Osmanlı Devleti Döneminde Mardin’de Modern Belediyecilik Faaliyetleri

Klasik dönemde Osmanlı kentlerinin beledi işlerinden kadılar ve vakıf müessesesi sorumluydu. 19. yüzyıl, kentlerin altyapı ve imar ihtiyaçlarının giderek arttığı bir döneme denk gelmektedir. Tanzimat modernleşmesiyle birlikte kent yönetiminden sorumlu yeni kurumlar hayata geçirilmiştir. Osmanlı Devleti’nin ilk modern belediyesi başkent İstanbul’da kurulmuştur. 1864 Tuna Vilayet Nizamnamesi’ni takip eden gelişmeler ise Osmanlı taşrasında belediyeciliğin başlamasına vesile olmuştur. Modern belediyecilik daha çok liman ve ticaret kentleriyle özdeşleşmiştir. Kentlerin sosyal, ekonomik, coğrafi ve demografik yapısı belediyeciliğin niteliğini belirlemiştir. Mardin Belediyesi’nin kuruluşuna işaret eden en erken kayıtlar 1869 yılına aittir. Buna rağmen kaynaklarda bir süre belediyenin ismi geçmemektedir. Belediyenin faaliyetlerle anıldığı yıllar 1880 ve sonrasıdır. Mardin Belediyesi, yerel amillerin etkisi altında faaliyet yürütmüştür. Bu çalışma kapsamında Osmanlı arşiv belgelerinden Mardin Belediyesi tarihine dair bir örneklem oluşturulmuştur. Salnameler, süreli yayınlar ve diğer kaynaklardan da istifade edilmiştir.

In the classical period, the qadis and the foundation institution were responsible for the municipal affairs of the Ottoman cities. The 19th century coincided with a period in which the infrastructure and zoning needs of the cities were gradually increasing. With the modernization of the Tanzimat, new institutions responsible for the city administration were put into practice. The first modern municipality of the Ottoman Empire was established in the capital, Istanbul. The developments following the 1864 Provincial Regulation of Tuna (Danube) were instrumental in the start of municipalism in the Ottoman provinces. Modern municipalism is mostly identified with ports and commercial cities. The social, economic, geographical and demographic structure of the cities determined the quality of municipality. The earliest records pointing to the establishment of the Mardin Municipality belong to 1869. Despite this, the name of the municipality is not mentioned in the sources for a while. The years when the municipality was mentioned with activities are 1880 and later. Mardin Municipality operated under the influence of local factors. Within the scope of this study, a sample was created from Ottoman archive documents about Mardin Mucipality history. Yearbooks, periodicals and other sources were also used.