Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği
Öz
Amaç: Kolorektal kanser (KRK), dünya çapında görülen üçüncü en yaygın kanserdir. Biz bu çalışmamızda, KRK konusunda çevrimiçi sitelerin okunabilirlik değerlerini Türkçe için dizayn edilmiş Ateşman ve Bezirci-Yılmaz okunabilirlik formüllerine göre incelemeyi ve bu sitelerin içeriklerini değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Bu araştırma tanımlayıcı tipte bir araştırma olup, araştırmanın verilerine ülkemizde en sık kullanılan arama motoru olan Google (www.google.com.tr) aracılığı ile ulaşılmıştır. Haziran 2019 tarihinde “kolon kanseri”, “rektum kanseri” ve “kalın bağırsak kanseri” anahtar kelimeleri arama motorunda tek tek yazılarak arama yapılmış ve karşımıza çıkan toplam 1250 internet sitesi incelenmiştir. Bu sitelerden reklam, sadece video ve resim içeren, 10 cümleden daha az bilgi içeren siteler, sohbet ve forum siteleri, ticari satış siteleri ile hastalık hakkında bilgi içermeyen haber siteleri araştırma dışı bırakılmıştır. Çalışmaya alınan sitelerdeki bilgiler kopyalanarak bilgisayar programına aktarılmıştır. Bu program ile Ateşman ile Bezirci-Yılmaz okunabilirlik değerleri, cümle sayısı, kelime sayısı, dört ve üzeri heceli kelime sayısı, bir cümledeki ortalama 4 hece ve üstü kelime sayısı ve kelimelerin ortalama hece sayısı hesaplanmıştır. Çalışmaya alınan internet siteleri hazırlayan kişilere göre 4 gruba ayrılmıştır. Hastane ve sağlık profesyonellerinin hazırladıkları siteler birinci grup, haber siteleri ikinci grup, Sağlık Bakanlığı ve derneklerin hazırladıkları siteler üçüncü grup ve bu üç gruba girmeyen siteler dördüncü grup olarak sınıflandırılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 59 (%38,1)’u 1. grup, 63(%40,6)’ü 2. grup, 15 (%9,7)’i 3. grup ve 18 (%11,6)’i ise 4. grupta olmak üzere toplam 155 tane internet sitesi alınmıştır. Çalışmaya alınan tüm sitelerin Ateşman okunabilirlik değerlerinin medyan değeri 50,81 [46,65-55,75] idi. Çalışmaya alınan grupların Ateşman okunabilirlik değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,082). Çalışmaya alınan tüm sitelerin Bezirci-Yılmaz okunabilirlik değerlerinin medyan değeri 12,32 [10,83-14,29] idi. Çalışmaya alınan grupların Bezirci-Yılmaz okunabilirlik değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,166). Sitelerin Ateşman’a göre aldıkları okunabilirlik puanları yine Ateşman’a göre okunabilirlik aralıklarına göre ayrıldı. Çalışma gruplarının Ateşman’a göre okunabilirlik aralıklarında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu tespit edildi (p=0,035).
Sonuç: KRK hakkında hazırlanmış Türkçe internet sitelerindeki metinlerin okunabilirlik seviyeleri, ülkemiz sağlık okuryazarlığı ve önerilen akademik seviyenin üzerindedir. Bu sonuç bize KRK hakkında hazırlanmış Türkçe internet sitelerindeki metinlerin anlaşılmasının güç olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Referans1. Torre LA, Siegel RL, Ward EM, Jemal A. Global cancer incidence and mortality rates and trends—an update. Cancer Epidemiology and Prevention Biomarkers. 2016;25(1):16-27.
- Referans2. Edwards BK, Noone AM, Mariotto AB, Simard EP, Boscoe FP, Henley SJ, et al. Annual Report to the Nation on the status of cancer, 1975-2010, featuring prevalence of comorbidity and impact on survival among persons with lung, colorectal, breast, or prostate cancer. Cancer. 2014;120(9):1290-314.
- Referans3. Bosetti C, Bertuccio P, Malvezzi M, Levi F, Chatenoud L, Negri E, et al. Cancer mortality in Europe, 2005–2009, and an overview of trends since 1980. Annals of oncology. 2013;24(10):2657-71.
- Referans4. Bialik K, Matsa KE. Key trends in social and digital news media. Pew Research Center. 2017;4.
- Referans5. Eysenbach G. Credibility of health information and digital media: New perspectives and implications for youth. Digital media, youth, and credibility. 2008:123-54.
- Referans6. Friedman DB, Hoffman-Goetz L. A systematic review of readability and comprehension instruments used for print and web-based cancer information. Health Education & Behavior. 2006;33(3):352-73.
- Referans7. Yesilyurt M, Karadeniz O, Gulel F, Caglar A, Uyar S. Mean and expected years of schooling for provinces in Turkey. PJESS. 2016;3(1):1-7.
- Referans8. Ateşman E. Measuring readability in Turkish. AU Tömer Language Journal. 1997;58:171-4.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mustafa Solak
*
0000-0001-7939-7781
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
24 Eylül 2019
Kabul Tarihi
9 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 16 Sayı: 3
Cited By
Determination of the Readability Level of Consent Forms Used in the Gynecology and Obstetrics Clinic at Suleyman Demirel University
Cureus
https://doi.org/10.7759/cureus.37147Kardiyopulmoner Resüsitasyon İle İlgili İnternet Makalelerinin Doğruluk, Yeterlilik Ve Okunabilirlik Düzeyi
Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi
https://doi.org/10.54862/pashid.1080447Evaluation of Readability of Turkish Websites on Obesity and Bariatric Surgery
Clinical and Experimental Health Sciences
https://doi.org/10.33808/clinexphealthsci.763167Evaluation of Readability of Turkish Websites About Smoking Cessation
Bağımlılık Dergisi
https://doi.org/10.51982/bagimli.829808EVALUATION OF READABILITY AND RELIABILITY OF TURKISH WEBSITES ON LOW BACK PAIN
Ege Tıp Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.33713/egetbd.1444781Understanding hypothyroidism: A comprehensive readability survey of health information sources
Turkish Journal of Clinics and Laboratory
https://doi.org/10.18663/tjcl.1555130Content Readability Levels in New Media About "Social Media Addiction": Websites in Turkish
Yeni Medya Dergisi
https://doi.org/10.55609/yenimedya.1650192