Derleme
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ

Yıl 2019, Cilt 2, Sayı 2, 66 - 75, 30.09.2019

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı; deri kanserinde sağlık inanç modeline dayalı çalışmaların sistematik bir şekilde değerlendirilmesidir.

Gereç ve Yöntemler: Konuyla ilgili makalelere ulaşmak için “deri kanseri (skin cancer)”,  “sağlık inanç modeli (health belief model)” ve “uygulama (pratice)” anahtar kelimeleri ile Pubmed, Scholar Google, ScienceDirect arama motorlarında 2008-2018 tarihleri arasında tarama yapıldı. Konu ile ilgili 1619 makaleye ulaşıldı ve araştırmaya dahil olma kriterlerine uyan beş makale çalışma kapsamında değerlendirildi.

Bulgular: Bu sistematik değerlendirmede, sağlık inanç modeline dayalı eğitim programları kullanılarak yapılan çalışmalarda, bireylerin deri kanserine yönelik bilgi, davranış, algılanan duyarlılık, ciddiyet, yarar ve farkındalığını arttığı, algılanan engellerini azalttığı belirlendi.  Ayrıca, bireylerin deri kanserinin ciddi bir hastalık olduğunu düşünmedikleri ve deri kanserine karşı koruyucu önlemlerin birçoğunu uygulamadıkları görüldü.

Sonuç: Araştırma sonuçları, deri kanseri ile ilgili bilgi, tutum ve davranışların geliştirilmesine yönelik bireyselleşmiş ve topluma yönelik eğitim programlarının sınırlı sayıda olduğunu gösterdi. Tüm yaş gruplarında görülme sıklığı giderek artan deri kanserine yönelik bilgi, duyarlılık ve ciddiyet algısını, koruyucu önlemler ile ilgili davranışları geliştirecek çalışmaların literatüre eklenmesi önerilmektedir. 

Kaynakça

  • Balk, SJ., the Council on Environmental Health and Section on Dermatology. (2011). Technical Report-Ultraviolet Radiation: A hazard to children and adolescents. Pediatrics, 127 (3): 791-817.
  • Baz, K., Köktürk, A., İkizoğlu, G., Buğdaycı, R. (2003). Erişkinlerin Çocuklarını Güneşten Koruma Bilinç ve Alışkanlıkları. Türkiye Klinikleri Dermatoloji Dergisi, 13 (2): 101-107.
  • Çapık, C.,Gözüm, S. (2011). Development and validation of health beliefs model scale for prostate cancer screenings (HBM-PCS): evidence from exploratory and confirmatory factor analyses. Eur J Oncol Nurs, 15 (5), 478-485.
  • Dedeli, Ö., Fadıloğlu, C. (2011). Development and evaluation of the health belief model scale in obesity. TAF Prev Med Bull, 10(5), 533-542.
  • DSÖ. (2018). Skin Cancers. Çevrimiçi http://www.who.int/uv/faq/skincancer/en/index1.html
  • Goulia, OD., Zlatanos, D., Gkıka, M., Tsekoyra, A. (2010). Development of a health believe model (HBM) scale for glaucoma. Acta. Ophthalmologica, 2010, 88.
  • Gözüm, S., Çapık, C. (2014). Sağlık Davranışlarının Geliştirilmesinde Bir Rehber: Sağlık İnanç Modeli. DEUHYO ED, 7(3): 230-237.
  • Güvenç, GA., Akyüz, A., Açikel, CH. (2011). Health belief model scale for cervical cancer and Pap smear test: Psychometric testing. J Adv Nurs, 67(2): 428-437.
  • Jeihoon, AK., Rakhshani, T. (2018). The effect of educational ıntervention based on health belief model and social support on promoting skin cancer preventive behaviors in a sample of Iranian farmers. Journal of Cancer Education, 34 (2), 392-401.
  • Karen, G., Steffen AD., Schoenfeld E., Tappe KA. (2013). Randomized Trial of Tailored Skin Cancer Prevention for Children: The Project SCAPE Family Study, Journal of Health Communication, 18 (11): 1368-1383.
  • Kartal, A., Özsoy, SA. (2007). Validity and Reliability Study of the Turkish Version of Health Belief Model Scale in Diabetic Patients. International Journal of Nursing Studies, 44 (8), 1447-1458
  • Kostak, MA., Kurt, S., Süt, N., Akarsu, Ö., Ergül, GD. (2014). Hemşirelik ve Sınıf Öğretmenliği Öğrencilerinin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları. TAF Preventive Medicine Bulletin, 13(3), 189-196.
  • Nahar, VK., Ford, A., Hallam, SJ., Bass, MA., Hutcheson, A., Vice. MA. (2013). Skin Cancer Knowledge, Beliefs, Self-Efficacy, and Preventative Behaviors among North Mississippi Landscapers. Dermatology Research and Practice, 1-7.
  • Nahcivan, ÖN., Seçginli, S. (2003). Meme kanserinde erken tanıya yönelik tutum ve davranışlar: bir rehber olarak sağlık inanç modelinin kullanımı. C. Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 7 (1), 33-8.
  • National Comprehensive Cancer Network Foundation. (2018). Melanoma. Çevrimiçi https://www.nccn.org/patients/guidelines/content/PDF/melanoma.pdf
  • Shelestak, D., Lindow, K. (2009). Awareness of Skin Self-Assessment as an Early Detection Tool for Skin Cancer. Journal of the Dermatology Nurses’ Association, 1 (2), 119-123.
  • Shelestak, D., Lindow, K. (2011). Beliefs and Practices Regarding Skin Cancer Prevention. Journal of the Dermatology Nurses’ Association, 3 (3): 150-155.
  • Stanton, WR., Chakma, B., O'Riordan, DL., Eyeson-Annan, M. (2000). Sun exposure and primary prevention of skin cancer for infants and young children during autumn/winter. NZJ Public Health, 24(2), 178-84.
  • Sümen, A., Öncel, S. (2014). Deri Kanseri ve Güneşten Korunmaya Yönelik Öğrencilerle İlgili Yapılan Çalışmalar: Literatür İncelemesi. DEUHYO ED, 7 (2),78-91.
  • Uysal, A., Özsoy, SA., Ergül, Ş. (2004). Öğrencilerin cilt kanseri risklerinin ve güneş ışınlarından korunmaya yönelik uygulamalarının değerlendirilmesi. Ege Tıp Dergisi, 43(2), 95 – 99.
  • Wesson, KM., Silverberg, NB. (2003).Sun protection education in the United States: what we know and what needs to be taught. Cutis, 71 (1),71-4.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Hemşirelik
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Esin SEVGİ DOĞAN> (Sorumlu Yazar)
MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ
0000-0003-0901-3062
Türkiye


