Salgın Sürecinde Romanların Gündelik Hayatındaki Dönüşümün Medyadaki Görünümü

Öz

Bu çalışma, koronavirüs pandemisinin Roman toplulukların gündelik hayatlarında meydana getirdiği dönüşümü, Romanların yaşam alanları, ekonomik etkinliklerini sürdürdüğü kamusal alanlar ve yerel yönetimler ile ilişkileri çerçevesinde haber metinleri üzerinden incelemektedir. Yerel ve merkezi yönetim kademelerinde yer alan aktörlerin kent mekânına yönelik politikalarını gerekçelendirme aracı olarak kültür-merkezci söylem setini medya üzerinden dolaşıma sokmalarına dair irdeleme, hem Roman topluluklar ile siyasal aktörler arasında cereyan eden süreçleri anlamlandırma, hem de gizlenmekte olan eşitsizlikleri serimleme imkânı tanımaktadır. Eleştirel söylem analizi yöntemi benimsenen çalışmada, öncelikle pandemi sürecinde derinleşen yoksulluğa dair genel bir çerçeve çizilmekte, ardından Romanları konu alan haberler incelenmektedir. Bu çerçevede ilk olarak Romanların yoksulluk deneyimlerinin medya aracılığıyla nasıl dolaşıma sokulduğu irdelenmektedir. İkinci olarak gündelik hayatın dönüşümüne eşlik eden ırkçı söylemlerdeki yükselişi ve bu söylemlerin sınıfsal eşitsizlikleri nasıl gizlediği yorumlanmıştır. Üçüncü olarak yerel ve merkezi yönetimlerin Romanların yaşam alanlarında gerçekleştirdiği tahribatlar ve bu sürecin neoliberal kent politikaları ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Son olarak siyasal aktörlerin Romanların yaşam mücadelesini kendi gündemlerini oluşturmak adına araçsallaştırmaları çerçevesinde kurgulanan metinlerin eleştirel bir okuması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Romanlar
• kent politikaları
• gündelik hayat
• COVID-19 salgını
• eleştirel söylem analizi

Media Coverage of the Transformation of Everyday Life of Roma Communities during Covid-19 Pandemic

Öz

This study examines the transformation of the everyday life of Roma communities during the Covid-19 pandemic through media coverages by focusing on their living spaces, public spaces where they continue their economic activities and build their relations with local governments. Examining the culture-centered discourses revolving around the central and local governmental interventions towards the Roma living spaces amidst the pandemic and the relevant media exposure is herein essential so as to understand the power dynamics between Romani communities and political actors. Employing a critical discourse analysis method, we have initially drawn a general framework about extreme poverty, and subsequently surveying the media coverage on the Roma people. Against this backdrop, we firstly looked at the media depiction of the Roma’s experiences regarding extreme poverty. Secondly, we interpreted the rise of racist discourses accompanying the transformation of everyday life and how are these discourses conceal inequalities regarding class inequalities. Thirdly, we investigated the damage caused by local authorities to the living spaces of Roma and the interrelation of these damages to neoliberal urban policies. Finally, we engaged a critical reading of the news, in which we noticed the struggle of Roma people is instrumentalized by political actors into their agendas.

Anahtar Kelimeler

• Roma
• urban policies
• everyday life
• COVID-19 pandemic
• media
• critical discourse analysis

Kaynakça

1. 48 Örgütten Ortak Açıklama Romanlar Virüsten Çok Açlıkla Mücadele Ediyor. (2020, Nisan). Evrensel. Erişim adresi: https://www.evrensel.net/haber/401628/48-orgutten-ortak-aciklama-romanlar-virusten-cok-aclikla-mucadele-ediyor
2. Advisory Group on Forced Evictions. (2020). Mission to Istanbul. Erişim adresi: https://reclaimistanbul.files.wordpress.com/2011/04/2009-7-agfe-report-istanbul.pdf
3. Akagündüz, U. (2020, 15 Mayıs). Roman evine girmeyen açılım. Sözcü. Erişim adresi: https://www.sozcu.com.tr/
4. Akan, A. K. (2020, 8 Nisan). TBMM Başkanı Şentop, Dünya Romanlar Günü’nü kutladı. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/
5. Akdeniz’de Toki İle Pazarlık Başlıyor. (2020, Temmuz). Haberci. Erişim adresi: https://www.mersinhaberci.com /haber/22831/akdenizde-toki-ile-pazarlik-basliyor.html
6. Akkan, B. E., Deniz, M. B. ve Ertan, M. (2011). Sosyal dışlanmanın Roman halleri. İstanbul: Punto Baskı Çözümleri.
7. Anguelovski, I., Brand, A. L., Connolly, J. J. T., Corbera, S. Kotsila, P., Steil, J., … Argüelles Ramos, L. (2020). Expanding the boundaries of justice in urban greening scholarship: toward an emancipatory, antisubordination, intersectional and relational approach. Annals of the American Association of Geographers, 110(6), 1743-1769. doi:10.1080/24694452.2020.1740579.
