YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA TOPLUMDİLBİLİMSEL YETİ

Teaching grammatical structures as well as the appropriate use of the language in different social contexts is important in foreign language teaching. The development of sociolinguistic competence is a prerequisite for this purpose. The aim of this study is to investigate the extent to which sociolinguistic variation is included in textbooks for Turkish as a foreign language at the B2 level. This study was designed as a qualitative research. Document analysis was used as a data collection tool. Yedi İklim Türkçe, Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe and Gazi TÖMER Yabancılar için Türkçe B2 level textbooks were selected as samples. They were evaluated using a checklist. The results show that proverbs and idioms are the most frequently used sociolinguistic elements in the books. However, it was found that although informative texts are frequently included in the books, dialogues and conversations are not used enough. This shows that formal and neutral forms of language are predominant, but less formal uses of language in everyday conversation are ignored. In addition, different channels of communication, such as the language of the Internet, telephone conversations, and e-mail, are almost never used. These are important parts of communication today.

Yabancı dil öğretiminde, dilbilgisel yapıların yanı sıra, dilin farklı sosyal bağlamlarda doğru kullanımının öğretilmesi önemlidir. Dili sosyal bağlama uygun kullanabilme becerisi de toplumdilbilimsel yetinin kazanımını gerektirir. Bu çalışmanın amacı, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders kitaplarında toplumdilbilimsel unsurlara ne kadar yer verildiğini araştırmaktır. Çalışma, nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır ve veri toplama aracı olarak doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Yedi İklim Türkçe, Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe ve Gazi TÖMER Yabancılar için Türkçe öğretim setlerinin B2 düzeyi ders kitapları örnek olarak seçilmiş ve bir kontrol listesi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, atasözleri ve deyimlerin kitaplarda en çok yer verilen toplumdilbilimsel unsurlar olduğunu göstermektedir. Ayrıca, dilin iletişimsel boyutuna dikkat çekmeyen bilgilendirici metinlerin ağırlıkta olduğu ve çeşitli sosyal bağlamlarda kullanılan dil örneklerini içeren karşılıklı konuşma bölümlerine yeterince yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, kitaplarda resmî ve ortak dil biçimlerinin ağırlıklı olduğu; ancak gündelik iletişimde kullanılan daha az resmî ve teklifsiz dil kullanımlarına yeterince yer verilmediği sonucunu ortaya koymaktadır. Bunların yanı sıra, internet, cep telefonu ve e-posta gibi günümüzde toplumsal hayatta önemli yeri olan farklı kanallar üzerinden gerçekleştirilen iletişimde kullanılan dil örneklerinin sayısının da yetersiz olduğu tespit edilmiştir.