The sociology of intimate relationships: A proposal for the sociological analysis of emotion-based dyadic intimacy

Yıl 2025, Sayı: 50, 196 - 221, 31.12.2025

Sıtkı Karadeniz

https://doi.org/10.31198/idealkent.1827036

Öz

This study focuses on the concept of emotion-based dyadic intimate relationships—an area long overlooked in sociological research—and argues that such relationships should be defined as a distinct object of inquiry within sociology. The article maintains that the macro-oriented framework of classical sociology has largely neglected the emotional dimensions of interpersonal life. Although subfields such as the sociology of everyday life, emotions, relationality, and friendship have partially addressed this gap, none has systematically placed dyadic intimacy at the center of analysis. For this reason, the study proposes a new framework for Sociology of Close Relationships situated at the intersection of emotional, cultural, and relational forms of sociality. The article emphasizes that interpersonal ties are decisive not only in micro-level interaction processes but also in the reproduction of social structure. It is suggested that examining the historical, spatial, cultural, and social diversities of close relationships will deepen sociological understanding. In doing so, the study discusses the theoretical groundwork for a sociology “of the here” through the form of emotion-based dyadic relationships.

Anahtar Kelimeler

intimacy , emotions , relationality , urban space , everyday life.

Yakın ilişkiler sosyolojisi: Duygu temelli ikili yakın ilişkilerin sosyolojik analizi için bir öneri

Öz

Bu çalışma, sosyolojik araştırmalarda uzun süre göz ardı edilmiş bir alan olan duygu temelli ikili yakın ilişkiler kavramına odaklanmakta ve bu ilişkilerin sosyolojinin özgün bir inceleme alanı olarak tanımlanması gerektiğini ileri sürmektedir. Makale, klasik sosyolojinin makro-odaklı çerçevesinin, bireylerarası yaşamın duygusal boyutlarını büyük ölçüde ihmal ettiğini savunur. Gündelik hayat, duygular, ilişkisellik ve arkadaşlık sosyolojisi gibi alt alanların bu boşluğu kısmen doldurmuş olmasına karşın, hiçbirinin ikili yakınlık olgusunu sistematik biçimde merkezine almadığı görülmektedir. Bu nedenle, duygusal, kültürel ve ilişkisel toplumsallık biçimlerinin kesişiminde konumlanan yeni bir Yakın İlişkiler Sosyolojisi çerçevesi önerilmektedir. Makale, bireyler arası bağların yalnızca mikro düzeydeki etkileşim süreçlerinde değil, aynı zamanda toplumsal yapının yeniden üretiminde de belirleyici rol oynadığını vurgular. Yakın ilişkilerin tarihsel, mekânsal, kültürel ve toplumsal çeşitliliklerini incelemenin, sosyolojik kavrayışı derinleştireceği öne sürülür. Böylece “buraya dair” bir sosyolojinin kuramsal zemini, duygu temelli ikili ilişki birimi/biçimi üzerinden tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yakınlık , duygular , ilişkisellik , kentsel mekân , gündelik hayat.

