Temsil ile hakikat arasında: Galataport İstanbul’un çelişkili kamusallığı

Yıl 2025, Sayı: 50, 222 - 255, 31.12.2025

Gevher Sayar , Yavuz Arat

https://doi.org/10.31198/idealkent.1791163

Öz

Bu çalışmada, mekânın günümüzdeki biçimi, Baudrillard’ın simülasyon ve hipergerçeklik kavramları ile Debord’un gösteri toplumu kuramıyla beraber ele alınmıştır. Baudrillard’a göre gerçeklik ile temsil ayrımı ortadan kalkmış, imgeler hipergerçeklik yaratmıştır; AVM ve tema parklar buna örnektir. Debord ise toplumsal ilişkilerin artık imgeler aracılığıyla bir gösteri olarak kurulduğunu vurgular. Bu bağlamda tüketim mekânları yalnızca tüketim alanı değil, kimlik ve yaşam tarzlarının sahnelendiği gösteri yerleridir. Sosyal medya ile süreç hızlanmış, fiziksel hakikatten çok dijital temsiller öne çıkmıştır. Böylece tüketim mekânları, hakikatin önemsizleştiği, algı ve söylemin belirleyici olduğu toplumsal sahnelere dönüşmüştür. Makalede niteliksel araştırma benimsenmiş, literatür analizi, mekânsal gözlemler ve sosyal medya içeriklerinin incelemesi bir arada kullanılmıştır. Bu yöntemle, fiziksel hakikat ile söylemsel ve algısal stratejilerin nasıl farklılaştığının ortaya konulması hedeflenmektedir. Çalışma kapsamında, tüketim alanlarının sadece mal ve hizmet sunmakla kalmayıp, kimliklerin ve yaşam biçimlerinin sergilendiği performans mekânlarına dönüştüğü Galataport, örnek olarak seçilmiştir. Mekânsal düzenlemelerin “kamusal alan” söylemiyle sunulmasına rağmen, denetim ve tüketime dayalı özel alanlar olduğu ileri sürülmektedir. Sonuçta, mekânın fiziksel hakikatinden ziyade, giderek söylem ve algı üzerinden varlık kazandığı, toplumsal ilişkilerin de daha fazla temsile bağımlı hale geldiği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Galataport , alışveriş merkezi , hakikat , kamusallık , hipergerçeklik.

Between representation and truth: The contradictory publicness of Galataport Istanbul

Öz

This study examines the contemporary form of space through Baudrillard’s concepts of simulation and hyperreality and Debord’s theory of the society of the spectacle. For Baudrillard, the distinction between reality and representation has collapsed, and images have produced hyperreality—shopping malls and theme parks are illustrative examples. Debord, in turn, argues that social relations are increasingly organized as a spectacle mediated by images. From this perspective, spaces of consumption are not merely sites of exchange; they function as stages where identities and lifestyles are displayed and performed. With the rise of social media, this process has accelerated, and digital representations have come to outweigh physical realities. Consequently, consumption spaces have become social scenes in which truth is marginalized and perception and discourse become decisive. Methodologically, the article adopts a qualitative approach, combining a literature review with spatial observations and an analysis of social media content. Through this triangulated design, the study aims to demonstrate how physical reality diverges from discursive and perceptual strategies. Galataport is selected as a case study because it exemplifies how consumption spaces extend beyond the provision of goods and services to become performative settings for identity and lifestyle. Although its spatial arrangements are presented through the discourse of “public space,” the study argues that they operate as controlled, consumption-oriented private domains. Overall, the findings emphasize that space increasingly gains meaning through discourse and perception rather than through its material reality, and that social relations are becoming more dependent on representation.

Anahtar Kelimeler

Galataport , shopping mall , publicity , truth , hyperreality.

