Dindarlığın Baba Rolü ve Baba Katılımı Üzerindeki Etkileri

Öz

Aile içerisinde erkeklerin sahip olduğu baba rolü, zaman içerisinde toplumda yaşanan değişimlerin etkisiyle, geleneksel anlayışın dışına çıkmaya başlamış ve daha fazla tartışılır hale gelmiştir. Aile yaşamını şekillendiren önemli bir kaynak olarak din, erkeklerin babalık rollerine bakışında ve buna bağlı olarak çocuklarıyla olan ilişkilerinde belirleyici olma potansiyeline sahiptir. Bu araştırmanın amacı, günümüzde erkeklerin babalık rolleri üzerinde dinin etkisini ve bu etkinin baba katılımı kavramı üzerindeki yansımalarını değerlendiren yerli ve yabancı kaynakları taramak, çalışmalara genel bir bakış sağlamak ve alandaki boşluklara dikkat çekmektir. Literatür taraması yapıldığında, yabancı kaynaklarda babalık ve din ilişkisi üzerine yapılmış çok sayıda çalışma olmasına rağmen, yerli kaynaklarda bu konunun genel olarak anne-baba dindarlığının çocuk üzerindeki etkileri ve dindarlık bağlamında dolaylı olarak ele alındığı, bu konuya çok fazla değinilmediği görülmüştür. Yerli kaynaklarda az sayıda çalışma olması nedeniyle, yabancı kaynaklardan daha fazla faydalanılmıştır. Yabancı kaynaklarda yapılan araştırma sonuçlarına göre, dinin baba rolü üzerindeki etkisi ihmal edilmiş bir konudur ve dindar babalar daha az dindar olan babalara göre çocuklarıyla daha fazla ilgilenmektedir. Literatür tarama çalışması yapılarak, çocukların her alandaki gelişiminde olduğu kadar dini gelişimlerinde de önemli etkiye sahip olan babaların, dindarlıklarıyla ilişkili olarak çocuklarının yaşamlarına dâhil olma biçimlerine dair yapılan çalışmaların genel bir değerlendirmesi sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Din
• Dindarlık
• Baba Rolü
• Baba Katılımı
• Dindar Baba

The Effects of Religiosity on the Role of Fatherhood and Father Involvement

Öz

The role of fatherhood has started to move beyond the traditional understanding and to be discussed further with the effect of social changes. Religion as an important resource that shapes family life, also has the potential of being determinant on the men’s view of fatherhood and accordingly on their relationship with their children. This research aims to present an overview of studies that deal with the effect of religion on the role of fatherhood in today’s world and to remark the gaps in the field. There are lots of studies about the relationship between fatherhood and religion in foreign literature, but it has been found out that in local literature the subject has been handled mostly within the context of the effects of parents’ religiousness on the children, and indirectly within the context of religiosity and this relationship has not been mentioned much. Due to the limited number of studies in local sources about the topic, mostly foreign sources have been utilized in this research. According to the results of research done based on the foreign sources, the effect of religion on fatherhood roles is an ignored subject and religious fathers in comparison to the less religious fathers, take care of their children more. As fathers have a significant impact on their children’s religious development just like in all other areas, a general overview of studies about fathers’ involvement in their children’s lives in relation to their religiosity will be presented by making a literature review.

Anahtar Kelimeler

• Religion
• Religiosity
• The Role of Fatherhood
• Father Involvement
• Religious Father

Kaynakça

1. Abbott, Douglas A. vd. “Religious Belief and Practice: A Potential Asset in Helping Families”. Family Relations 39/4 (1990), 443-448. https://doi.org/10.2307/585226
2. AÇEV, Anne Çocuk Eğitim Vakfı. “Baba Destek Programı”. Erişim 20 Mayıs 2024. https://www.acev.org/neler-yapiyoruz/programlarimiz/anne-babalar-icin/baba-destek-programi/
3. Alwin, Duane F. “Religion and Parental Child-Rearing Orientations: Evidence of a Catholic-Protestant Convergence”. American Journal of Sociology 92/2 (1986), 412-440.
4. Akyol, Aylin. “Çalışan Anneler Araştırmaları Üzerine Bir İnceleme”. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi 27/3 (2023), 491-508.
5. Arvas, Fatma Balcı. Dindarlığın Evlilik Doyumu Üzerindeki Etkileri ve Değerlerin, Dindarlık ve Evlilik Doyumu İlişkisi Üzerindeki Arabulucu Rolü. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
6. Aslani, Khaled vd. “Relationship Between Parenting Styles, Religiosity, and Emotional Intelligence with Addiction Potential in High School Students”. Journal of Fundamentals of Mental Health 17/2 (2015), 74-80.
7. Bahr, Howard M. - Chadwick, Bruce A.. “Religion and Family in Middletown, Usa”. Journal of Marriage and Family 47/2 (1985), 407-414. https://doi.org/10.2307/352140
8. Bakal, Neslihan. Dindarlığın Evlilik Doyumu Üzerindeki Etkisinin Araştırılması. Çorum: Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.

