Türkiye’de Sporcuların Sosyal Güvenliği: Statü ve Uygulama Tartışmaları

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 125 - 146, 12.12.2025

Eray Karagöz

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de sporcuların sosyal güvenlik sistemine erişimlerini, bu erişimdeki hukuki boşlukları, uygulama farklılıklarını ve uluslararası normlarla uyum sorunlarını derinlemesine irdeleyerek, sosyal güvenliğin kapsayıcılığı yönünden tartışmaktadır. Türk sosyal güvenlik sisteminde, profesyonel sporcuların sigortalı sayılmasına karşın, amatör sporcuların bu güvenceden büyük ölçüde mahrum kalması ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun gelir temelli sigortalılık kriterlerinin yarattığı belirsizlikler, çalışmanın temel problem alanını oluşturmaktadır.
Bu durumu analiz etmek amacıyla, Türkiye'deki yasal düzenlemeler ve yargı kararları, Fransa, Almanya, İngiltere gibi Avrupa ülkeleri ile Çin gibi farklı sosyal güvenlik modellerine sahip ülkelerin sporcu statüsü ve sosyal güvence uygulamalarıyla karşılaştırmalı bir metodolojiyle değerlendirilmiştir. Çalışmada, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tavsiye kararları ve Avrupa Birliği (AB) içtihatları ışığında, sporcuların "çalışan" statüsünde kabul edilerek temel sosyal güvenlik haklarına erişimlerinin sağlanması gerekliliği vurgulanmaktadır. Bu erişimin sağlanması için de Türkiye'de sporculara yönelik bütüncül ve hak temelli bir sosyal güvenlik modelinin eksikliğini ve mevcut gelir odaklı yaklaşımların özellikle amatör sporcular ile kariyerinin sonundaki profesyoneller için geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Sonuç olarak, sporcuların fiili çalışma ilişkileri ve gelir elde etme durumları gözetilerek sosyal güvenlik kapsamına alınmaları, özel koruyucu mekanizmaların hayata geçirilmesi ve spor federasyonlarının sosyal güvenlik yükümlülüklerinin yasal olarak netleştirilmesi yönünde somut politika önerileri sunulmaktadır. Bu öneriler, sporun sürdürülebilirliği ve sporcu refahının artırılması için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Sporcu statüsü , sosyal güvenlik , profesyonel sporcu , amatör sporcu , hizmet akdi