8. Arık, V. (2020, 3 Mayıs). Küçücük evlere sığamayanlar. Cumhuriyet. Erişim adresi: https://www.cumhuriyet.com.tr/

9. Avcı, S (2020, 3 Haziran). Roman kadınların ellerinde şekillenen kamışlar enstrümana dönüşecek. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/
10. Azar, K. M. J., Shen, Z., Romanelli R. J., Lockhart, S. H., Smits, K. Robinson, S…. Pressman, A. R. (2020). Disparities in outcomes among Covid-19 patients in a large health care system in California. Health Affairs, 39(7), 1253-1262. doi: 10.1377/hlthaff.2020.00598
11. Baker, J., Cira, D. ve Lall, S. (2020). Covid-19 and the urban poor addressing those in slums. Erişim adresi: http://pubdocs.worldbank.org/en/304801589388481883/Addressing-COVID-19-and-the-Urban-Poor-SHORT- version-rev3-logos.pdf
12. Başkan Gültak’tan Pandemi Uyarısı: "Çember Çok Daraldı". (2020, Aralık). Haber Türk. Erişim adresi: https://www.haberturk.com/mersin-haberleri/82777531-baskan-gultaktan-pandemi-uyarisi-cember-cok- daraldi
13. Berta, P. (2020) Ethnicizing a pandemic: Covid-19 culture blaming and Romanian Roma. Society for Romanian Studies Newsletter, 42(1), 13-16. Erişim adresi: https://society4romanianstudies.org/wp-content/uploads /2016/11/2020-Spring-Newsletter.pdf
14. Biber, A. ve Turancı, E. (2014). Toplumsal şeytan üçgeni: İktidar, hegemonya ve propaganda. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (21), 28-41. doi: 10.31123/akil.442999
15. Boğazlıyan, E. (2020, 9 Ağustos). Tunç Soyer: İzmir şu anda en çok göç alan şehir. Haber Türk. Erişim adresi: https://www.haberturk.com/
16. Buca Gaziemir ve Çiğli’ye Maskematik. (2020, Mayıs). Milliyet. Erişim adresi:https://www.milliyet.com.tr /ege/buca-gaziemir-ve-cigliye-maskematik-6213181
17. Çamur Duyan, G. (2010). Yoksulluğun kadınlaşması: Altındağ örneği. Aile ve Toplum. 6(22), 19-29. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/197990
18. Centers for Disease Control and Prevention. (2020). COVIDView a weekly surveillance summary of U.S. Covid-19 activity. Erişim adresi: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/covid-data/pdf/covidview-07-31-2020.pdf
19. Çeşme’de Çadır Operasyonu! Belediye Hepsini Kaldırdı. (2020, Haziran). Yeni Asır. Erişim adresi: https://www.yeniasir.com.tr/izmir/2020/06/16/cesmede-cadir-operasyonu-belediye-hepsini- kaldirdi#:~:text=de%20%C3%A7ad%C4%B1r%20operasyonu!-,Belediye%20hepsini%20kald%C4%B1rd %C4%B1,direnen%20bir%20ki%C5%9Fi%20g%C3%B6zalt%C4%B1na%20al%C4%B1nd%C4%B1
20. Çeşme’de Romanlara Ait Çadırlar Söküldü. (2020, Haziran). Bianet. Erişim adresi: https://m.bianet.org/bianet /insan-haklari/225887-cesme-de-romanlara-ait-cadirlar-sokuldu
21. Çeşme’de Romanların Çadırları Kaldırıldı. (2020, Haziran). Milliyet. Erişim adresi: https://www.milliyet.com.tr /gundem/cesmede-romanlarin-cadirlari-kaldirildi-6236575#:~:text=Ala%C3%A7at%C4%B1%20Mahallesi %20%C5%9Eahin%20Tepesi%20mevkisinde,ekipler%2C%20kep%C3%A7e%20deste%C4%9Fiyle%20%C3%A7ad%C4 %B1rlar%C4%B1%20kald%C4%B1rd%C4%B1
22. Çeşme’deki 'Roman Çadırları Krizi' Tatlıya Bağlandı. (2020, Haziran). İzgazete. Erişim adresi: https://www.izgazete.net/politika/cesme-deki-roman-cadirlari-krizi-tatliya-baglandi-h49020.html
23. Çeşme’deki Yıkımlara Tepkiler Sürüyor. (2020). Roman Medya. Erişim adresi: https://www.romanmedya.org /cesmedeki-yikimlara-tepkiler-suruyor/
24. Ceylan, Ö. (2020, 11 Kasım). Koruyucu aile sıralamasında Türkiye’de ikinciyiz. Edirne Haber. Erişim adresi: http://www.edirnehaber.org/
25. Cole, H. V. S., Anguelovski, I., Baró, F., García-Lamarca, M., Kotsila, P., del Pulgar, Carmen., …Triguero-Mas, M. (2020). The COVID-19 pandemic: power and privilege, gentrification, and urban environmental justice in the global north. Cities & Health. doi:10.1080/23748834.2020.1785176