9. Balin, Hatice. “Aile İçi Rollerde Babalığın Önemi”. Çocuk ve Medeniyet 6/11 (2021), 55-81.
10. Bartkowski, John. P. - Xu, Xiaohe. “Distant Patriarchs or Expressive Dads? The Discourse and Practice of Fathering in Conservative Protestant Families”. The Sociological Quarterly 41/3 (2000), 465-485.
11. Bilecik, Sümeyra. “Anne Baba Tutumlarının Bireylerin Din Algısına Etkisi”. Değerler Eğitimi Dergisi 15/33 (2017), 7-38.
12. Bornstein, Marc H. vd. “Mixed Blessings: Parental Religiousness, Parenting and Child Adjustment in Global Perspective”. Journal of Child Psychology and Psychiatry 58/8 (2017), 880- 892. https://doi.org/10.1111/JCPP.12705
13. Bozok, Mehmet. “Türkiye’de Ataerkillik, Kapitalizm ve Erkeklik İlişkilerinde Biçimlenen Babalık”. Fe Dergi: Feminist Eleştiri 10/2 (2018), 31-42.
14. Cufta, Muharrem. “Kişiliğin İnşasında Dindarlığın Etkisi”. Sosyal Bilimlerde Yeni Yönelimler (2017), 233-250.
15. Daly, Kerry J. “Spending Time With The Kids: Meanings of Family Time For Fathers”. Family Relations 45/4 (1996), 466-476. https://doi.org/10.2307/585177
16. Thapa, Deependra Kaji – Niehof, Anke. “Women’s Autonomy and Husbands’s Involvement in Maternal Health Care in Nepal”. Social Science & Medicine 93 (2013), 1-10.
17. Demaris, Alfred vd. “Doing The Scut Work of Infant Care: Does Religiousness Encourage Father Involvement?”. Journal of Marriage and Family 73 (2011), 354-368. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.0811.x
18. Dinç, Ayşenur. Ergenlerde Anne-Baba Tutumları ve Dini Yönelim. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
19. Dollahite, David C. “Fathering, Faith, and Spirituality”. Journal of Men’s Studies 7/1 (1998), 3-15. https://doi.org/10.3149/jms.0701.3
20. Duriez, Bart. “Is Religiosity Related To Better Parenting? Disentangling Religiosity From Religious Cognitive Style”. Journal of Family Issues 30 (2009), 1287-1307. https://doi.org/10.1177/0192513X09334168
21. Eggebeen, David J. - Knoester, Chris. “Does Fatherhood Matter For Men?”. Journal of Marriage and Family 63/2 (2001), 381-393.
22. Geçioğlu, Ahmet Rıfat - Kayıklık, Hasan. “Dindarlık ve Evlilik Uyumu İlişkisi: Evli Bireyler Üzerine Bir İnceleme”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 19/1 (2019).
23. Göcen, Gülüşan. Kavram Atlası Din Psikolojisi I. Ankara: Gazi Kitabevi, 2020.
24. Holden, George W. “Psychology, Religion, and the Family: It’s Time for a Revival”. Journal of Family Psychology 15/4 (2001), 657-662. https://doi.org/10.1037/0893-3200.15.4.657
25. Isacco, Anthony vd. (ed.). Handbook of the Psychology of Fatherhood. Epub: Springer, 2022. https://doi.org/10.1007/978-3-031-14498-1
26. İlerisoy, Melike - Mehmedoğlu, Ali Ulvi. “Din Psikolojisi ve Aile Çalışmaları”. Türk Din Psikolojisi Dergisi 4/4 (2021), 69-99.
27. İlerisoy, Melike. Dindarlığın Aile İşlevleri Üzerindeki Etkilerine Yönelik Psikososyal Bir Araştırma. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2022.
28. Karataş, Kasım. “Toplumsal Değişme ve Aile”. Toplum ve Sosyal Hizmet 12/2 (2001), 89-98.
29. Kaya, Betül Hale. Aile İçi Sorun ve Suçların Önlenmesinde Dini-Ahlaki Değerlerin Etkisi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
30. Kaya, Şule - Uysal, Veysel. “Günümüzde Dindarlık ve Toplumsal Cinsiyet Rolü Algıları Üstüne Bir Araştırma”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 8/36 (2015), 646-662.
31. Kılavuz, M. Akif. “Anne Baba Örnek Davranışlarının Çocukların ve Ergenlerin Dini Kişiliğinin Oluşumuna Etkileri”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 14/2 (2005), 41-58.
32. Kımter, Nurten. “İlgili-Seven Anne-Baba Tutumları ile Din ve Dindarlık Arasındaki İlişki Üzerine”. Dini Araştırmalar 18/46 (2015), 9-44.
