Araştırma Makalesi

Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği

Cilt: 16 Sayı: 3 25 Aralık 2019
PDF İndir
TR EN

Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği

Öz

Amaç: Kolorektal kanser (KRK), dünya çapında görülen üçüncü en yaygın kanserdir. Biz bu çalışmamızda, KRK konusunda çevrimiçi sitelerin okunabilirlik değerlerini Türkçe için dizayn edilmiş Ateşman ve Bezirci-Yılmaz okunabilirlik formüllerine göre incelemeyi ve bu sitelerin içeriklerini değerlendirmeyi amaçladık.

Materyal ve Metod: Bu araştırma tanımlayıcı tipte bir araştırma olup, araştırmanın verilerine ülkemizde en sık kullanılan arama motoru olan Google (www.google.com.tr) aracılığı ile ulaşılmıştır.  Haziran 2019 tarihinde “kolon kanseri”, “rektum kanseri” ve “kalın bağırsak kanseri” anahtar kelimeleri arama motorunda tek tek yazılarak arama yapılmış ve karşımıza çıkan toplam 1250 internet sitesi incelenmiştir. Bu sitelerden reklam, sadece video ve resim içeren, 10 cümleden daha az bilgi içeren siteler, sohbet ve forum siteleri, ticari satış siteleri ile hastalık hakkında bilgi içermeyen haber siteleri araştırma dışı bırakılmıştır. Çalışmaya alınan sitelerdeki bilgiler kopyalanarak bilgisayar programına aktarılmıştır. Bu program ile Ateşman ile Bezirci-Yılmaz okunabilirlik değerleri, cümle sayısı, kelime sayısı, dört ve üzeri heceli kelime sayısı, bir cümledeki ortalama 4 hece ve üstü kelime sayısı ve kelimelerin ortalama hece sayısı hesaplanmıştır. Çalışmaya alınan internet siteleri hazırlayan kişilere göre 4 gruba ayrılmıştır. Hastane ve sağlık profesyonellerinin hazırladıkları siteler birinci grup, haber siteleri ikinci grup, Sağlık Bakanlığı ve derneklerin hazırladıkları siteler üçüncü grup ve bu üç gruba girmeyen siteler dördüncü grup olarak sınıflandırılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya 59 (%38,1)’u 1. grup, 63(%40,6)’ü 2. grup, 15 (%9,7)’i 3. grup ve 18 (%11,6)’i ise 4. grupta olmak üzere toplam 155 tane internet sitesi alınmıştır. Çalışmaya alınan tüm sitelerin Ateşman okunabilirlik değerlerinin medyan değeri 50,81 [46,65-55,75] idi. Çalışmaya alınan grupların Ateşman okunabilirlik değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,082). Çalışmaya alınan tüm sitelerin Bezirci-Yılmaz okunabilirlik değerlerinin medyan değeri 12,32 [10,83-14,29] idi. Çalışmaya alınan grupların Bezirci-Yılmaz okunabilirlik değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,166). Sitelerin Ateşman’a göre aldıkları okunabilirlik puanları yine Ateşman’a göre okunabilirlik aralıklarına göre ayrıldı. Çalışma gruplarının Ateşman’a göre okunabilirlik aralıklarında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu tespit edildi (p=0,035).

Sonuç: KRK hakkında hazırlanmış Türkçe internet sitelerindeki metinlerin okunabilirlik seviyeleri, ülkemiz sağlık okuryazarlığı ve önerilen akademik seviyenin üzerindedir. Bu sonuç bize KRK hakkında hazırlanmış Türkçe internet sitelerindeki metinlerin anlaşılmasının güç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Referans1. Torre LA, Siegel RL, Ward EM, Jemal A. Global cancer incidence and mortality rates and trends—an update. Cancer Epidemiology and Prevention Biomarkers. 2016;25(1):16-27.
  2. Referans2. Edwards BK, Noone AM, Mariotto AB, Simard EP, Boscoe FP, Henley SJ, et al. Annual Report to the Nation on the status of cancer, 1975-2010, featuring prevalence of comorbidity and impact on survival among persons with lung, colorectal, breast, or prostate cancer. Cancer. 2014;120(9):1290-314.
  3. Referans3. Bosetti C, Bertuccio P, Malvezzi M, Levi F, Chatenoud L, Negri E, et al. Cancer mortality in Europe, 2005–2009, and an overview of trends since 1980. Annals of oncology. 2013;24(10):2657-71.
  4. Referans4. Bialik K, Matsa KE. Key trends in social and digital news media. Pew Research Center. 2017;4.
  5. Referans5. Eysenbach G. Credibility of health information and digital media: New perspectives and implications for youth. Digital media, youth, and credibility. 2008:123-54.
  6. Referans6. Friedman DB, Hoffman-Goetz L. A systematic review of readability and comprehension instruments used for print and web-based cancer information. Health Education & Behavior. 2006;33(3):352-73.
  7. Referans7. Yesilyurt M, Karadeniz O, Gulel F, Caglar A, Uyar S. Mean and expected years of schooling for provinces in Turkey. PJESS. 2016;3(1):1-7.
  8. Referans8. Ateşman E. Measuring readability in Turkish. AU Tömer Language Journal. 1997;58:171-4.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

24 Eylül 2019

Kabul Tarihi

9 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Solak, M. (2019). Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 16(3), 509-513. https://doi.org/10.35440/hutfd.623920
AMA
1.Solak M. Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2019;16(3):509-513. doi:10.35440/hutfd.623920
Chicago
Solak, Mustafa. 2019. “Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 16 (3): 509-13. https://doi.org/10.35440/hutfd.623920.
EndNote
Solak M (01 Aralık 2019) Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 16 3 509–513.
IEEE
[1]M. Solak, “Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği”, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 3, ss. 509–513, Ara. 2019, doi: 10.35440/hutfd.623920.
ISNAD
Solak, Mustafa. “Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 16/3 (01 Aralık 2019): 509-513. https://doi.org/10.35440/hutfd.623920.
JAMA
1.Solak M. Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2019;16:509–513.
MLA
Solak, Mustafa. “Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği”. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 3, Aralık 2019, ss. 509-13, doi:10.35440/hutfd.623920.
Vancouver
1.Mustafa Solak. Kolorektal Kanser Hakkında Bilgi İçeren İnternet Sitelerinin Okunabilirliği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 01 Aralık 2019;16(3):509-13. doi:10.35440/hutfd.623920

Cited By

Bu dergide yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 (CC-BY-NC-SA 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.