26. Corburn, J., Vlahov, D., Mberu, B., Riley, L., Teixeira Caiaffa, W., Rashid, S. F. ... Ayad, H. (2020). Slum health: Arresting covid-19 and improving well-being in urban informal settlements. Journal of Urban Health, 97, 348–357. doi:https://doi.org/10.1007/s11524-020-00438-6
27. Coser, L. A. (1956). The functions of social conflict. New York: Routledge
28. Costache, I. (2020, 22 Nisan). Until we are able to gas them like the Nazis, the Roma will infect the nation: Roma and the ethnicization of Covid-19 in Romania [Blog yazısı]. Erişim adresi: https://www.dor.ro/roma-and-the- ethnicization-of-covid-19-in-romania/?fbclid=IwAR2zeDm6-GKdfSQ3NArODqJP__hzpEYTLs807lZGuU8RSpGp_oWhTPqvg4
29. Davies, J. S. ve Imbroscio, D. L. (2017). Kentsel politika teorileri. İstanbul: Litera Yayıncılık.
30. Demirci, C. (2020, 27 Temmuz). Roman müzisyenler en çok oyu almak için maharetlerini sergiledi. Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: https://www.aa.com.tr/
31. Depeli, G. (2013). Anayasa yazım sürecine LGBT müdahilliğinin merkez medyadaki görünümü. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (18), 38-60. Erişim adresi: http://iletisimdergisi.gsu.edu.tr/tr/download/article- file/82672
32. Dernek Başkanı’ndan Roman Mahalleleri İçin Pozitif Ayrımcılık Çağrısı. (2020, Ağustos). Gerçek İzmir. Erişim adresi: http://www.gercekizmir.com/haber/Dernek-Baskani-ndan-Roman-mahalleleri-icin-pozitif-ayrimcilik- cagrisi/84549
33. Douglas, M. (1966). Purity and danger. New York: Routledge.
34. Douglas, M. (1994). Risk and blame. New York: Routledge.
35. Ege Mahallesi’nde Dönüşüm Başlıyor. (2020, Ekim). İzmir Büyükşehir Belediyesi. Erişim adresi: https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/ege-mahallesi-nde-donusum-basliyor/44198/156
36. Erbalaban Yılmaz, E. (2020, 28 Ağustos). Pandemi döneminde Roman havası estirdiler. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/
37. Fuchs, C. (2020). Everyday life and everyday communication in coronavirus capitalism. tripleC, 18(1), 375-379. doi: https://doi.org/10.31269/triplec.v18i1.1167
38. Fukuda-Parr, S. (1999). What does feminization of poverty mean? It isn't just lack of income. Feminist Economics, 5(2), 99-103. doi:https://doi.org/10.1080/135457099337996
39. Fundación Secretariado Gitano. (2010). Türkiye’de Romanların durumu Türkiye’de çalışma ve insana yakışır iş koşulları sorunları (Sözleşme Referans No. VC/2009/0365). Erişim adresi: http://www.errc.org/uploads /upload_en/file/turkey-understanding-employment-and-decent-work-challenges-in-turkey-december- 2010-turkish.pdf
40. Gay y Blasco, P. ve Rodriguez Camacho, M. F. (2020, 31 Mart). Covid-19 and its impact on the Roma community: The case of Spain [Blog yazısı]. Erişim adresi: http://somatosphere.net/forumpost/covid-19-roma-community- spain/
41. Gilmore, W. R. (2010). Fatal couplings of power and difference: notes on racism and geography. The Professional Geographer, 54(1), 15-24. doi:https://doi.org/10.1111/0033-0124.00310
42. Giritli İnceoğlu, Y. (2020, 23 Eylül). Covid-19’un dışladığı yoksul ve kırılgan grup: Romanlar. (2020). Bianet. Erişim adresi: https://m.bianet.org/
43. Golding, P. ve Murdock, G. (1997). Kültür, iletişim ve ekonomi politik. (D. Beybin Kejanlıoğlu, Çev.). S. İrvan (Ed.), Medya Kültür Siyaset (s.49-76) içinde. Ankara: Ark
44. Golechha, M. (2020). Covid-19 containment in Asia’s largest urban slum Dharavi-Mumbai, India: Lessons for policymakers globally. J Urban Health, 97(6), 796-801. doi: 10.1007/s11524-020-00474-2.
