GÖRSEL BİR HAFIZA ARACI OLARAK FOTOĞRAFIN 19.YÜZYILDAN GÜNÜMÜZE SANATSAL GELİŞİMİ

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 1, 111 - 126, 29.06.2025

Gülfem Karsligil Marakoğlu

Öz

İnsanlık tarihi boyunca toplumsal olaylar sanatı etkilemiş, kültür ve sanatta radikal dönüşümlere yol açmıştır. Hümanizmin yükseldiği rönesans döneminde her alanda yaşanan özgürleşme, sanatta da yeni tekniklerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu dönemde keşfedilen fakat tekniğe ancak 19. yüzyılda aktarılabilen karanlık kutu Camera Obscura’yla birlikte, günümüzde en çok kullanılan sanat pratiklerinden biri olan fotoğrafın temelleri atılmıştır. 20. yüzyılda ise sanatın değişen anlamlarına yönelik olarak sanatçılar farklı arayışlara ve tekniklere yönelmiş, fotoğraf da bu arayışlardan biri olmuştur. Resim sanatının fotoğrafla ilişkisi, figürleri tuval yüzeyi üzerine daha net aktarmak isteyen ressamlar tarafından fotoğraf görüntülerinden yararlanılmasıyla başlamıştır. Fotoğrafın plastik sanatlarda yerini almasıyla sanatın plastik değeri ve kavramsal özellikleri tartışmaya açık hale gelmiş ve fotoğrafın icadı, resim sanatının sonuna gelindiğini düşündürmüştür. Fakat zaman içerisinde görünen gerçek, fotoğrafın hem bütün sanat disiplinleriyle hem de kendi salt haliyle sanatı güçlendirdiğidir. Çalışmanın amacı, fotoğrafın 19. yüzyıldan bugüne sanat disiplinleriyle arasındaki melezleşen ilişkiyi sorgulamak ve sanatsal kullanım alanlarına dair bilgi vermektir.

Anahtar Kelimeler

19. Yüzyıl , Sanat , Fotoğraf

THE ARTISTIC DEVELOPMENT OF PHOTOGRAPHY AS A VISUAL MEMORY TOOL FROM THE 19TH CENTURY TO THE PRESENT

Öz

Throughout human history, social events have influenced art and led to radical transformations in culture and art. During the Renaissance, when humanism rose, liberation across various fields allowed for the development of new artistic techniques. The camera obscura technique, discovered during the Renaissance but only fully realized in the 19th century, laid the foundation for photography, one of the most widely used art practices today. In the 20th century, artists turned to different searches and techniques to address the changing meanings of art, and photography became one of these searches. The relationship between painting and photography began when painters sought to transfer figures onto canvas with greater clarity by utilizing photographic images. As photography took its place within the plastic arts, the aesthetic and conceptual values of art were opened to debate, with some even suggesting that the invention of photography marked the end of painting. But what has become apparent over time is that photography has strengthened art both in all art disciplines and in its own pure form. The aim of the study is to question the hybridizing relationship between photography and art disciplines since the 19th century and to provide information on its artistic uses.

Anahtar Kelimeler

19th Century , Art , Photography

Kaynakça

• Antmen, A. (2002). Çağdaş sanatta fotoğraf kullanımı ve Türkiye’de fotoğraf temelli sanat üzerine düşünceler. Sanat Dünyamız, 84.
• Antmen, A. (2008). 20. yüzyıl Batı sanatında akımlar (2. bs.). Sel Yayıncılık.
• Ataseven Yayman, S. (2022). Susan Sontag’ın Fotoğraf Üzerine adlı kitabı hakkında bir inceleme. Sosyal Bilimler Ekev Akademi Dergisi, 92, 252–262.
• Başar, R. (2022). Balkan Naci, Adnan Çoker ve Komet. Aydın Sanat, 8(16), 223–266.
• Baudelaire, C. (2009). Fotoğraf sanat mı? (T. Ilgaz, Çev.), (E. Batur, Haz.). Alkım Yayınevi
• Baykam, B. (2003). Benim sinemalarım. rh+ Plastik Sanatlar Dergisi, 5.
• Benjamin, W. (2011). Fotoğrafın kısa tarihi / Teknik araçlarla yeniden üretim (çoğaltma) çağında sanat eseri (O. Akınhay, Çev.). Agora Kitaplığı.
• Berger, J. (2014). Bir fotoğrafı anlamak (B. Eyüboğlu, Çev.) (G. Dyer, Haz.). Metis Yayınları.
• Clarke, G. (2017). Güzel sanatların bir dalı olarak fotoğraf (M. M. Aydemir, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
• Durden, M. (2015). Fotoğraf bugün (Y. Adam ve E. Gözgü, Çev.). Akbank Sanat.
• Erinç, S. M. (2004). Sanatın boyutları (2. bs.). Ütopya Yayınevi.
• Godfrey, T. (2023). Çağdaş sanatın öyküsü. Hayalperest Yayınevi.
• Le Cube. (t.y.). Carolle Benitah. https://lecube-art.com/artiste/carolle-benitah/?lang=en
• Shiner, L. (2004). Sanatın icadı: Bir kültür tarihi (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Sontag, S. (2008). Fotoğraf üzerine (O. Akınhay, Çev.). Agora Kitaplığı.
• Stieglitz, A. (1899/1980). Pictorial photography. B. Newhall (Der.), Photography: Essays and Images içinde. Museum of Modern Art.
• Topçuoğlu, N. (1992). İyi fotoğraf nasıl oluyor yani? Yapı Kredi Yayınları.
• Türkdoğan, T. (2014). Sanat, kültür, politika: Modernizm sonrası tartışmalar. Nobel Yayınları.
• Yılmaz, M. (2013). Fotoğraf resimdir. Ütopya Yayınevi.