EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ

Sumeyra Akalın; Reyhan İrkin

EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ

Öz

Çocukluk çağı obezitesi, 21.yüzyılın en önemli halk sağlığı sorunlarından biridir. Dünya’da obez olan çocuk ve adölesan sayısı her geçen yıl artış göstermekte ve önemli bir kısmını beş yaş altı çocuklar oluşturmaktadır. Obezite artışının nedenleri arasında genetik ve daha çok çevresel etmenler yer almaktadır.

Ailenin yaşam biçimi ve yeme konusundaki tutumları, çocukluk çağı obezitesi gelişimi açısından belirleyici olmaktadır. Çocuklar gözlem yoluyla çeşitli davranışları öğrenmektedirler, dolayısıyla ebeveynlerin fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarına sahip olması çocukların olumlu rol model görmesine neden olacaktır.

Ebeveyn tutumları, çocuk yetiştirme davranışlarını karakterize eden özelliklere göre farklı gruplara ayrılmaktadır. Demokratik Boyut, Otoriter Boyut, İzin Verici Boyut, Aşırı Koruyucu Boyut olmak üzere 4 temel başlıkta sınıflandırılmıştır. Bu tutumlar kültürlere özeldir ve bu dört ebeveyn boyutundan üçü kültürümüzle kesişmektedir. İzin verici boyut ülkemizdeki ebeveyn tutum ölçeğinde genellikle yer almazken, aşırı koruyucu boyutun sık görüldüğü bildirilmiştir.

Sonuç olarak bu çalışmada; çocukluk çağı obezitesi, buna sebep olan çevresel etmenler ve aile yapısı ile ilişkisinden, obezitenin önlenmesi için tavsiyelerden bahsedilmiştir. Ebeveynlerin genetik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzları; çocuklarının beslenme alışkanlıklarını da etkilemektedir. Çocukları sağlıklı vücut ağırlığında olmaları için onları teşvik etmek önemlidir. Çocuğa yemekleri ödül olarak sunmadan, sağlıklı beslenmeyi yaşam tarzı haline getirmeleri için uygun aile ortamı sağlanmalıdır. ‘Çocukluk Çağı Obezitesi ile Mücadele’ konusunun aile eğitim programı kapsamına alınması bu yönde atılacak önemli bir adım olarak görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk çağı obezitesi,ebeveyn tutumu,Çocukluk çağı obezitesinde risk faktörleri

Kaynakça

Bakanligi, T. C. S. (t.y.). Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması 2010 Yayınlandı. Geliş tarihi 12 Kasım 2018, gönderen /TR,4736/turkiye-beslenme-ve-saglik-arastirmasi-2010-yayinlandi.html
Baumrind, D. (1966). Effects of Authoritative Parental Control on Child Behavior. CHILD DEVELOPMENT, 22.
Body mass index - BMI. (2018, Kasım 12). Geliş tarihi 12 Kasım 2018, gönderen http://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/nutrition/a-healthy-lifestyle/body-mass-index-bmi
Braet, C., Mervielde, I., & Vandereycken, W. (1997). Psychological Aspects of Childhood Obesity: A Controlled Study in a Clinical and Nonclinical Sample. Journal of Pediatric Psychology, 22(1), 59-71. https://doi.org/10.1093/jpepsy/22.1.59
Brown, C. L., Halvorson, E. E., Cohen, G. M., Lazorick, S., & Skelton, J. A. (2015). Addressing Childhood Obesity: Opportunities for Prevention. Pediatric clinics of North America, 62(5), 1241-1261. https://doi.org/10.1016/j.pcl.2015.05.013
Clowtis, L. M., Kang, D.-H., Padhye, N. S., Rozmus, C., & Barratt, M. S. (2016). Biobehavioral Factors in Child Health Outcomes: The Roles of Maternal Stress, Maternal–Child Engagement, Salivary Cortisol, and Salivary Testosterone. Nursing Research, 65(5), 340-351. https://doi.org/10.1097/NNR.0000000000000172
Cummins, S., & Macintyre, S. (2006). Food environments and obesity—neighbourhood or nation? International Journal of Epidemiology, 35(1), 100-104. https://doi.org/10.1093/ije/dyi276
Demir, E. K., & Şendil, G. (2008). Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ), 13.