45. Hancock, I. (2011, 10 Kasım). Romani origins and identity: New directions [Video]. Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=NTsqiP196Uw
46. Honey-Rosés, J., Anguelovski, I., Chireh, V. K., Daher, C., Konijnendijk van den Bosch, C., Litt, J. S., … Nieuwenhuijsen, M. J.(2020). The impact of COVID-19 on public space: An early review of the emerging questions – design, perceptions and inequities. Cities & Health. doi:10.1080/23748834.2020.1780074
47. hooks, b. (1992). Black looks: Race and representation. Boston, MA: South End Press.
48. International Labour Organization. (2020). ILO Monitor: Covid-19 and the world of work (3. basım). Erişim adresi: https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---dgreports/---dcomm/documents/briefingnote /wcms_743146.pdf
49. İstanbul’da Roman Havası. (2020, Ağustos). Haber Türk. Erişim adresi: https://www.haberturk.com/istanbulda- roman-havasi-2778519
50. Kağıt ve Hurda Toplayan Romanlar Virüsten Nasıl Korunacak. (2020, Mart). Evrensel. Erişim adresi: https://www.evrensel.net/haber/399681/kagit-ve-hurda-toplayan-romanlar-virusten-nasil-korunacak
51. Karadağ, A. (2020, 18 Haziran). Çeşme’de 300 Roman yurttaş evsiz kaldı. Birgün. Erişim adresi: https://www.birgun.net/
52. Kaya, İ. (2020, 8 Nisan). Roman yurttaşlar koronavirüs kaygısı içinde fark edilmiyoruz. Cumhuriyet. Erişim adresi: https://www.cumhuriyet.com.tr/
53. Kaytanbay, E. (2020, 7 Nisan). Roman vatandaşların bize yardım verilmedi isyanı. Sözcü. Erişim adresi: https://www.sozcu.com.tr/
54. Kılıç, T. (2020, 29 Nisan). Nazillili davulcular destek bekliyor. Ses Gazetesi. Erişim adresi: https://www.sesgazetesi.com.tr/
55. Kurban, D. ve Sözeri, C. (2012). İktidarın çarkında medya, demokratikleşme programı (Medya raporları serisi 3). İstanbul: TESEV Yayınları.
56. Landman, K. (2020). Inclusive public space: Rethinking practices of mitigation, adaptation and transformation. Urban Design International, 25(211), 211–214. doi: https://doi.org/10.1057/s41289-020-00136-4
57. Lewis, O. (1968). The culture of poverty. L. A. Ferman, J. L. Kornbluh ve A. Haber (Ed.), Poverty in America (s. 405-415) içinde. Ann Arbor: The University of Michigan Press.
58. Lewis, O. (1969). The Culture of Poverty. D.P. Moynihan (Ed.), On Understanding Poverty (s. 181-193) içinde. New York: Basic Books Inc. Pub.
59. Lüleburgaz’da 100 Davulcu Ramazanda Görev Yapacak. (2020, Nisan). Haberler.com. Erişim adresi: https://www.haberler.com/luleburgaz-da-100-davulcu-ramazanda-gorev-yapacak-13136825-haberi/
60. Matache, M. ve Bhabha, J. (2020). Anti-roma racism is spiraling during Covid-19 pandemic. Health Hum Rights, 22(1), 379-382. Erişim adresi: https://www.hhrjournal.org/2020/04/anti-roma-racism-is-spiraling-during- covid-19-pandemic/
61. McLanahan, S. S. ve Kelly, E. L. (1999). The feminization of poverty: Past and future. J. S. Chafetz (Ed.), Handbook of the sociology of gender (s. 127-45.) içinde. New York: Kluwer Academic/Plenum.