Kaynakça

• Akın, N. (2002). 19. yüzyılın ikinci yarısında Galata ve Pera. Literatür Yayıncılık.
• Alpay, Y. (2020). Yalanın siyaseti (11. bs.). Destek Yayınları.
• Anonim. (2015). Tophane 1800’ler Melling gravürü (Yeniden basım). Necmettin Erbakan Üniversitesi Kütüphanesi Kartpostal Arşivi.
• Baudrillard, J. (2022). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları. (Orijinal çalışma 1981)
• Bülbül Bahtiyar, T. (2024). Türkiye'de yarışma yoluyla elde edilmiş uygulamaların (1930–1980) modern mimarlık mirası kapsamında değerlendirilmesi (Doktora tezi, Ulusal Tez Merkezi, Tez No: 855768).
• Çalıkoğlu, E. (2018). Galata rıhtımının havadan görünümü. https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/7158
• Darğa, A. S. (2014). İstanbul’un liman kenti kimliğinin dönüşümü: Galata bölgesi üzerinden bir okuma (Yüksek lisans tezi, Ulusal Tez Merkezi, Tez No: 349818).
• Diken, B., & Laustsen, C. B. (2005). The culture of exception: Sociology facing the camp. Routledge.
• Ceylan Baba, E. (2020). İdeal kent arayışında mimari ütopyalar. YEM Yayın.
• Debord, G. (1996). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi & O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal çalışma 1967)
• Emir, M. C. (2019, August 26). Galataport İstanbul: Karaköy sahili 2020’de kamuya açılıyor. Demirören Haber Ajansı. https://www.dha.com.tr/ekonomi/galataport-istanbul-karakoy-sahili-2020-de-kamuya-aciliyor-1707006
• Foucault, M. (2008). The birth of biopolitics: Lectures at the Collège de France, 1978–1979 (G. Burchell, Trans.; M. Senellart, Ed.). Palgrave Macmillan.
• Galataport. (2024). Galataport İstanbul. https://galataport.com/
• Galataport İstanbul Rehberi. (2024). Galataport İstanbul rehberi [Broşür].
• Harrison, C., & Wood, P. (2011). Sanat ve kuram (S. Gürses, Çev.). Küre Yayınları. (Orijinal çalışma 1998)
• Harvey, D. (1989). The condition of postmodernity: An enquiry into the origins of cultural change. Blackwell Publishers. https://files.libcom.org/files/David%20Harvey%20-%20The%20Condition%20of%20Postmodernity.pdf
• Kara, F. E. (2022). Karaköy ve Salıpazarı Limanı’nın tüketim odaklı mekansal dönüşümü: Galataport İstanbul (Yüksek lisans tezi, Ulusal Tez Merkezi, Tez No: 762725).
• Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. (Orijinal çalışma 1974/1984)
• Medran, A. (2017). In the kingdom of post-truth irrelevance is the punishment. UNO, 17, 33–35.
• Mantran, R. (2002). İstanbul tarihi (T. Tunçdoğan, Çev.). İletişim Yayınları. (Orijinal çalışma 1996)
• Öktem, B. (2011). İstanbul'da neoliberal kentleşme modelinin sosyo-mekansal izdüşümleri. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 44, 23–40.
• Peninsula. (2024). Boğaz kıyısındaki görkemli tarihi mekân. https://www.peninsula.com/tr-tr/istanbul/5-star-luxury-hotel-bosphorus
• Sayar, G. (2025). Mimaride hakikat mekân ilişkisine eleştirel yaklaşım: Parantezde mekân (Doktora tezi, Ulusal Tez Merkezi, Tez No: 938162).
• Slater, T. (2011). Gentrification of the city. In G. Bridge & S. Watson (Eds.), The New Blackwell companion to the city (pp. 571–585). Wiley-Blackwell.
• Smith, N. (2005). The new urban frontier: Gentrification and the revanchist city. Routledge.
• Soja, E. W. (1996). Thirdspace: Journeys to Los Angeles and other real-and-imagined places. Wiley.
• Sönmez, F., & Geniş, Ş. (2013). Türkiye soylulaştırma yazınının eleştirel bir değerlendirmesi. In M. Tuna (Ed.), VII. Ulusal sosyoloji kongresi: Yeni toplumsal yapılanmalar, geçişler, kesişmeler, sapmalar (pp. 127–140).
• Sulamacı, B. (2018). 19. yüzyılda Galata limanı: Surdışı kıyı bölgesinin değişimi ve dönüşümü (Yüksek lisans tezi, Ulusal Tez Merkezi, Tez No: 512327).
• Toffoletti, K. (2020). Yeni bir bakışla: Baudrillard (Y. Başkavak, Çev.). Kolektif Yayınları. (Orijinal çalışma 2010)
• Tuan, Y. F. (1979). Space and place: Humanistic perspective. In S. Gale & G. Olsson (Eds.), Philosophy in geography (pp. 387–427). Springer.
• Uluk, M. (2018). Hakikat sonrası çağda yeni medya & yalan haber. Dorlion Yayınları.
• Urry, J. (2007). Mobilities. Polity Press.
• Ünsal, Ö. (2019). Neoliberal kent politikaları ve direnişin siyaseti: İstanbul’da yeni kentsel muhalefet. In C. Özbay & A. Bartu Candan (Eds.), Yeni İstanbul çalışmaları: Sınırlar, mücadeleler, açılımlar (pp. 109–123). Metis Yayınları.
• Yalçıntan, M. C., Çalışkan, Ç. O., Çılgın, K., & Dündar, U. (2019). İstanbul dönüşüm coğrafyası. In C. Özbay & A. B. Candan (Eds.), Yeni İstanbul çalışmaları: Sınırlar, mücadeleler, açılımlar (pp. 127–132). Metis Yayınları.
• Yeğenağa, O. H., & Ulubay, S. (2018). Spekülasyon mimarlığının gerçekliği. In C. Çıtak, B. D. Sel, G. Aysu, Ç. Ibişoğlu, D. E. Okumuş, F. Çizmeci Yöreş, & H. D. Bekdaş (Eds.), İstanbul 1. Konut Kurultayı bildiriler kitabı (pp. 90–92). Yıldız Teknik Üniversitesi Yayınları.
• Zukin, S. (1993). Landscapes of power: From Detroit to Disney World. University of California Press.
• Zukin, S. (1995). The cultures of cities. Wiley-Blackwell.
• Zukin, S. (2012). Competitive globalization and urban change: The allure of cultural strategies. In X. Chen & A. Kanna (Eds.), Rethinking global urbanism: Comparative insights from secondary cities (pp. 17–34). Routledge.