Deurenberg, P., Weststrate, J. A., & Seidell, J. C. (1991). Body mass index as a measure of body fatness: age- and sex-specific prediction formulas. British Journal of Nutrition, 65(02), 105. https://doi.org/10.1079/BJN19910073
Ergul, S., & Kalkim, A. (2011). A Major Chronic Disease: Obesity in Childhood and Adolescence. TAF Preventive Medicine Bulletin, 10(2), 223. https://doi.org/10.5455/pmb.20110119104521
Frankel, L. A., O’Connor, T. M., Chen, T.-A., Nicklas, T., Power, T. G., & Hughes, S. O. (2014). Parents’ perceptions of preschool children’s ability to regulate eating. Feeding style differences. Appetite, 76, 166-174. https://doi.org/10.1016/j.appet.2014.01.077
Gallagher, D., Heymsfield, S. B., Heo, M., Jebb, S. A., Murgatroyd, P. R., & Sakamoto, Y. (2000). Healthy percentage body fat ranges: an approach for developing guidelines based on body mass index. The American Journal of Clinical Nutrition, 72(3), 694-701. https://doi.org/10.1093/ajcn/72.3.694
Gauthier, K. I., & Krajicek, M. J. (2013). Obesogenic environment: A concept analysis and pediatric perspective. Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 18(3), 202-210. https://doi.org/10.1111/jspn.12027
Hancock, K. J., Lawrence, D., & Zubrick, S. R. (2014). Higher Maternal Protectiveness Is Associated with Higher Odds of Child Overweight and Obesity: A Longitudinal Australian Study. PLoS ONE, 9(6), e100686. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0100686
Jayawardene, W., Dickinson, S., Lohrmann, D., & Agley, J. (2018). Arm Circumference-to-Height Ratio as a Situational Alternative to BMI Percentile in Assessing Obesity and Cardiometabolic Risk in Adolescents. Journal of Obesity, 2018. https://doi.org/10.1155/2018/7456461
Kakinami, L., Barnett, T. A., Séguin, L., & Paradis, G. (2015). Parenting style and obesity risk in children. Preventive Medicine, 75, 18-22. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2015.03.005
King, K. A., Vidourek, R. A., & Merianos, A. L. (2016). Authoritarian parenting and youth depression: Results from a national study. Journal of Prevention & Intervention in the Community, 44(2), 130-139. https://doi.org/10.1080/10852352.2016.1132870
Koyuncuoğlu Güngör, N. (2014). Overweight and Obesity in Children and Adolescents. Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology, 6(3), 129-143. https://doi.org/10.4274/jcrpe.1471
Langer, S. L., Crain, A. L., Senso, M. M., Levy, R. L., & Sherwood, N. E. (2014). Predicting Child Physical Activity and Screen Time: Parental Support for Physical Activity and General Parenting Styles. Journal of Pediatric Psychology, 39(6), 633-642. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsu021
Larsen, J. K., Sleddens, E. F. C., Vink, J. M., Fisher, J. O., & Kremers, S. P. J. (2018). General Parenting Styles and Children’s Obesity Risk: Changing Focus. Frontiers in Psychology, 9. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02119
Neyzi, O., Günöz, H., Furman, A., Bundak, R., Gökçay, G., Darendeliler, F., & Baş, F. (2008). Türk çocuklarında vücut ağırlığı, boy uzunluğu, baş çevresi ve vücut kitle indeksi referans değerleri, 14.
Ng, M., Fleming, T., Robinson, M., Thomson, B., Graetz, N., Margono, C., … Gakidou, E. (2014). Global, regional, and national prevalence of overweight and obesity in children and adults during 1980–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease
Study 2013. The Lancet, 384(9945), 766-781. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)60460-8
Noor, A. M., Leelavathi, M., Shamsul, A. S., Hizlinda, T., Khairani, O., & Fatimah, A. (2012). Parental concerns and control in feeding of 9 to 12-year-old children in a primary school in Kuala Lumpur, Malaysia. Malaysian Journal of Nutrition, 18(1), 47-55.
Norris, T., & Pittman, M. (2000). The healthy communities movement and the coalition for healthier cities and communities. Public Health Reports, 115(2-3), 118-124.
Noser, A. E., Majidi, S., Finch, J., Clements, M. A., Youngkin, E. M., & Patton, S. R. (2018). Authoritarian parenting style predicts poorer glycemic control in children with new-onset type 1 diabetes. Pediatric Diabetes, 19(7), 1315-1321. https://doi.org/10.1111/pedi.12726
Obesity and overweight. (t.y.). Geliş tarihi 12 Kasım 2018, gönderen http://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
Oken, E., Levitan, E., & Gillman, M. (2008). Maternal smoking during pregnancy and child overweight. International journal of obesity (2005), 32(2), 201-210. https://doi.org/10.1038/sj.ijo.0803760
Olvera, N., & Power, T. G. (2010). Brief Report: Parenting Styles and Obesity in Mexican American Children: A Longitudinal Study. Journal of Pediatric Psychology, 35(3), 243-249. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsp071