62. Merrifield, A., Negri, A. Bayat, A., Harvey, D., Wacquant, L., Amoros, M. ve Torlak, S. (2014). Mekân meselesi. İstanbul: Tekin Yayınevi.
63. Mollaer, F. (2020, 18 Kasım). Kültür leviathanı: Sağ kültürelciliğin kaynaklarına giriş [Blog Yazısı]. Erişim adresi: https://terrabayt.com/dusunce/kultur-leviathani-sag-kulturelciligin-kaynaklarina-giris/#_ftnref1.
64. Nida, H. (2020a, 12 Kasım). Kapı kapı dolaşarak Roman kadınlara İstanbul Sözleşmesi’ni anlatıyor. Gazete Duvar. Erişim adresi: https://www.gazeteduvar.com.tr/
65. Nida, H. (2020b, 23 Temmuz). Roman kadınlar, AB Türkiye Delegasyonu Başkanı ile bir araya geldi: Onurlu bir yaşam istiyoruz. T24. Erişim adresi: https://t24.com.tr/
66. Örnekköy’de Örnek Mesai. (2020, Mayıs). Milliyet. Erişim adresi: https://www.milliyet.com.tr/ege/ornekkoyde- ornek-mesai-6215852
67. Pearce, D. (1978). The Feminization of poverty: Woman work and welfare. Urban And Social Change Review, 11(1), 28-36.
68. Reuters Staff. (2020, 17 Nisan). Bulgaria’s Roma fear Coronavirus lockdowns leave them with no means to live [Blog yazısı]. Erişim adresi: https://www.reuters.com/article/us7health-coronavirus-bulgaria-roma/bulgarias- roma-fear-coronavirus-lockdowns-leavethem-with-no-means-to-live-idUSKBN21Z362
69. Roman İlahi Grubundan Korona Konseri. (2020, Nisan). Sabah. Erişim adresi: https://www.sabah.com.tr /canakkale/2020/04/25/roman-ilahi-grubundan-korona-konseri
70. Roman Kadınlar Anlatıyor: Duymadıklarımızı Belgeseli Yayınlandı. (2020, Kasım). Gazete Duvar. Erişim adresi: https://www.gazeteduvar.com.tr/roman-kadinlar-anlatiyor-duymadiklarimizi-belgeseli-yayinlandi-haber- 1504808
71. Roman Mahallesinde Gün, Büyükşehir’in Sıcak Çorbasıyla Aydınlanıyor. (2020, Aralık). Tele1. Erişim adresi: https://tele1.com.tr/roman-mahallesinde-gun-buyuksehirin-sicak-corbasiyla-aydinlaniyor-292852/
72. Roman Milletvekili Purçu’dan Korona Uyarısı: "Romanlar Korona Salgınına Karşı Çaresiz". (2020, Mart). Gazetem İzmir. Erişim adresi: https://www.gazetemizmir.com/roman-milletvekili-purcu-dan-korona-uyarisi-romanlar- korona-salginina-karsi-caresiz/57398/
73. Roman Müzisyenler İşçiler İçin Çaldı. (2020, Nisan). Haberler.com. Erişim adresi: https://www.haberler.com /roman-muzisyenler-isciler-icin-caldi-13177393-haberi/
74. Roman Müzisyenler İstanbullularla Buluşuyor. (2020, Ağustos). Cumhuriyet. Erişim adresi: https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/roman-muzisyenler-istanbullularla-bulusuyor-1759803
75. Roman Partisi Resmen Kuruldu: Seçimlerde İddialılar. (2020, Ağustos). Yeniçağ. Erişim adresi: https://www.yenicaggazetesi.com.tr/roman-partisi-resmen-kuruldu-secimlerde-iddialilar-294635h.htm
76. Romanlar 49 Yıl Sonra İlk Defa Sessiz Kaldı Romanlar Korona Virüsü Nedeniyle Günlerini Kutlayamadı. (2020, Nisan). Haber Türk. Erişim adresi: https://www.haberturk.com/aydin-haberleri/77001001-romanlar-49-yil- sonra-ilk-defa-sessiz-kaldiromanlar-korona-virusu-nedeniyle-gunlerini
77. Salama, A. M. (2020). Coronavirus questions that will not go away: Interrogating urban and socio-spatial implications of COVID-19 measures [version 1; peer review: 3 approved]. Emerald Open Research, 2(14), 1-16. doi: https://doi.org/10.35241/emeraldopenres.13561.1
