İthalatın Büyümeye Etkisi: Türkiye Ekonomisi Üzerine Ampirik Bir İnceleme

Öz

Küresel ekonominin derinleşen entegrasyonu, gelişmekte olan ülkelerin büyüme performansını analiz ederken dış ticaret kalemlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, ülkelerin dış ticaret yapısı ve bu yapının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri, ülkelerin üretim yapılarıyla, benimsedikleri sanayi stratejileriyle ve üretimde dışa bağımlılık düzeyiyle doğrudan ilişkili olmaktadır. Bu çalışmada, dış ticaret kalemlerinden birisi olan ithalatın ekonomik büyüme üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkisi Türkiye ekonomisi için 2013-2024 dönemine ait çeyreklik veriler kullanılarak ARDL (Autoregressive Distributed Lag) sınır testi yaklaşımıyla incelenmeye çalışılmıştır. Analiz, ithalat kalemlerinin hammadde, yatırım malı ve tüketim malı olarak ayrıştırılması suretiyle gerçekleştirilmiştir. Kointegrasyon test sonuçları değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket ettiklerini göstermiştir. Yapılan ekonometrik testlerden elde edilen sonuçlar, ithalat türleri arasında ekonomik büyümeye yönelik etkilerin farklı yön ve büyüklükte olduğunu ortaya koymaktadır. ARDL uzun dönem tahmin sonuçları, hammadde ve yatırım malı ithalatının ekonomik büyümeyi pozitif yönde, tüketim malı ithalatının ise negatif yönde etkilediğini göstermektedir. Kısa dönem tahmin sonuçları ise modelde ortaya çıkacak olası dengesizliklerin ortadan kalkacağına ve dengeye yönelik bir yakınsama sürecinin işleyeceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İthalat
• Ekonomik Büyüme
• ARDL

Etik Beyan

Çalışma, araştırma ve yayın etiğinin gerektirdiği kurallar gözetilerek hazırlanmıştır. Etik kurul onayını gerektiren bir durum içermemektedir.

The Impact of Imports on Growth: An Empirical Study on the Turkish Economy

Öz

The deepening integration of the global economy necessitates the separate evaluation of foreign trade items when analysing the growth performance of developing countries. In this context, the foreign trade structure of countries and its effects on economic growth are directly related to their production structures, the industrial strategies they adopt, and their level of external dependence in production. This study examines the short- and long-term effects of imports, one of the foreign trade items, on economic growth in the Turkish economy for the period 2013-2024 using quarterly data and the ARDL (Autoregressive Distributed Lag) bounds test approach. The analysis was conducted by separating import items into raw materials, investment goods, and consumer goods. The cointegration test results showed that the variables moved together in the long term. The results obtained from the econometric tests reveal that the effects on economic growth differ in direction and magnitude among import types. ARDL long-term estimation results show that raw material and capital goods imports have a positive effect on economic growth, while consumer goods imports have a negative effect. Short-term estimation results indicate that any potential imbalances in the model will disappear and that a convergence process towards equilibrium will occur.

Anahtar Kelimeler

• Imports
• Economic Growth
• ARDL

Etik Beyan

The work has been prepared in accordance with the rules required by research and publication ethics. It does not contain any circumstances requiring the approval of an ethics committee.

Kaynakça

1. Acaravcı, A., & Öztürk, I. (2010). On the relationship between energy consumption, CO2 emissions and economic growth in Europe. Energy, 35(12), 5412–5420.
2. Alancıoğlu, E., & Bayraktutan, Y. (2023). Dış ticaret–iktisadi büyüme etkileşimine ilişkin hipotezlerin geçerliliği: Türkiye örneği. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 15(29), 401–410.
3. Alola, A. A. (2019). Carbon emissions and the trilemma of trade policy, migration policy and health care in the US. Carbon Management, 10(2), 209–218.
4. Aytaç, A., & Akduğan, U. (2012). Dış ticaret ve ekonomik büyüme üzerine bir nedensellik analizi: 2001–2011 Türkiye örneği. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 55–70.
5. Bağcı, E. (2019). Dışa bağımlılığın makroekonomik sonuçları–Türkiye Örneği (1. Baskı). Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
6. Brown, R. L., Durbin, J., & Evans, J. M. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relationships over time. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 37(2), 149–163.
7. Çamurdan, B. (2013). Türkiye’de 1999–2013 dönemi için ihracat, ithalat ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi. Sosyal Bilimler, 8(4), 183–195.
8. Çatalbaş, N. (2022). 1980–2020 döneminde Türkiye’de ihracat, ithalat ve ekonomik büyüme arasındaki eşbütünleşme ve nedensellik ilişkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (73), 15–32.

9. Çetin, M., & Güzel, R. (2025). İhracat ve ithalatın ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği. Sosyal Bilimler Metinleri, 2025(1), 1–22.
10. Çetin, M., Can, A., & Kapçak, S. (2023). Ticari dışa açıklık–ekonomik büyüme ilişkisi üzerine bir analiz: Türkiye için ampirik bir kanıt. Sosyal Bilimler Metinleri, 2023(1), 61–73.
11. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431.
12. Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Co-integration and error correction: Representation, estimation, and testing. Econometrica, 55(2), 251–276.
13. Ergür, H. O., & Özek, Y. (2020). Kırılgan beşli ülkelerinde ihracata ve ithalata dayalı büyüme: Ampirik bir değerlendirme. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 32–46.
14. Gerni, C., Emsen, Ö.S. & Değer, M.K. (2008). İthalata dayalı ihracat ve ekonomik büyüme: 1980-2006 Türkiye deneyimi. 2. Ulusal İktisat Kongresi, Şubat 20-22, İzmir.
15. Johansen, S., & Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and inference on cointegration—with applications to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52(2), 169–210.
16. Kurt, S., & Berber, M. (2008). Türkiye'de dışa açıklık ve ekonomik büyüme. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 57–80.
17. Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979–1990.
18. Newbold, P., & Granger, C. W. J. (1974). Experience with forecasting univariate time series and the combination of forecasts. Journal of the Royal Statistical Society: Series A (General), 137(2), 131–146.
19. Özer, M., & Erdoğan, L. (2006). Türkiye'de ihracat, ithalat ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkilerin zaman serisi analizi. Ekonomik Yaklaşım, 17(60–61), 93–110.
20. Pata, U. K. (2017). Türkiye’de dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkileri: Toda–Yamamoto nedensellik analizi (1971–2014). Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 31(1).
21. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326.
22. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346.
23. Polat, Ç., & Peker, K. Ö. (2021). Yatırım malı ve ara mal ithalatının büyümeye etkisinin Türkiye ekonomisi perspektifinde analizi. Sakarya İktisat Dergisi, 10(4), 321-334.
24. Soyyiğit, S. (2009). İhracata dayalı sanayileşme stratejisi ve Türk imalat sanayii kapsamında etkinliği üzerine bir uygulama [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
25. Uçan, O., & Saraç, M. (2020). İthalat, döviz kuru ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin zaman serisi analizi: Türkiye örneği (1994–2018). Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 696–708.
26. Wang, Z., Asghar, M. M., Zaidi, S. A. H., & Wang, B. (2019). Dynamic linkages among CO2 emissions, health expenditures, and economic growth: Empirical evidence from Pakistan. Environmental Science and Pollution Research, 26, 15285–15299.
27. Yılmaz, Ö., & Albayrak, M. (2023). Türkiye'de dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin ampirik analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (38), 89–108.