Özcebe, H., Bosı, T., & Yardım, N. (2017). Türkiye Çocukluk Çağı (İlkokul İkinci Sınıf Öğrencileri) Şişmanlık Araştırması: COSI-TUR 2016. Ankara: Efe Matbaacılık.
Parsons, T., Power, C., Logan, S., & Summerbell, C. (1999). Childhood predictors of adult obesity: a systematic review, 107.
Podlesak, A. K., Mozer, M. E., Smith-Simpson, S., Lee, S.-Y., & Donovan, S. M. (2017). Associations between Parenting Style and Parent and Toddler Mealtime Behaviors. Current Developments in Nutrition, 1(6). https://doi.org/10.3945/cdn.117.000570
Robinson, T. N. (1999). Reducing Children’s Television Viewing to Prevent Obesity: A Randomized Controlled Trial. JAMA, 282(16), 1561. https://doi.org/10.1001/jama.282.16.1561
Rodenburg, G., Kremers, S. P. J., Oenema, A., & van de Mheen, D. (2012). Associations of Children’s Appetitive Traits with Weight and Dietary Behaviours in the Context of General Parenting. PLoS ONE, 7(12). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0050642
Satman, I., Omer, B., Tutuncu, Y., Kalaca, S., Gedik, S., Dinccag, N., … Tuomilehto, J. (2013). Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. European Journal of Epidemiology, 28(2), 169-180. https://doi.org/10.1007/s10654-013-9771-5
Schienkiewitz, A., Mensink, G. B. M., & Scheidt-Nave, C. (2012). Comorbidity of overweight and obesity in a nationally representative sample of German adults aged 18-79 years. BMC Public Health, 12, 658. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-658
Sleddens, E. F. C., Gerards, S. M. P. L., Thijs, C., de Vries, N. K., & Kremers, S. P. J. (2011). General parenting, childhood overweight and obesity-inducing behaviors: a review. International Journal of Pediatric Obesity, 6(2-2), e12-e27. https://doi.org/10.3109/17477166.2011.566339
Sokol, R. L., Qin, B., & Poti, J. M. (2017). Parenting styles and body mass index: a systematic review of prospective studies among children: Parenting styles and body mass index. Obesity Reviews, 18(3), 281-292. https://doi.org/10.1111/obr.12497
Soygüt, G., Çak, Z., & Karaosmano, A. (2008). Ebeveynlik Biçimlerinin Değerlendirilmesi: Young Ebeveynlik Ölçeği’nin Psikometrik Özelliklerine İlişkin Bir İnceleme, 17.
Swinburn, B., Egger, G., & Raza, F. (1999). Dissecting Obesogenic Environments: The Development and Application of a Framework for Identifying and Prioritizing Environmental Interventions for Obesity. Preventive Medicine, 29(6), 563-570. https://doi.org/10.1006/pmed.1999.0585
Tataranni, P. A., Larson, D. E., Snitker, S., Young, J. B., Flatt, J. P., & Ravussin, E. (1996). Effects of glucocorticoids on energy metabolism and food intake in humans. American Journal of Physiology-Endocrinology and Metabolism, 271(2), E317-E325. https://doi.org/10.1152/ajpendo.1996.271.2.E317
Taylor, A., Wilson, C., Slater, A., & Mohr, P. (2011). Parent- and child-reported parenting. Associations with child weight-related outcomes. Appetite, 57(3), 700-706. https://doi.org/10.1016/j.appet.2011.08.014
Thury, C., & de Matos, C. V. M. (2015). Prevention of childhood obesity: a review of the current guidelines and supporting evidence. South Dakota Medicine: The Journal of the South Dakota State Medical Association, Spec No, 18-23.
Toschke, A. M., von Kries, R., Beyerlein, A., & Rückinger, S. (2008). Risk factors for childhood obesity: shift of the entire BMI distribution vs. shift of the upper tail only in a cross sectional study. BMC Public Health, 8, 115. https://doi.org/10.1186/1471-2458-8-115
van der Horst, K., & Sleddens, E. F. C. (2017). Parenting styles, feeding styles and food-related parenting practices in relation to toddlers’ eating styles: A cluster-analytic approach. PLOS ONE, 12(5), e0178149. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0178149
Viner, R. M. (2005). Prevalence of the insulin resistance syndrome in obesity. Archives of Disease in Childhood, 90(1), 10-14. https://doi.org/10.1136/adc.2003.036467
Vollmer, R. L., & Mobley, A. R. (2013). Parenting styles, feeding styles, and their influence on child obesogenic behaviors and body weight. A review. Appetite, 71, 232-241. https://doi.org/10.1016/j.appet.2013.08.015
Wake, M., Nicholson, J. M., Hardy, P., & Smith, K. (2007). Preschooler Obesity and Parenting Styles of Mothers and Fathers: Australian National Population Study. Pediatrics, 120(6), e1520-e1527. https://doi.org/10.1542/peds.2006-3707
Zahed Zahedani, Z., Rezaee, R., Yazdani, Z., Bagheri, S., & Nabeiei, P. (2016). The influence of parenting style on academic achievement and career path. Journal of Advances in Medical Education & Professionalism, 4(3), 130-134.
Zhang, L., & McIntosh, W. A. (2011). Children’s weight status and maternal and paternal feeding practices. Journal of Child Health Care, 15(4), 389-400. https://doi.org/10.1177/1367493511414448

