SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMAYA YÖNELİK ÇALIŞMALAR İÇİN MODERNİZM/POSTMODERNİZM, FEMİNİZM VE KİTLE İLETİŞİMİN İLİŞKİSEL BAĞLAMDA TEORİK SERÜVENİ ÜZERİNE DÜŞÜNME

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 99 - 111, 30.06.2025

Merve Çetin , Kadriye Bozkurt

https://doi.org/10.61127/idusos.1668038

Öz

Sosyal bilimler yazınındakiteorik gelişmeler bilimsel bilginin zenginleşmesini sağlamıştır. Her bir yaklaşım kendi içinde ayrışsa da aslında birbirini beslemektedir. Toplumsal gelişmeler, değişimi ve dönüşümler sosyal teorileri şekillendirirken; aslında, aynı dönemi paylaşan sosyal teorilerin de birbirini beslediği ifade edilebilir. Bu çalışma da özellikle modern öncesi, modernizm ve modernizm sonrası (postmodernizm) şekilde kronojik olarak yapılan dönemselleştirmelerin, benzer şekilde kitle iletişim çalışmaları ve feminist teoriler içinde yapıldığı ve her bir dönemin kendi içinde birbirini besleyen teorik düzleme sahip olduğunu savlamaktadır. Özellikleyapılacak olan toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınmaya yönelikçalışmalarıda ele alınan konunun hangi döneme ait olduğu, o dönemin kitle iletişim aracının hangisi olduğu ve hangi feminist dalgaya karşılık geldiğine yönelik perspektifin, çalışmayı genel çerçevede geliştireceği ve zenginleştireceği düşünülmektedir. Bu anlamda teorik bir çalışma olarak şekillendirilmiştir. Çalışma içerisinde modern öncesi, modernist ve postmodernist dönem, birinci dalga feminizm, ikinci dalga feminizm ve üçüncü dalga feminizm ve kitle iletişim teorileri özellikle televizyona ve internete yönelik yaklaşımların birbirlerini nasıl etkilediği ve beslediği ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda hem teorilerin nasıl birbirini beslediği hem de her bir teorinin tek başına düşünülmesindense bir arada, ilişkisel düzlemde ve kendi dönemselleştirmesinin içerisinde düşünülmesinin gerek teorik gerekse pratik çalışmaların zenginleşmesine katkı sağlayacağı ortaya konulmuştur. Bu anlamda özellikle toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınmaya yönelik çalışmalarda kullanışlı olacağı ifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

MODERNİZM , POSTMODERNİZM , FEMİNİZM , KİTLE İLETİŞİM , KALKINMA

REFLECTING ON THE THEORETICAL JOURNEY OF MODERNISM/POSTMODERNISM, FEMINISM, AND MASS COMMUNICATION IN A RELATIONAL CONTEXT FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT STUDIES

Öz

Theoretical developments in the literature of social sciences have enriched scientific knowledge. As social developments, changes and transformations shape social theories, it is possible to articulate that social theories that share the same period actually feed each other, even if each approach diverges within itself. This study argues that the chronological periodisation of pre-modernism, modernism and post-modernism (postmodernism) is similarly applied to mass communication studies and feminist theories, and that each period has a theoretical perspective that feeds each other.In particular, issues of gender equality and social development are included in the study, and it is expected that the perspective of what periods they cover in terms of historical periods, what mass media they are in active relationship with, and what wave of feminist movement they correspond to will develop and enrich this study in general. In this sense, this study is designed as a theoretical study; for this reason, by following a chronological historical narrative within the study, taking into account digital feminism, which is accepted as the fourth wave of feminism, how different waves of feminism and especially approaches to television and the Internet affect and feed each other are discussed within the framework of mass communication theories.As a result of the study, it is suggested that while a theory can be considered in a vacuum, the consideration of theories together, on a relational level and within their own periodicity, will contribute to the enrichment of both theoretical and practical studies. In this sense, the mentioned information will be particularly useful in studies on gender equality and social development.

Anahtar Kelimeler

modernism , postmodernism , feminism , mass communication , development

Etik Beyan

makale için etik beyan gerekmemektedir.