33. Kim, Seongeun - Mui-Teng Quek, Karen. “Transforming Fatherhood Through Faith-Based Father School in South Korea”. Review of Religious Research 55/2 (2013), 231-250. https://doi.org/10.1007/s13644-013-0104-7
34. King, Valerie. “The Influence of Religion on Father’s Relationships with Their Children”. Journal of Marriage and Family 65/2 (2003), 382-395. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2003.00382.x
35. Kirpitci, Eyüp. “Din Eğitimi Açısından Baba-Oğul İlişkisi”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 30/30 (2010), 223-239.
36. Koç, Bozkurt. “Çocuğun Dini Gelişiminde Rol Model Olarak Anne ve Baba”. Dini Araştırmalar 11/31 (2008), 49-60.
37. Lamb, Michael E. (ed.). The Father’s Role Cross-Cultural Perspective. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, 1987.
38. Lamb, Michael E. “The History of Research on Father Involvement”. Marriage&Family Review 29/2-3 (2008), 23-42. https://doi.org/10.1300/J002v29n02_03
39. LaRossa, Ralph. “Fatherhood and Social Change”. Family Relations 37/4 (1988), 451-457. https://doi.org/10.2307/584119
40. Lynn, Mark G. vd. “Influences on Father Involvement: Testing for Unique Contributions of Religion”. J Child Fam Stud 25 (2016), 3247-3259. https://doi.org/10.1007/s10826-016-0486-6
41. Mercan, Zerrin – Tezel Şahin, Fatma. “Babalık Rolü ve Farklı Kültürlerde Babalık Rolü Algısı”. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi 2/2 (2017), 1-10.
42. Pekel Uludağlı, Nilay. “Baba Katılımında Etkili Faktörler ve Baba Katılımının Baba, Anne ve Çocuk Açısından Yararları”. Türk Psikoloji Yazıları 20/39 (2017), 70-88.
43. Peker, Eda Sıla – Alabay, Erhan. “Çalışan Babaların Stres Düzeyleri İle Baba-Çocuk İlişkisi Arasındaki İlişki”. Sağlık Akademisyenleri Dergisi 10/4 (2023), 661-676.
44. Petts, Richard J. “Religious Participation, Religious Affiliation, and Engagement with Children Among Fathers Experiencing the Birth of a New Child”. Journal of Family Issues 28/9 (2007), 1139-1161. https://doi.org/10.1177/0192513X07300788
45. Petts, Richard J. “Father’s Religious Involvement and Early Childhood Behavior”. The Future of Families and Child Wellbeing Study. Working Paper (2009).
46. Roggman, Lori A. vd. “Getting Dads Involved: Predictors of Father Involvement in Early Head Start and with Their Children”. Infant Mental Health Journal 23/1-2 (2002), 62-78. https://doi.org/10.1002/imhj.10004
47. Sayar, Kemal. Yavaşla. İstanbul: Kapı Yayınları, 2023.
48. Selman, Adnan. “Aile-Din İlişkisi ve Aile İçi Roller”. Akademia Sosyal Bilimler Dergisi 4/1 (2018), 13-20.
49. Shafer, Kevin vd.”Religious Variability in the Relationship Between Masculinity and Father Involvement”. Journal for the Scientific Study of Religion 58/2 (2019), 378-397. https://doi.org/10.1111/jssr.12591
50. Tichenor, Veronica vd. “The Importance of Fatherhood to U.S. Married and Cohabiting Men”. Sociology Department Faculty Publications 166 (2011), 232-251. https://doi.org/10.3149/fth.0903.232
51. Uysal, Veysel. “Gençlerde Empati Eğilimi, Anne-Baba Tutumları ve Dindarlık”. DEUİFD Din Psikolojisi Özel Sayısı (2016), 7-40.
52. Wilcox, W. Bradford. “Religion, Convention, and Paternal Involvement”. Journal of Marriage and Family 64 (2022), 780-792. https://doi.org/10.111/j.1741-3737.2002.00780.x
53. Yapıcı, Asım. “Eşlerin Dinsel Algı ve Yaşayışına Göre Evlilikte Dindarlık ve Maneviyat Huzur Mu, Kusur Mu?. Turkish Studies 13/2 (2018), 79-106. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13025
54. Yavuzer, Hasan – Cihan, Esra. “Din Toplum İlişkisi”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 6/4 (2023), 109-124.
55. Yıldız, Kübra. Ailelerde Çocuk Disiplini ve Dindarlık İlişkisi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2017.