An assessment of social and physical resilience to earthquakes in mass housing areas: The case of Mavişehir, İzmir

Öz

This study aims to identify the factors influencing social and physical resilience in mass housing areas. The research examines the levels of social and physical resilience against earthquakes in the case of İzmir Karşıyaka Mavişehir Selçuk Housing Complex, located in the Karşıyaka district of İzmir. A mixed-methods approach was employed, integrating both quantitative and qualitative research methods. Data were collected through structured surveys, field observations, and document analysis. The survey data, obtained from 40 randomly selected participants, were analyzed using SPSS. The findings indicate that despite the participants’ strong economic standing, their levels of disaster awareness and social solidarity remain low. Furthermore, although there is sufficient open space, parking areas may cause congestion during evacuation processes, and building height may hinder safe exits. The results of this study contribute to the understanding of critical factors shaping social and physical resilience in mass housing areas.

Anahtar Kelimeler

• Mass housing areas
• social resilience
• physical resilience
• disaster management
• İzmir

Toplu konut alanlarında deprem açısından sosyal ve fiziksel dirençliliğin belirlenmesine ilişkin bir değerlendirme: Mavişehir örneği, İzmir

Öz

Bu çalışma, toplu konut alanlarında sosyal ve fiziksel dirençliliği etkileyen unsurları belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İzmir’in Karşıyaka ilçesinde yer alan İzmir’in Karşıyaka İlçesinde bulunan Mavişehir Selçuk Konutları örneğinde, toplu konut alanlarının deprem karşısındaki sosyal ve fiziksel dirençlilik düzeyleri incelenmiştir. Araştırmada nicel ve nitel yöntemler bir arada kullanılmış; yapılandırılmış anketler, saha gözlemleri ve doküman analizi yoluyla veri toplanmıştır. Rastgele seçilen 40 katılımcıyla gerçekleştirilen anketlerden elde edilen veriler SPSS ile analiz edilmiştir. Bulgular, katılımcıların ekonomik olarak güçlü olmalarına rağmen, afet farkındalığı ve toplumsal dayanışma seviyelerinin düşük olduğunu göstermektedir. Ayrıca, yeterli açık alan bulunmasına rağmen, otoparkların tahliye sürecinde kargaşaya neden olabileceği ve kat yüksekliğinin binalardan çıkışı zorlaştırabileceği belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları, toplu konut alanlarında sosyal ve fiziksel dirençliliği şekillendiren kritik faktörlerin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Toplu konut alanları
• sosyal dirençlilik
• fiziksel dirençlilik
• afet yönetimi
• İzmir

Kaynakça

1. AFAD. (2014). Afet ve acil durum toplanma alanları rehberi. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
2. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2013). Dünyada sosyal politika ve sosyal konut uygulamaları. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yayınları. https://ekutuphane.aile.gov.tr/media/ikbfwtc3/d%C3%BCnyada-sosyal-politika-ve-sosyal-konut-uygulamalar%C4%B1.pdf
3. Albala-Bertrand, J. M. (1993). Political economy of large natural disasters: With special reference to developing countries. Oxford University Press.
4. Aldrich, D. P. (2012). Building resilience: Social capital in post-disaster recovery. University of Chicago Press.
5. Aldrich, D. P., & Meyer, M. A. (2015). Social capital and community resilience. American Behavioral Scientist, 59(2), 254–269.
6. Alkışer, T., & Yürekli, H. (2004). Kentsel dönüşüm ve sosyal konut politikaları. Planlama Dergisi, 17(3), 65–78.
7. Ay, F., & Tekin, S. (2023). Depremin ulaşım sistemlerine etkisi. Mimar ve Mühendis Dergisi, 128. https://ulastirma.info/depremin-ulasim-sistemlerine-etkisi/
8. Bakırcı, M., & Aydoğdu, M. (2023). Deprem ve ulaşım: Kahramanmaraş (Pazarcık–Elbistan) depremlerinin ulaşıma ilişkin mekânsal yansımaları. Türk Coğrafya Dergisi, 83, 115–129. https://doi.org/10.17211/tcd.1296634

