Kaybolan Kent ve Doğa İlişkisini Kentsel Açık Yeşil Alanlar Üzerinden Tartışmak: Bursa Yıldırım İlçesi Örneği

Öz

Dünyada ve Türkiye’de yaşanan sosyo-ekonomik süreçler nedeni ile kentler arasında büyük nüfus hareketleri yaşanmaktadır. Bu hareketler nüfus artışına bağlı plansız kentleşmeye yol açarak, kentsel çevrelerin hızlı değişimine ve çoğunlukla bozulmasına neden olmuştur. Kentsel yeşil alanların niteliğini de bu süreç etkilemiştir. Bursa Yıldırım ilçesinde yapılı çevre niteliğini yeşil alanlar üzerinden tartışmayı hedefleyen bu çalışma ile İlçede bulunan toplam 69 mahalle ilçede yer alan yeşil alanlar incelenmiştir. Parklar, CBS tabanına aktarılarak bir envanter oluşturulmuş ve birbirleri ile olan mekânsal ilişkileri değerlendirilmiştir. Parkların mahalle içindeki konumsal dağılımları ile mahalle içerisindeki kişi başına düşen yeşil alan miktarları niceliksel olarak ortaya konulmuştur. İlçede bulunan tüm parklar arazi gözlemleri ile değerlendirilmiş ve yerel yönetim ile yapılan iş birliği ile seçilen parklardan bir adedi tasarım stüdyosunda çalışılmıştır. Lisans ve yüksek lisans sınıflarında kent ve yeşil alan ilişkisini tartışmayı hedefleyen çalışmalar yapılmıştır. Buna ek olarak Yıldırım ilçesindeki yeşil alanların hizmet alanı analizi oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlar yerel yönetimle tartışılmış ve Yıldırım ilçesinde nitelikli bir doğal çevrenin kent parkları bağlamında geliştirilmesi için öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel açık ve yeşil alan
• peyzaj envanteri
• yeşil altyapı
• Bursa
• Yıldırım

Discussing Damaged Relationship between the City and Landscape through Urban Open Green Spaces: The Case of Bursa Yıldırım District

Öz

Due to the socio-economic processes in the world and in Turkey, large scale population movements are emerging between cities. These movements have led to unplanned urbanization due to population growth, causing rapid change and often deterioration of urban environments. Furthermore, the quality of urban green spaces has been notably influenced by these ongoing processes. With this study, which aims to discuss the quality of the built environment in Yıldırım district through urban green areas, 69 neighborhoods in Yıldırım were examined in this direction. A landscape inventory was developed by transferring the urban parks to the GIS base. The spatial distribution of the parks in the neighborhood and the amount of green space per capita in the neighborhood were quantitatively revealed. All urban parks in the district were visited and one of them selected to study in the design studio in cooperation with the local government. The relationship between the city and green space in terms of Yıldırım district were discussed in undergraduate and graduate classes. In addition, the service area analysis of the green areas in Yıldırım district was evaluated. The results obtained were discussed with the local government and suggestions were developed for the qualified natural environment in the context of urban parks in Yıldırım District.

Anahtar Kelimeler

• Urban open and green spaces
• landscape inventory
• green infrastructure
• Bursa
• Yıldırım

Kaynakça

1. BEBKA. (2015). Bursa Eskişehir Bilecik bölge planı 2015, Erişim adresi: https:// bebka.org.tr
2. Bursa Büyükşehir Belediyesi. (2012). Bursa çevre düzeni planı sentez raporu. https://meps.bursa.bel.tr/wp-content/uploads/2022/10/Sentez-Raporu.pdf. Erişim Tarihi: 20.08.2023
3. Chang, Z., Ronghua, X., Kaixuan, P., Bin, X., Yong, M., Yuan, R., Guofu, Y.& Ying, G. (2017). Assessing the ecosystem services provided by urban green spaces along urban center-edge gradients. Scientific Reports, 7(1), https://doi.org/ 10.1038/s41598-017-11559-5.
4. Chena Y., Yuea, W. & La Rosab D. (2020). Which communities have better accessibility to green space? An investigation into environmental inequality using big data. Landscape and Urban Planning, 204 (2020), https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2020.103919
5. Cheng, X., Van Damme, S. & Uyttenhove, P. (2021). A review of empirical studies of cultural ecosystem services in urban green infrastructure. Journal of. Environmental Management, 293, https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.112895
6. Discoli, C. & Martini, I. (2012). Unplanned urban growth and its effect on sustainability. Resource and Environment, 2(3), 107-115. https://doi: 10.5923/j.re.20120203.05
7. Dülger Türkoğlu, H., Bölen, F., Baran, P. K., & Marans, R. W. (2008). İstanbul’da yaşam kalitesinin ölçülmesi. İTÜ Dergisi, Mimarlık, Planlama, Tasarım, 7(2), 103-113.
8. EU. (2019). The Future of Cities. Opportunities, Challenges and The Way Forward.

9. European Environment Agency. (2016). Urban sprawl in Europe - joint EEA-FOEN report. EEA, Copenhagen.
10. Inter-American Development Bank. (1996). Good practices for urban greening. Washington, D.C. May 1997CENV-109.
11. İBB (2023b). İzmir yeşil altyapı stratejisi. Erişim adresi : http://izmirdoga.izmir.bel.tr/
12. İBB. (2023a). İstanbul yeşil alan yönetim sistemi strateji belgesi. Erişim adresi: https://yesil.istanbul/
13. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği. (2014). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=19788&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
14. Sayan Atanur, G. & Ersoy Mirici, M. (2020). Yeşil altyapı kavramı çerçevesinde Bursa merkez planlama bölgesi yeşil alan sisteminin belirlenmesi. Peyzaj Araştırmaları ve Uygulamaları Dergisi, 2(1), 11-18.
15. Sayan Atanur, G., Ersoy Mirici, M. & Ersöz, N. D. (2021). The metamorphosis of Bursa Yıldırım, district urban dynamics, IDU SPAD’21 International Spatial Planning and Design Symposium Metamorphosis in Environment, Planning and Design, Proceedings Book. İzmir, Turkey.
16. Taylan Susan, A., Gökmeydan, M., Erdoğan, Z., & Tuncer, A. (2021). Sürdürülebilir kentsel biçim kalitesinin değerlendirilmesi: Bursa Yıldırım ilçesi konut alanları örneği. İdealkent, 12 (34), https://doi.org/10.31198/idealkent.847287
17. UN HABITAT (2019). City-Wide public space strategies a compendium of inspirinig practices. UNON Publishing Services Section, Nairobi
18. Urban Areas. in Climate Change. (2014): Impacts, adaptation, and vulnerability. part a: Global and sectoral aspects. Contribution of Working Group II to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University.
19. Wendel, H., Zarger, R. & Mihelcic, A. (2012). Accessibility and usability: Green space preferences, perceptions, and barriers in a rapidly urbanizing city in Latin America. Landscape and Urban Planning, 107(3), 272-282 https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2012.06.003
20. Xiu, N., Ignatieva, M. & Konijnendijk van den Bosch, C. (2016). Planning and design of urban green networks in Stockholm. In Proceedings of the Fábos Conference on Landscape and Greenway Planning
21. Yıldırım Belediyesi. (2016). Kentsel dönüşüm raporu. Bursa
22. Yıldırım Belediyesi. (2020). Yıldırım Belediyesi 2020-2024 Dönemi stratejik planı, Bursa.