VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE AŞÇILIK EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE MESLEKİ BEKLENTİLERİNİN İNCELENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Yıl 2026, Cilt: 18 Sayı: 1, 37 - 65, 13.01.2026

Elif Yıldız Tohumcu , Ahmet Erkasap

Öz

Bu araştırma, Türkiye’deki vakıf üniversitelerinde ön lisans düzeyinde aşçılık eğitimi alan öğrencilerin mesleki beklentilerini demografik değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda gastronomi sektörünün popülerliğinin artmasıyla birlikte aşçılık eğitimine yönelik talep de artmıştır. Bu bağlamda, öğrencilerin mesleğe yönelik beklentilerinin anlaşılması, eğitim programlarının geliştirilmesi ve sektördeki insan kaynakları uygulamalarının iyileştirilmesi açısından kritik önem taşımaktadır. Araştırma, nicel yöntemle tasarlanmış ve veri toplama aracı olarak 360 öğrenciye anket uygulanmıştır. Anket, demografik bilgi formu ile Türker ve arkadaşları (2016) tarafından geliştirilen “Mesleki Beklenti Ölçeği”nden oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 ve AMOS 23.0 programları kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) gibi yöntemlerden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, kadın öğrencilerin, genç yaş gruplarının, mesleki lise mezunlarının ve bölümü isteyerek tercih edenlerin genel mesleki beklentilerinin anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermektedir. Özellikle “Mesleki Tatmin ve Kariyer” beklentisi, “Ücret ve Sosyal İmkanlar” beklentisinden daha yüksek çıkmıştır. Bu sonuçlar, aşçılık öğrencilerinin mesleğe idealist bir yaklaşımla başladığını, ancak maddi beklentiler konusunda daha temkinli olduklarını düşündürmektedir. Çalışma, elde edilen bulgular ışığında eğitim kurumlarına, sektör profesyonellerine ve politika yapıcılara yönelik öneriler sunarak literatüre ve uygulamaya katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Aşçılık Eğitimi , Mesleki Beklenti , Demografik Özellikler , Vakıf Üniversiteleri , Gastronomi Eğitimi , Kariyer

A STUDY EXAMİNİNG THE CAREER EXPECTATİONS OF STUDENTS RECEİVİNG CULİNARY EDUCATİON AT FOUNDATİON UNİVERSİTİES BASED ON THEİR DEMOGRAPHİC CHARACTERİSTİCS

Öz

This study examines the professional expectations of students enrolled in associate degree culinary programs at foundation universities across Turkey, with particular attention to how demographic variables shape these expectations. The gastronomy sector has witnessed substantial growth in recent years, leading to increased demand for culinary education. Understanding what students expect from their future careers has become essential for improving educational curricula and enhancing human resource practices within the industry. The research employs a quantitative methodology, collecting data through surveys administered to 360 students. The survey instrument combines a demographic information form with the "Professional Expectation Scale" developed by Türker and colleagues in 2016. Data analysis was conducted using SPSS 25.0 and AMOS 23.0 software, applying descriptive statistics, t-tests, and one-way analysis of variance (ANOVA). Findings reveal that female students, younger age groups, vocational high school graduates, and those who deliberately chose the program demonstrate significantly higher professional expectations overall. Notably, expectations related to "Professional Satisfaction and Career" exceed those concerning "Salary and Social Benefits." These results suggest that culinary students approach the profession with idealistic attitudes while maintaining more cautious views regarding financial prospects. The study offers recommendations for educational institutions, industry professionals, and policymakers based on these findings, aiming to contribute both to academic literature and practical applications in the field.

Anahtar Kelimeler

Culinary arts education , carer expectations , demographic characteristics , foundation universities , gastronomy edutacion , career

Kaynakça

• Alnıaçık, Ü., Alnıaçık, E., Akçin, K., & Erat, S. (2012). Relationships between career motivation, affective commitment and job satisfaction. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 58, 315-325.
• Akoğlu, A., Cansızoğlu, S., Orhan, N. ve Özdemir, Z. (2017). Gastronomi ve mutfak sanatları eğitimi alanında faaliyet gösteren çalışmalara yönelik bakış açıları. Turizm ve Gastronomi Çalışmaları Dergisi, 5 (2), 146-159.
• Aymankuy, Y., & Demirbulat, Ö. (2017). Türkiye’de Gastronomi Eğitiminin Gelişimi. Turizm Araştırmaları Dergisi, 26(3), 220–230.
• Bucak, T., & Yiğit, S. (2018). Aşçılık Eğitimi ve Sektör İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(4), 810–820.
• Büyüköztürk, Ş. (2006), Veri Analizi El Kitabı, 6. Baskı, Ankara: Pegem A Yayıncılık.