The Effect of Digitalization on Primary Socialization in the Family Institution

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 1009 - 1028, 30.11.2025

Muhittin Evren

https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1756690

https://izlik.org/JA75RC59DC

Öz

Toplumsallaşma, bireyin toplumsal norm ve değerleri öğrenerek toplumla uyum sağladığı dinamik bir süreçtir. Bu sürecin en kritik evresi olan birincil toplumsallaşma genellikle aile içinde gerçekleşir; bu aşamada temel normlar ve davranış kalıpları kazanılır. Ancak dijitalleşmenin hız kazanmasıyla süreç yalnızca aileyle sınırlı kalmamakta, dijital mecralar da çocukların toplumsal kimlik inşasında etkili olmaktadır. İnternet, sosyal medya, dijital oyunlar ve dijital içerikler, çocukların değer yargıları ve davranışlarını şekillendirmede önemli bir rol üstlenmektedir. Bu araştırma, dijitalleşmenin birincil toplumsallaşma sürecine etkisini sosyolojik açıdan incelemektedir. Nitel araştırma yöntemiyle, Mardin’de yaşayan sekiz kadın ve sekiz erkekle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelere dayalı fenomenolojik bir inceleme olarak tasarlanmıştır. Veriler betimsel analiz yoluyla değerlendirilmiş; dijitalleşmenin aile içi değer aktarımı, ebeveyn-çocuk etkileşimi, empati düzeyi ve ebeveyn tutumları üzerinde belirgin etkiler yarattığı saptanmıştır. Bulgular, dijitalleşmenin toplumsallaşma süreçlerini hem olumlu hem de olumsuz yönde dönüştürdüğünü göstermektedir. Özellikle dijital mecralarda içerik denetimi ve dijital kullanım sürekliliğinde denge sağlanması gerektiği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Family , Digitalization , Child , Interaction , Socialization

Etik Beyan

Yazar(lar), çalışmanın hazırlanma sürecinde etik ilkelere uyduklarını beyan etmiştir.

The Effect of Digitalization on Primary Socialization in the Family Institution

https://izlik.org/JA75RC59DC

Öz

Socialization is a dynamic process through which individuals learn social norms and values and adapt to society. The most critical stage of this process, primary socialization, usually takes place within the family; at this stage, fundamental norms and behavioral patterns are acquired. However, with the rapid advancement of digitalization, this process is no longer limited to the family, as digital platforms also play an influential role in the construction of children’s social identities. The Internet, social media, digital games, and digital content play an important role in shaping children’s value judgments and behaviors. This study examines the impact of digitalization on the primary socialization process from a sociological perspective. Designed as a phenomenological inquiry, it is based on semi-structured interviews conducted with eight women and eight men living in Mardin, using a qualitative research method. The data were analyzed through descriptive analysis, and it was found that digitalization has significant effects on intra-family value transmission, parent–child interaction, levels of empathy, and parental attitudes. The findings indicate that digitalization transforms socialization processes in both positive and negative ways. In particular, the study identifies the need to maintain a balance in content control and the continuity of digital use.

Anahtar Kelimeler

Family , Digitalization , Child , Interaction , Socialization

Etik Beyan

The author(s) declared that they complied with ethical principles during the preparation of the study.