Özden DEDELİ ÇAYDAM>
MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ
0000-0003-0558-9400
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 30 Eylül 2019
Başvuru Tarihi 2 Temmuz 2019
Kabul Tarihi 30 Eylül 2019
Yayınlandığı Sayı Yıl 2019, Cilt 2, Sayı 2

Kaynak Göster

Bibtex @derleme { iduhes585748, journal = {Izmir Democracy University Health Sciences Journal}, eissn = {2651-4575}, address = {iduhes@idu.edu.tr}, publisher = {İzmir Demokrasi Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {2}, number = {2}, pages = {66 - 75}, title = {DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ}, key = {cite}, author = {Sevgi Doğan, Esin and Dedeli Çaydam, Özden} }
APA Sevgi Doğan, E. & Dedeli Çaydam, Ö. (2019). DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ . Izmir Democracy University Health Sciences Journal , 2 (2) , 66-75 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iduhes/issue/49153/585748
MLA Sevgi Doğan, E. , Dedeli Çaydam, Ö. "DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ" . Izmir Democracy University Health Sciences Journal 2 (2019 ): 66-75 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iduhes/issue/49153/585748>
Chicago Sevgi Doğan, E. , Dedeli Çaydam, Ö. "DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ". Izmir Democracy University Health Sciences Journal 2 (2019 ): 66-75
RIS TY - JOUR T1 - DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ AU - EsinSevgi Doğan, ÖzdenDedeli Çaydam Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Izmir Democracy University Health Sciences Journal JF - Journal JO - JOR SP - 66 EP - 75 VL - 2 IS - 2 SN - -2651-4575 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Izmir Democracy University Health Sciences Journal DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ %A Esin Sevgi Doğan , Özden Dedeli Çaydam %T DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ %D 2019 %J Izmir Democracy University Health Sciences Journal %P -2651-4575 %V 2 %N 2 %R %U
ISNAD Sevgi Doğan, Esin , Dedeli Çaydam, Özden . "DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ". Izmir Democracy University Health Sciences Journal 2 / 2 (Eylül 2019): 66-75 .
AMA Sevgi Doğan E. , Dedeli Çaydam Ö. DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ. IDUHeS. 2019; 2(2): 66-75.
Vancouver Sevgi Doğan E. , Dedeli Çaydam Ö. DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ. Izmir Democracy University Health Sciences Journal. 2019; 2(2): 66-75.
IEEE E. Sevgi Doğan ve Ö. Dedeli Çaydam , "DERİ KANSERİNDE SAĞLIK İNANÇ MODELİ İLE İLGİLİ YAPILAN ARAŞTIRMALARIN İNCELENMESİ", Izmir Democracy University Health Sciences Journal, c. 2, sayı. 2, ss. 66-75, Eyl. 2019

227151960619606                 19629                   19630 1995319957 

19952  19958  20682 

20686


23848