Kaynakça

• Akan, E., Gürhan, N. (2020). E-Feminism: A Study About Digital Feminism, Hafiza International Journal of Social Sciences 4 (2), 4-22.
• Baudrillard, J. (2010), TüketimToplumu, (F. Keskin, Trans.). AyrıntıYayınları.
• Bayraktar, G. (2023). İkinci Dalga Feminist Hareketin Feminizmin Gelişimindeki Dönüştürücü Rolü. Advances In Woman’s Studies, 5(2), 49-56.
• Beauvoir, S. D. (1974). The Second Sex. Vintage Books.
• Briggs, A &Burke P. (2011), Medyanın Toplumsal Tarihi: Gutenberg’den Internete. (Ü. H. Yolsal, E. Uzun, Trans.). Kırmızı Yayınları.
• Butler, J. (2020), Cinsiyet Belası, (B. Ertür, Trans.). Metis Yayınları.
• Chomsky, N. &Herman, E. S. (2006). Rızanın İmalatı-Kitle Medyasının Ekonomi Politiği.Aram Yayıncılık.
• Clark-Parsons, R. (2022). Networked Feminism: How Digital Media Makers Transformed Gender Justice Movements, University ofCalifornia Press.
• Collins, P. H. (1991). Black Feminist Thought: Knowledge, Consciousness andthe Politics of Empowering, Routledge.
• Çakır H. (2018). Medya Üzerine Yaklaşımlar. İletişim Sosyolojisi: Medya, İletişim, Toplum, (D, Arslan, G. Arslan, Comp.). Paradigma Akademi Yayınları.
• Çelikkol, İ., &Hira, İ. (2022). Modernizm Ve Postmodernism Tartışmaları Ekseninde Toplumsal Cinsiyet, Cinsel Yönelimler Ve Cinsiyetsizleştirme. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 1(1), 37-54.
• Debord, G. (2021). Gösteri Toplumu, (A. Ekmekçi, O. Taşkent, Trans.). AyrıntıYayınları.
• Demir, Z. (1997). Modern Ve Postmodern Feminism. İzyayınları.
• Ekinci, F. (2017). Sekülerleşen Kadın Bedeni Ve Feminist Söylem. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, (Book Review), 3(1), 135-153.
• Er Özden, E., & Özden, Z. (2020). İkinci Dalga Feminizmin Kozmetik Reklamlarinin Görsel-Metinsel Tasarımı Üzerindeki Etkisi. Selçuk İletişim, 13(1), 1-23.
• Fraser, N. (2009). Feminizm, Kapitalizm veTarihin Oyunu, Kültür veSiyasette Feminist Yaklaşımlar. (G. Kurtsoy, Trans.). 56, 97-117.
• Friedan, B. (1963). The Feminine Mystique. W.W.Norton&Company,Inc.
• Gedik E. (2020). Dünya’da ve Türkiye’de Dijital Feminism Incelemesi: Gençlerin Dijital Aktivizm Deneyimleri. Toplum ve KültürAraştırmalarıDergisi, 5, 123-136.
• Giddens, A. (2010). Kapitalizm ve Modern Sosyal Teori. İletişimYayınları.
• Gökhan, İ. (2010). Türkiye’deki Feminist Akımların Modernite ve Postmodernite İlişkilerine Eleştirel Bir Bakiş. Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi.
• Kardiyoti, D. (1997), Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar: Kimlikler ve ToplumsalDönüşümler. Metis Yayınları.
• Konyar, H. (2011).Türkiye’de Medya Endüstrisi İle Kurulan’Kültürelfarklılıklar’, ÜtopyaYayınları.
• Lange, T. And Pérez-Moreno, L., C., 2020. Architectural Historiography andFourth Wave Feminism. Architectural Histories, 8(1).
• Mutlu, E. (2005). Globalleşme, PopülerKültür ve Medya.Ütopya Yayınları.
• Oakley, A. (1972). Sex, Gender, And Society. Harper and Row.
• Saygılıgil, F. (2016). Toplumsal Cinsiyet Tartışmaları. Dipnot Yayınları.
• Slattery, M. (2007). Sosyolojide Temel Fikirler. (Ü. Tatlıcan, G. Demiriz, Trans.). SentezYayıncılık.
• Standing, G. (2020). Prekarya: YeniTehlikeliSınıf. (E. Bulut, Trans.). İletişim Yayınları.
• Şişman, N. (2013). Emanetten Mülke: Kadın Beden Siyaset. İz Yayınları.
• Tekvar, S. O. (2017). Türkiye’de Feminist Alternatif Medyanın İşlevselliği: Bir Alternatif Medya Örneği “Kadınların Postası” Projesinin İncelenmesi, İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştirmalari Dergisi Cilt: 6, Sayı: 1, 537-552.
• Ulusal, D. (2023). Postmodern Dönem Romantik Komedi Dizilerinde Post Feminist Erkeklik: “Erkenci Kuş” Örneği. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi(10), 216-242.
• Waters, M. (2008). Modern SosyolojiKuramları. (Z, Cirhinlioğlu, Ed.). Gündoğan Yayınları.
• Wollstonecraft, M. (1995). A Vindication of the Rights of Men; With, A Vindication ofthe Rights of Woman, andHints. Cambridge University Press.
• Zeka N. (1990). Postmodernizm: Jameson,Lyotard, Habermas. Kıyı Yayınları.