Kaynakça

• Amcaoğlu, D., & Yetim, A. A. Sporcuların sosyal güvenlik bilgi düzeylerinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 2018, 58–68.
• Arıkan, Y., & Mıl, İ. Amatör sporcuların sosyal güvenliği. Akademik Araştırmalar Dergisi, 58, 2013, 221–238.
• Aydın, U., & Demirkaya, S. (2017). Profesyonel futbolcular bakımından hizmet tespit davaları. Karatahta İş Yazıları Dergisi, (8), 37–45.
• Aydın, U., Canbey Özgüler, V., Kocabaş, F., Yalız Solmaz, D., Katırcı, H., Demirkaya, S., Yüce, A., & Etci, H. Türkiye’de profesyonel sporcuların çalışma koşulları ve örgütlenme eğilimleri. Çalışma ve Toplum, 2017(4), 2017, 1865–1892.
• Chandra, C. P. W., & Djulaeka. Legal protection of social security and forms of providing accountability, coaching, and welfare for Indonesian national athletes. Enrichment: Journal of Multidisciplinary Research and Development, 2(7), 2024, 1–9. https://doi.org/10.55324/enrichment.v2i7.164
• Demircioğlu, M., & Centel, T. İş hukuku. İstanbul: Beta Yayınları. 2012. Eurostat. Employment in sport by sex 2025.
• Fişekçioğlu, İ. B., Özsarı, A., Şen, H. F., Altın, M. M., & Görücü, A. Evaluate professional and amateur athletes’ social insurances with legal aspects in Turkey. Turkish Journal of Sport and Exercise, 21(2), 2019, 211–216. https:// doi.org/10.15314/tsed.536344
• Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2024), İstatistikler. https://shgm.gsb.gov.tr/Sayfalar/175/105/Istatistikler
• Gerek, N., Gökçek Karaca, N., Baybora, D., & Kocabaş, F. İş ve sosyal güvenlik hukuku. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, Açıköğretim Fakültesi Yayını. 2013.
• Gökduman, Ç., Temel, C., & Alper, Y. Social security practices for professional athletes.2015, https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-5753949/v1
• İmamoğlu, O., Kishalı, N. F., Altun, P., Çebi, M. Türkiye’de Amatör Sporcuların Sigortalanma Sorunları. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 1(1). 1999, S.48-52.
• Küçükgüngör, E. Türk Hukukunda Sporcuların Hukuki Durumu. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1998, 2(2).
• Moskalenko, O. V., Melnychuk, N. O., & Novikov, D. O. Ensuring physical and mental health of athletes by the labor law. Wiadomości Lekarskie, 74(11, Part 2), 2021, 3025–3030. https://doi.org/10.36740/WLek202111228
• O’Leary, L., Seltmann, M., & Smokvina, V. Elite athletes and worker status. Industrial Law Journal. Advance online publication. 2024, https://doi. org/10.1093/indlaw/dwae025
• Oğuz, Ö., & Çıtır, A. B.. E–Sporcunun Çalışma İlişkisinden Kaynaklı Hakları. Ankara Barosu Dergisi, 83(1), 2025, 39-83. https://doi.org/10.30915/ abd.1511050
• Öztuna, B. Türk sporcularının sosyal güvenliği. International Journal of Science Culture and Sport, 3(Special Issue), 2015, 802–808. https://doi. org/10.14486/IJSCS349
• Pepe, O., & Arısoy, A. Futbolcuların Sosyal Güvenlikleri İle İlgili Farkındalıklarının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yalvaç Akademi Dergisi, 2023, 8(1), 117-124. https://doi.org/10.57120/yalvac.1260748
• Ryskin, P., Kocheryan, M., & Davydova, E. Self-identification features of professional athletes in modern Russia. Journal of Physical Education and Sport, 19(2), 2019, 1118–1125. https://doi.org/10.7752/jpes.2019.02162
• Sosyal Güvenlik Kurumu. 2014/05 sayılı Genelge ile değişik 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi (Yayımlanma Tarihi: 28.02.2014). 2014.
• Sosyal Güvenlik Kurumu. 2019/09 sayılı Genelge ile değişik 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi (Yayımlanma Tarihi: 24.04.2019). 2019.
• Süzek, S. İş hukuku (7. basım). İstanbul: Beta Yayınları.2013.
• T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı. Sporcu Lisans, Tescil, Vize ve Transfer Yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 30978, Tarih: 14.12.2019).
• T.C. Yasalar. 4857 sayılı İş Kanunu (Resmî Gazete Tarihi: 22.05.2003, Sayı: 25134).
• T.C. Yasalar. 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun (Resmî Gazete Tarihi: 16.05.2009, Sayı: 27230).
• T.C. Yasalar. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Resmî Gazete Tarihi: 16.06.2006, Sayı: 26200).
• T.C. Yasalar. TBK (Türk Borçlar Kanunu) .6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (Resmî Gazete Tarihi: 04.02.2011, Sayı: 27836).
• Triyanto, I., & Lamijan. Implementation of sports athlete welfare fulfillment by the state. Journal of Research in Sport Science, Education and Management, 2(10), 2021, 2571–2579. https://doi.org/10.59141/jrssem.v2i10.479
• Tunçomağ, K., & Centel, T. İş hukukunun esasları (11. basım). İstanbul: Beta Yayınları. 2015.
• United Kingdom, Social Security Contributions and Benefits Act 1992. London: Her Majesty’s Stationery Office. Retrieved from, 2012. https://www. legislation.gov.uk/ukpga/1992/4/contents
• Uyral, E. Sporcularda emeklilik dönemini etkileyen faktörler: Emeklilik mi? Boşluk mu? Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 1, 2017, 20–32. https://doi. org/10.24876/senex.2017.2
• Ünal, E., & Hüseyinli, N. Yeni bir meslek grubu: E-spor oyuncuları ve çalışma hakları. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13(2), 563–578. 2022, https://doi.org/10.21492/inuhfd.1192979
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi. E. 2014/450, K. 2014/7914, T. 07.04.2014.
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi. E. 2012/5555, K. 2012/14356, T. 04.06.2012.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi. E. 2010/45651, K. 2010/35814, T. 02.12.2010.
• Yiğit, A. Türk hukukunda futbolcu sorunlarının yargısal yolla çözümü. In T. Çağlar (Ed.), Ankara Barosu Spor Hukuku Kurulu Av. Ömer Remzi Arıkan Armağanı (ss. 845–861). 2013, Ankara: Mattek Matbaacılık.
• Zaim, S. Çalışma ekonomisi. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1997.
• Zou, D., Zou, H., & Liu, J. A study on retired athletes’ security policy optimization based on the capability. Advances in Computer Science Research, 65, 2918, 183–187. https://doi.org/10.2991/cimns-18.2018.41