Yerel Yönetimlerde Şirketleşmenin Siyaseti: İstanbul ve Ankara Büyükşehir Belediyeleri Örnekleri

Öz

Özellikle 2019 yerel seçimleri sonrası İstanbul ve Ankara Büyükşehir Belediyeleri’nde yönetimin el değiştirmesi yerel yönetimlerde izlek bağımlılığını (path-dependency) kıran (path-switching) bir süreci başlatmıştır. Yerel seçimler sonrası gelen yeni yönetimler yeni strateji, iş akışı ve politikalarını da beraberinde getirirken yeni siyaset alanları da açmıştır. Bu çalışma, söz konusu değişim süreci içerisinde belediye şirketleri ile ortaya çıkan bu siyaset alanını incelemeyi amaçlarken şirketleşmenin siyaseti ve hukuki süreçlerin politik ekonomisi üzerinden bir analiz sunar. Bu çalışma, vaka analizi yöntemi ile doküman analizine dayanır. İlk vakada İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde seçim sonrası şirket yönetimlerindeki istifa süreci işlenir. Diğer vaka ise, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin şirketlere yönetici atama yetkisi ile ilgili dava sürecinin analizini içerir. Çalışmanın bulgular şu şekilde özetlenebilir. (1) Belediye yönetimlerinin değişmesi şirketleşme sürecinde siyasi ve ekonomik çıkarların çatışmasına yol açar; (2) Siyasi çıkarların çatışması şirketler üzerinde hakimiyet ve kontrol elde etme mücadelesi ortaya çıkarır; (3) Şirketleşmenin siyaseti, iktidar çatışmaları ve çıkar güçlerinin olumsuz etkisini azaltmak üzere şirketleşme yapılarının yeniden yapılandırması önem arz eder

Anahtar Kelimeler

• kentsel siyaset
• şirketleşme
• belediyeler
• hukukun ekonomik politiği
• neoliberalizm

The Politics of Corporatization in Local Government: The Cases of Istanbul and Ankara Metropolitan Municipalities

Öz

The 2019 local elections in Turkey resulted in the change of the municipal administrations and the appointment of the opposition party’s candidate in many cities with a path-switching fashion. Once new mayors came after the winning local elections, they initiated new strategies, workflows and policies, which created new arenas of politics in terms of corporatization. By considering the political economy of law in the corporatization process, and based on the case study and document analysis methodologies, this study consists of two cases. One of these cases includes the analysis of the resignation process of the company managers of the Istanbul Metropolitan Municipality. The other case analyzes the lawsuit process related to the authority of Ankara Metropolitan Municipality with regards to the appointment of company managers. The findings of the study can be summarized as follows. (1) Shifts in municipal administrations cause conflict of political and economic interests during the corporatization process; (2) The conflict of political interests creates a struggle for domination and control over companies; (3) It is important to restructure corporatization processes in order to reduce the negative effects of the politics of corporatization, power conflicts and party policy.

Anahtar Kelimeler

• Political economy of law
• neoliberalism
• urban politics
• corporatization
• municipalities

Kaynakça

1. Andrews, R., and Van de Walle, S. (2013). New public management and citizens' perceptions of local service efficiency, responsiveness, equity and effectiveness. Public Management Review, 15(5), 762-783.
2. Andrews, R., Ferry, L., Skelcher, C., and Wegorowski, P. (2020). Corporatization in the public sector: explaining the growth of local government companies. Public Administration Review, 80(3), 482-493.
3. Bartholomew, A. and Boyd, S. (1989). “Toward a political economy of law”, İçinde Clement, W., and Williams, G. (Eds.). New Canadian political economy. McGill-Queen's Press-MQUP.
4. Bayraktar U. ve Tansuğ, Ç. (2016). Local service delivery in Turkey. İçinde Hellmut Wollmann, Ivan Koprić ve
5. Gérard Marćo (Editörler). Public and social services in europe from public and municipal to private sector provision. (s. 1-13), Palgrave: Londra.
6. Bilodeau, N., Laurin, C., and Vining, A. (2006). “Choice of organizational form makes a real difference”: the ımpact of corporatization on government agencies in Canada. Journal of public administration research and theory, 17(1), 119-147.
7. Cepiku, D., Mussari, R., and Giordano, F. (2016). Local governments managing austerity: Approaches, determinants and impact. Public Administration, 94(1), 223-243.
8. Demirbaş, T., Çetinkaya, Ö., Güneş, V., and Bektaş, N. B. (2017). Yeni kamu işletmeciliği bakış açısıyla Türkiye’de belediyelerin şirketler yoluyla hizmet sunma modelinin değerlendirilmesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), 145-175.