Kaynakça

• Agnew, C. R. (Ed.). (2014). Social influences on romantic relationships: Beyond the dyad. Cambridge University Press.
• Akbaş, A. (2024). Henri Lefebvre’in sosyolojisi: Gündelik hayatın eleştirisi. Habitus Toplumbilim Dergisi, 5, 73–94.
• Allan, G., & Adams, R. G. (2006). Sociology of friendship. In C. D. Bryant & D. L. Peck (Eds.), The handbook of 21st century sociology (pp. 123–131). Sage Publications.
• Aytaç, Ö., & Tan, M. (2019). Arkadaşlık üzerine kuramsal yaklaşımlar. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(1), 345–359.
• Bilgin, A. (2023). Norbert Elias’ın ilişkisel sosyolojik yaklaşımı üzerine. Karadeniz Araştırmaları, 20(79), 791–810.
• Blatterer, H. (2015). Everyday friendships: Intimacy as freedom in a complex world. Palgrave Macmillan.
• Brannen, J. (2015). Fathers and sons: Generations, families and migration. Palgrave Macmillan.
• Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (D. F. Şannan & A. G. Berkkurt, Çev.). Heretik Yayınları. (Orijinal çalışma 1979)
• Budgeon, S. (2006). Friendship and formations of sociality in late modernity: The challenge of “post-traditional intimacy.” Sociological Research Online, 11(3), 48–58.
• Depelteau, F. (2018). The promises of the relational turn in sociology. In F. Dépelteau (Ed.), The Palgrave handbook of relational sociology (pp. v–xiv). Palgrave Macmillan.
• Durkheim, E. (2020). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınevi. (Orijinal çalışma 1893)
• Esgin, A. (2018). Gündelik hayat sosyolojisi: Tarihsel süreç ve temel ilkeler. In A. Esgin & G. Çeğin (Eds.), Gündelik hayat sosyolojisi: Temalar, sorunsallar ve güzergâhlar (pp. 13–34). Phoenix Yayınevi.
• Eve, M. (2002). Is friendship a sociological topic? European Journal of Sociology, 43(3), 386–409. https://doi.org/10.1017/S0003975602001157
• Giddens, A. (1998). Modernliğin sonuçları (E. Kuşdil, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal çalışma 1992)
• Giddens, A. (1999). Toplumun kuruluşu (H. Özel, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları. (Orijinal çalışma 1984)
• Gökulu, G. (2016). Sembolik bir inşa olarak gündelik yaşam: Sembolik etkileşimcilik. In C. Aslan (Ed.), Gündelik yaşam sosyolojisi (pp. 176–205). Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
• Gültekin, M. (2018). Randall Collins'in radikal mikrososyolojisi ve etkileşim ritüeli zincirleri yaklaşımı. In A. Esgin & G. Çeğin (Eds.), Gündelik hayat sosyolojisi: Temalar, sorunsallar ve güzergâhlar (pp. 431–466). Phoenix Yayınevi.
• Kalekin-Fishman, D. (2013). Sociology of everyday life. Current Sociology, 61(5–6), 714–732.
• Kasapoğlu, A. (Ed.). (2016). Uygulamalı ilişkisel sosyoloji. Yeni İnsan Yayınevi.
• Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları. (Orijinal çalışma 1998)
• Monsour, M. (2008). Women and men as friends: Relationships across the life span in the 21st century. Lawrence Erlbaum Associates.
• Nisbet, R. (2013). Sosyolojik düşünce geleneği (Y. Kaplan, Çev.). Paradigma Yayınları. (Orijinal çalışma 1966)
• Poloma, M. M. (1993). Çağdaş sosyoloji kuramları (H. Erbaş, Çev.). Gündoğan Yayınları. (Orijinal çalışma 1979)
• Powell, C., & Depelteau, F. (2015). İlişkisel sosyoloji nedir? In C. Powell & F. Depelteau (Eds.), İlişkisel sosyoloji: Ontolojik ve teorik yönelimler (Ö. Akkaya, Çev.) (pp. 15–32). Phoenix Yayınları.
• Richter, R. (2007). Sosyolojik paradigmalar (N. Doğan, Çev.). Küre Yayınları. (Orijinal çalışma 2001)
• Ritzer, G., & Stepnisky, J. (2014). Sosyoloji kuramları (H. Hülür, Çev.). De Ki Basım Yayım. (Orijinal çalışma 2013)
• Swingewood, A. (1998). Sosyolojik düşüncenin kısa tarihi (O. Akınhay, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları. (Orijinal çalışma 2009)
• Tan, M. (2019). Arkadaşlığın sosyolojisi: Değişen arkadaşlık ilişkileri üzerine bir araştırma (Mardin örneği). Hiperlink Yayınları.
• Thoits, P. A. (1989). The sociology of emotions. Annual Review of Sociology, 15, 317–342.
• Turner, B. (2014). Klasik sosyoloji (İ. Çetin, Çev.). İletişim Yayınları. (Orijinal çalışma 1999)
• Tönnies, F. (2019). Cemaat ve cemiyet (E. Güler, Çev.). VakıfBank Kültür Yayınları. (Orijinal çalışma 1887)
• Uluocak, Ş. (2016a). Kavramsal ve kuramsal bir çerçeve. In C. Aslan (Ed.), Gündelik yaşam sosyolojisi (pp. 4–38). Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
• Uluocak, Ş. (2016b). Tözcülük ilişkisellik dikotomisi açısından ilişkisel sosyolojik modellerin Türkiye’de sosyoloji pratiği ve düşünümselliği açısından olası açılımları. Sosyoloji Konferansları, 53, 101–153.
• Weber, M. (2019). Sosyoloji yazıları (T. Parla, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal çalışma 2009)
• Wilkinson, J. (2019). The public life of friendship: Work, neighborhood and civil society. Palgrave Macmillan.
• Yıldız, E. (2007). İnsan duygularına yeni bir yaklaşım: Duygu sosyolojisi. Yeni Düşünceler, 2, 129–146.
• Yücedağ, İ. (2023). Durkheim ve Weber’de duygu sosyolojisi. Çizgi Kitabevi Yayınları.
• Zerubavel, E. (2006). The elephant in the room: Silence and denial in everyday life. Oxford University Press.