9. Blaikie, P., Cannon, T., Davis, I., & Wisner, B. (1994). At risk: Natural hazards, people’s vulnerability, and disasters. Routledge.
10. Bolin, R., & Stanford, L. (1998). The Northridge earthquake: Community-based approaches to unmet recovery needs. Disasters, 22(1), 21–38.
11. Coburn, A., & Spence, R. (2002). Earthquake protection. John Wiley & Sons.
12. Coburn, A., Spence, R., & Pomonis, A. (1994). Vulnerability and risk assessment. United Nations.
13. Cohen, O., Leykin, D., Lahad, M., Goldberg, A., & Aharonson-Daniel, L. (2013). The conjoint community resiliency assessment measure as a baseline for profiling and predicting community resilience for emergencies. Technological Forecasting and Social Change, 80(9), 1732–1741.
14. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
15. Cutter, S. L., Boruff, B. J., & Shirley, W. L. (2003). Social vulnerability to environmental hazards. Social Science Quarterly, 84(2), 242–261.
16. Çalışkan, M. (2022). Seçilmiş Avrupa ülkelerinde sosyal konut uygulamaları. İş ve Hayat Dergisi, 10(2), 120–135.
17. Denek, S. (2022). Türkiye’nin konut politikaları ve Toplu Konut İdaresi uygulamaları. Düşünce Dünyasında Türkiz, 7(40), 91–106.
18. Devlet Planlama Teşkilatı. (2001). Sekizinci beş yıllık kalkınma planı (2001–2005).
19. Dursun, D., & Bozcuk, D. C. (2024). Depreme dirençli kentlerin oluşturulmasında belediyelerin rolü: Erzin örneği. Kent Akademisi, 17(2), 369–392. https://doi.org/10.35674/kent.1415799
20. Emlak Bankası. (1999). İzmir Bölge Uygulama Başmüdürlüğü’nün 25.09.1999 tarihli yazısı [Belge]. https://mavisehir2etap.com/uploads/duyuru_deprem.pdf
21. Google. (2025). Google Earth [İzmir, Türkiye’nin uydu görüntüsü, 38°25′N, 27°08′E]. (Erişim tarihi: 25 Eylül 2025). https://earth.google.com/
22. HMS İnşaat. (n.d.). Mavişehir Konutları 1–2 Etap [Web sayfası]. (Erişim tarihi: 25 Eylül 2025). https://hmsinsaat.com.tr/tr/tamamlanan-projeler/mavisehir-konutlari-1-2-etap/
23. İzmir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü. (2019). Karşıyaka ilçesi afet ve acil durum toplanma alanları. İzmir Büyükşehir Belediyesi. https://itfaiye.izmir.bel.tr/CKYuklenen/MEDYA/afet_toplanma/2019_TAMP/KARSIYAKA-TOPLANMA_ALANLARI_LISTESI-115.pdf
24. Kaya, B. E., & Akıner, İ. (2023). Toplu konut ve sosyal konut üretiminin küreselleşme bağlamında irdelenmesi: Dünyadan ve Türkiye’den örnekler. Kent Akademisi, 16(1), 35–50. https://doi.org/10.17680/kent.1079558
25. Koca, K., Kaya, V. N., & Kuru, A. (2024). Kentsel dokunun depreme karşı dirençliliğinin coğrafi bilgi sistemleri ile tespiti: Zeytinburnu örneği. Kent Akademisi, 17(2), 472–493. https://doi.org/10.35674/kent.1423995
26. Manfredi, V., Masi, A., Özcebe, A. G., Paolucci, R., & Smerzini, C. (2022). Selection and spectral matching of recorded ground motions for seismic fragility analyses. Bulletin of Earthquake Engineering, 20(10), 4961–4987. https://doi.org/10.1007/s10518-022-01456-2
27. Nelson, H. E., & Mowrer, F. W. (2002). Emergency movement. In P. J. DiNenno (Ed.), SFPE handbook of fire protection engineering (pp. 3-367–3-380). National Fire Protection Association.
28. Norris, F. H., Stevens, S. P., Pfefferbaum, B., Wyche, K. F., & Pfefferbaum, R. L. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. American Journal of Community Psychology, 41, 127–150. https://doi.org/10.1007/s10464-007-9156-6
29. OECD. (2013). Risk and resilience: From good idea to good practice. OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2013/12/risk-and-resilience_g17a243f/5k3ttg4cxcbp-en.pdf
30. Pelling, M. (2003). Natural disasters and development in a globalizing world. Psychology Press.
31. Schmidtlein, M. C., Shafer, J. M., Berry, M., & Cutter, S. L. (2011). Modeled earthquake losses and social vulnerability in Charleston, South Carolina. Applied Geography, 31(1), 269–281. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2010.06.001
32. Selçuk Konutları İşletme Bütçesi. (2025). Site yönetimi yıllık bütçe raporu. https://mavisehir2etap.com/uploads/file/ip2025.pdf
33. Selçuk Konutları Yönetim Planı. (n.d.). Selçuk Konutları yönetim planı. https://mavisehir2etap.com/tr/yonetim-plani
34. Soylu, B. (2017). Deprem sonrası konut politikaları: Türkiye örneği (1992–2016) (Yüksek lisans tezi). T.C. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
35. T.C. İzmir Valiliği. (2023). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü hasar durum tablosu. https://www.mavisehir1.com/Userfiles/files/csim.PDF
36. Taşar, M. O., & Çevik, S. (2009). Sosyal konut ve konut sektörüne devlet müdahalesi: Avrupa ülkeleri ve Türkiye. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 133–163.
37. Tierney, K. (2014). The social roots of risk: Producing disasters, promoting resilience. Stanford University Press.
38. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği. (2023). 6 Şubat 2023 depremleri raporu – 2: Tespitler, değerlendirmeler ve öneriler.
39. Ulusoy, A. E. (2020). Türkiye’de konut politikaları: Tarihsel süreç ve aktörlerin rolü. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 1(3), 87–122.
40. UNDP. (2004). Reducing disaster risk: A challenge for development. UNDP Bureau for Crisis Prevention and Recovery.
41. UNDRR. (2019). Global assessment report on disaster risk reduction 2019. United Nations Office for Disaster Risk Reduction.
42. UNISDR. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015–2030. United Nations.
43. Whitehead, C. (2007). Social housing in Europe. London School of Economics and Political Science.
44. Wijkman, A., & Timberlake, L. (2021). Natural disasters: Acts of God or acts of man? Routledge.
45. Yakın, Ö. (2022). Toplu konut tasarımında esneklik ve değişebilirlik kavramları (Yüksek lisans tezi). Başkent Üniversitesi, Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü.
46. Zebardast, E. (2013). Constructing a social vulnerability index to earthquake hazards using a hybrid factor analysis and analytic network process (F’ANP) model. Natural Hazards, 65, 1331–1359. https://doi.org/10.1007/s11069-012-0412-1
47. Zhang, W., Xu, X., & Chen, X. (2017). Social vulnerability assessment of earthquake disaster based on the catastrophe progression method: A Sichuan Province case study. International Journal of Disaster Risk Reduction, 24, 361–372.