9. Dunleavy, P., and Hood, C. (1994). From old public administration to new public management. Public money & management, 14(3), 9-16.
10. Eisenhardt, K. M., and Graebner, M. E. (2007). Theory building from cases: opportunities and challenges. Academy of Management Journal, 50(1), 25-32. doi:Doi10.5465/Amj.2007.24160888
11. Ferry, L., Andrews, R., Skelcher, C., and Wegorowski, P. (2019). Corporatization in the public sector: explaining the growth of local authority companies. Public administration review.
12. Garrone, P., and Marzano, R. (2015). Why do local governments resist contracting out?. Urban Affairs Review, 51(5), 616-648.
13. Gençay, F. D. (2018). Belediye şirketlerinin hukuki statüsü. TBB Dergisi, (134), 153-176.
14. George, A. L. and Bennett, A. (2005). Case studies and theory development in the social sciences. MIT Press.
15. Grossi, G., and Reichard, C. (2008). Municipal corporatization in Germany and Italy. Public management review, 10(5), 597-617.
16. Grossi, G., and Steccolini, I. (2015). Pursuing private or public accountability in the public sector? Applying IPSASs to define the reporting entity in municipal consolidation. International Journal of Public Administration, 38(4), 325-334.
17. IDTM. (2019). https://www.idtm.com.tr/kurumsal/hakkimizda/.
18. İlhan, İ. (2013). Türkiye’de belediyeler ve şirketleri arasındaki ihale ilişkileri üzerine bir araştırma. Sayıştay Dergisi, (88).
19. Islamoglu, H., and İslamoğlu-İnan, H. (Eds.). (2004). Constituting modernity: private property in the east and west (Vol. 5). IB Tauris.
20. Kendirli, S., Başaran, M. Ş., and Turan, H. (2014). Belediye işletme ve şirketlerinin dış denetimi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 27-37.
21. Köksal, T. (1993). Belediye şirketlerinin hukuki rejimi ve şirketleşme uygulamaları, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 2(6).
22. Lippi, A. ve Profeti, S. (2013). Where is politics in corporatisation? an ınterpretive framework for a comparison in local services. https://ecpr.eu/Filestore/PaperProposal /8dcc4e77-7f03-4703-afcc-50906daba826.pdf.
23. Mailand, M. (2014). Austerity measures and municipalities: the case of Denmark. Transfer: European Review of Labour and Research, 20(3), 417-430.
24. Özdemir, G. (2011). Belediye iktisadi teşebbüsleri’nin kuruluş amacı, hukuki dayanakları ve güncel durum. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(21), 473-498.
25. Özgür, H. (2001). Türkiye’de merkezi yönetim-yerel yönetim ilişkilerinin ve yerel yönetim anlayışının liberal tez açısından değerlendirilmesi. Liberal Düşünce, 24, 214-230.
26. Özgür, H. (2008). Belediye sayısının azaltılmasının tarihsel sürecine dair bir deneme. Yerel Siyaset Dergisi, 7, 43-50.
27. Öztürk, A. İ. (2013). Belediye şirketlerinin özelleştirilmesi sürecinde bazı hukuki sorunlar. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23).
28. Proeller, I. (2006). Trends in local government in Europe. Public Management Review, 8(1), 7-29.
29. Skelcher, C. (2017). An enterprising municipality? Municipalisation, corporatisation and the political economy of Birmingham City Council in the nineteenth and twenty-first centuries. Local Government Studies, 43(6), 927-945.
30. Skelcher, C., and Smith, S. R. (2017). New development: Performance promises and pitfalls in hybrid organizations—five challenges for managers and researchers. Public Money and Management, 37(6), 425-430.
31. Teo, S. (2000). Evidence of strategic HRM linkages in eleven Australian corporatized public sector organizations. Public Personnel Management, 29(4), 557-574.
32. Trubek, D. M. (2009). The political economy of the rule of law: the challenge of the new developmental state. Hague Journal on the Rule of Law, 1(1), 28-32.
33. Twitter Paylaşımı. (2019). Ekrem İmamoğlu kişisel Twitter hesabı. https://twitter.com/ekrem_imamoglu /status/1149693921410322432?lang=en.
34. Wei, Y. (2001). Corporatization and privatization: a Chinese perspective. Nw. J. Int'l L. & Bus., 22, 219.
35. Wollmann, H. (2016). Comparative study of public and social services provision: definitions, concepts and methodologies. İçinde Hellmut Wollmann, Ivan Koprić ve Gérard Marćo (Editörler). Public and Social Services in Europe From Public and Municipal to Private Sector Provision. (s. 1-13), Palgrave: Londra