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beslenme ve Diyetetik

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Sumeyra Akalın
Türkiye

Reyhan İrkin
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

16 Kasım 2018

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA83ZU43CL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akalın, S., & İrkin, R. (2018). EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ. Izmir Democracy University Health Sciences Journal, 1(3), 49-62. https://izlik.org/JA83ZU43CL

AMA

1.Akalın S, İrkin R. EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ. IDUHeS. 2018;1(3):49-62. https://izlik.org/JA83ZU43CL

Chicago

Akalın, Sumeyra, ve Reyhan İrkin. 2018. “EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ”. Izmir Democracy University Health Sciences Journal 1 (3): 49-62. https://izlik.org/JA83ZU43CL.

EndNote

Akalın S, İrkin R (01 Aralık 2018) EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ. Izmir Democracy University Health Sciences Journal 1 3 49–62.

IEEE

[1]S. Akalın ve R. İrkin, “EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ”, IDUHeS, c. 1, sy 3, ss. 49–62, Ara. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83ZU43CL

ISNAD

Akalın, Sumeyra - İrkin, Reyhan. “EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ”. Izmir Democracy University Health Sciences Journal 1/3 (01 Aralık 2018): 49-62. https://izlik.org/JA83ZU43CL.

JAMA

1.Akalın S, İrkin R. EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ. IDUHeS. 2018;1:49–62.

MLA

Akalın, Sumeyra, ve Reyhan İrkin. “EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ”. Izmir Democracy University Health Sciences Journal, c. 1, sy 3, Aralık 2018, ss. 49-62, https://izlik.org/JA83ZU43CL.

Vancouver

1.Sumeyra Akalın, Reyhan İrkin. EBEVEYNLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZİTESİ İLE İLİŞKİSİ. IDUHeS [Internet]. 01 Aralık 2018;1(3):49-62. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83ZU43CL