Kaynakça

• Appakova-Shogina, N., Kondratiev, K., Saykina, G., Y. Shammazova, E. (2024). Digital socialization in the educational environment: subjectivity hermeneutics. Revista Conrado, 20(101),134-140. http://ref.scielo.org/37yr8d
• Bal, H. (2001). Bilimsel araştırma yöntemleri nitel ve nicel yaklaşımlar, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları.
• Balea Fernández, F. J. (2021). El cambio de la socialización primaria y secundaria a la socialización virtual revista infad de psicología. International Journal Of Developmental And Educational Psychology., 2(2), 81-92.. https://doi.org/10.17060/ijodaep.2021.n2.v2.2211
• Baldemir, H., & Övür, A. (2021). Dijital oyun bağımlılığının yeni yüzü olarak pubg mobile. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(2), 139-153. https://doi.org/10.7456/100102100/005
• Basalla, (2021). Teknolojinin evrimi, (Çev. C. Soydemir).16. Baskı. Ankara: Doğubatı Yayınları.
• Berger, P. L., & Luckmann, T. (2023). Gerçekliğin sosyal inşası. Ankara: Atıf Yayınları.
• Biricik, Z. (2022). Yeni iletişim teknolojileri ile değişen çocukluk kültürü: dijital çocukluk. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sbe Dergisi, 12(Dijitalleşme), 108-124. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1125228
• Bostancı, M. (2020). Dijital çağda yalnızlık: uluslararası öğrencilerin dijital yalnızlık düzeyleri araştırması, içinde (11-24). Dijital İletişim-1, Yusuf Adıgüzel-Mustafa Bostancı (Ed.), Konya: Palet Yayınları.
• Castells M. (2008). Enformasyon toplumu: ekonomi, toplum ve kültür I. cilt: Ağ toplumunun yükselişi. (Çev: E. Kılıç). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Creswell, W. J. (2021). Nitel araştırma yöntemleri, (Çev. M. Bütün, S. B. Demir,) Ankara: Siyasal Yayınları.
• Çalgan, K. (2023). Kapitalizmin egemenlik yapısı ve dijital tahakküm, Ankara: Klaros Yayınevi.
• Chaudron, S., Di Gioia, R., & Gemo, M. (2015). Young children (0-8) and digital technology. A qualitative exploratory study across seven countries. Joint Research Centre. European Commission. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC110359
• Çetin, S. (2022). Çevrimiçi oyunlar ve intihar: mavi balina örneği. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 6(1), 61-73. https://doi.org/10.55774/mikad.1101587
• Çıvgın, İ., Yardımcı, R. (2007). Sosyolojiye giriş. Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Edwards, V. A. (2020). Dijital her şeyi yok ediyor, (Çev. M. Yener). İstanbul: Siyah Kitap.
• Han, C.B. (2024). Sürünün İçinde dijital dünyaya bakışlar, (Çev. Z. Sarıkartal). İstanbul: İnka Yayınları.
• Gencer, T.E. ve Aktan, M.C. (2021). Dijitalleşen çağda ve toplumda değişen ihtiyaçlar ve sorunlar: e-sosyal hizmet (sosyal hizmet 2.0) gereksinimi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(3), 1143-1175. https://doi.org/10.33417/tsh.875908
• Giddens, A. (2012). Sosyoloji (Çev. C. Güzel). İstanbul: Kırmızı Yayınları.
• İltuş, C. (2021). Toplumsal dönüşüm ve sosyalleşme aracı olarak sanal dünya. Proceedıngs Book, 769-778 Asead 7. Uluslararasi Sosyal Bİlİmler Sempozyumu https://www.researchgate.net/profile/fatma-ilknur akguel/publication/355651574_roman_ailesinde_yasli_kadin_otoritesi/links/617844690be8ec17a9331419/roman-ailesinde-yasli-kadin-otoritesi.pdf
• Kara, B. (2025). Yeni toplumsal ilişkilerin görünümü: e-dünya, beşinci dünya ve dördüncül ilişkiler. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, (23), 212-229. https://doi.org/10.55256/temasa.1661750
• Kravchenko, S. (2020). The digitalization of socium: its side effects on the socialization of the young people. Available At SSRN 3518317. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3518317
• Kryshtanovskaya, O. V., Chernavin, Y. A., & Lavrov, I. A. (2022, January). Digital generation: mechanisms of socialization and social prospects. In Proceedings of the International Scientific Conference Smart Nations: Global Trends in the Digital Economy Volume 2 (pp. 346-354). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-94870-2_44
• Lahikainen, A. R. (2017). New media, family interaction and socialization, in Media, family interaction and the digitalization of childhood (pp. 7-28). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.1177/2050157920928534
• Layder, D. (2014). Sosyal teoriye giriş (Çev: Ü. Tatlıcan). (4. Baskı). İstanbul: Küre Yayınları.
• Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2007). Gradations in digital inclusion: Children, young people and the digital divide, New Media & Society, 9(4), 671-696. https://doi.org/10.1177/1461444807080335
• Mayring, P. (2011). Nitel sosyal araştırmaya giriş (Çev: A. Gümüş ve M. S. Durgun). Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
• Merriam, S.B. (2018), Nitel araştırma, desen ve uygulama için bir rehber, (Çev. S. Turan), Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Pertsev, V., Kashina, E., Balashova, I., Geleta, I., Tonkikh, A., & Filonova, A. (2023). Impact of digital socialization on school education: problems and solutions. Revista Conrado, 19(91), 252–258. Recuperado A Partir De https://conrado.ucf.edu.cu/index.php/conrado/article/view/2948
• Punch, F.K. (2011). Sosyal araştırmalara giriş, nicel ve nitel yaklaşımlar, (Çev. D. Bayrak, H. Bader Arslan, Z. Akyüz), Ankara: Siyasal Yayınları.
• Şimşek, H, Yıldırım A. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayınları.
• Türk, G. D., & Darı, A. B. (2022). Metaverse’de bireyin toplumsallaşma süreci. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 277-297. https://doi.org/10.30692/sisad.1074030
• Özbek, Ç., Ulubey, Ö., Adnan, M., & Kapucu, N. K. (2023). Yaşlılara yönelik dijital yetkinlik envanterinin geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (57), 98-122. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2071861
• Tezcan, M. (2012), Sosyolojiye giriş, Ankara: Anı Yayıncılık.
• Topçugil, B. (2024). Pazarlama literatüründe psikolojik reaktans teorisi. İşletme Dergisi, 5(1), 133-154. https://doi.org/10.57116/isletme.1423480