78. Sivrikaya, E. (2020, 20 Kasım). Roman kadınlar anlatıyor çözülmesi gereken çok problem var. Gazete Duvar. Erişim adresi: https://www.gazeteduvar.com.tr/
79. STK’lardan Ortak Açıklama: Roman Aileden Özür Dilensin. (2020, Nisan). Euronews. Erişim adresi: https://tr.euronews.com/2020/04/09/stk-lardan-ortak-ac-klama-roman-aileden-ozur-dilensin
80. Tampe, T. (2020). Potential impacts of COVID-19 in urban slums: Addressing challenges to protect the world’s most vulnerable. Cities & Health, 389(10068), 1-4. doi: 10.1080/23748834.2020.1791443
81. Tok, H. (2020, 5 Nisan). Roman kadınların koronavirüs günleri çocuğuma yedirmek için ebegümeci topluyorum. Evrensel. Erişim adresi: https://www.evrensel.net/
82. Tokdoğan, N. (2013). Hak haberciliğinde temel bir uğrak: Kadın odaklı habercilik ve Jinha örneği. Mülkiye Dergisi, 37(3), 9-35. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/159
83. Tokyay, M. (2020, 20 Temmuz). AB Türkiye’deki Roman kadınlara destek veriyor. Euronews. Erişim adresi: https://tr.euronews.com/
84. Torun, T. (2020, 28 Nisan). Roman halkının virüsle imtihanı. Gazete Duvar. Erişim adresi: https://www.gazeteduvar.com.tr/
85. Tunç Cox, A. ve Uştuk, O. (2019). The Roma image in the mainstream Turkish audiovisual media: Sixty years of stereotyping. Romani Studies, 29(2), 159-179. doi: 10.3828/rs.2019.7
86. Ulaşamadığımız Kimse Kalmasın İstiyoruz. (2020, Ekim). Çağdaş Kocaeli. Erişim adresi: https://www.cagdaskocaeli.com.tr/foto/5619732/ulasamadigimiz-kimse-kalmasin-istiyoruz
87. UN-Habitat. (2011). State of the world’s cities 2010/2011. London: Earthscan Publishing.
88. UN-Habitat. (2015). Slum almanac. Nairobi: UNON.
89. United Nations Development Programme. (2020). Coronavirus vs. inequality. Erişim adresi: https://feature.undp.org/coronavirus-vs-inequality/
90. Ürgir, B. (2020, 18 Haziran). Çeşme’de Roman vatandaşların yaşadığı çadırların yıkılması sosyal medyanın gündeminde. Listelist. Erişim adresi: https://listelist.com/
91. Uştuk, O. (2021). Roman kimliğinin çatışmalı inşası: "Fotokopi Romanlık" karşısında otantik Romanlık. Folklor Edebiyat. 27(1), 151-166. doi: 10.22559/folklor.1271
92. Van Criekingen, M. ve Decroly, J. M. (2003). Revisiting the diversity of gentrification: Neighbourhood renewal processes in Brussels and Montreal. Urban Studies, 40(12), 2451-2468. doi: 10.1080/0042098032000136156
93. Van Dijk, T. A. (2005). Söylemin yapıları ve iktidarın yapıları. M. Küçük (Ed.), Medya, iktidar, ideoloji (s. 315-376) içinde. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
94. Wiemers, E. E., Abrahams, S., Alfakhri, M., Hotz, V. J., Schoeni, R. F. ve Seltzer, J. A. (2020). Disparities in vulnerability to severe complications from Covid-19 in the United States. medRvix, 1-37. doi: 10.1101/2020.05.28.20115899
95. Yıldızalp Özmen, M. (2020, 9 Nisan). CHP Romanlara ilişkin politika notu hazırladı. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/
96. Yılmaz, G. (2020, 24 Nisan). İstanbul’da ramazan davulcuları maske takarak mesaiye başladı. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/
97. Yılmaz, Ş. (2020, 16 Aralık). Roman vatandaşların hizmete erişimi ile ilgili eylem planı değerlendirildi. Sabah. Erişim adresi: https://www.sabah.com.tr/