi
Y. Lisans: Dicle Üni. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyofizik
Doktora: Dicle Üni. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyofizik
Araş. Gör: Dicle Üni. Tıp Fak Biyofizik (1991-97)
Ögr. Gör: Dicle Üni. Tıp Fak Biyofizik ( 1997-2001)
Yard.Doç.Dr: Harran Üni.Tıp Fak Biyofizik (2001-2003).
Doç. Dr. Harran Üni. Tıp Fak Biyofizik (2003- 2009 )
Prof. Dr. Harran Üni. Tıp Fak Biyofizik Anabilim Dalı 2009-
Bu dergide yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 (CC-BY-NC-SA 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.