Araştırma Makalesi

Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi

Sayı: 34 27 Ekim 2023
PDF İndir
TR EN

Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi

Öz

Bu nicel çalışma bireysel, çevresel, bilişsel ve kişilik faktörlerinin liderlik motivasyonunu nasıl etkilediğini incelemektedir. Çalışmanın evrenini İstanbul’da görev yapan 43.878 lise öğretmeni; örneklemi ise küme örnekleme yöntemiyle seçilmiş 381 öğretmen oluşturmaktadır. Bu çalışmada bireysel değişkenlerden cinsiyet, medeni durum, yöneticilik deneyimi, eğitim ve mesleki kıdem incelenmiştir. Çevresel değişkenlerden ise kurumsal çevrenin kısıtlayıcılığı, rol belirsizliği ve liderlik prototipleri incelenmiştir. Öğretmenlerin liderlikle ilgili bilişsel kapasitelerini belirlemek için liderlik özyeterliği ölçeği kullanılmıştır. Liderlik etme motivasyonu (LEM) üzerinde etkili olabilecek kişilik değişkenlerini ölçmek için on maddelik kişilik envanteri kullanılmıştır. Veri analizinde betimleyici istatistikler, korelasyon katsayıları, ortalama, standart sapma ve hiyerarşik çoklu regresyon kullanılmıştır. Bulgulara göre, yöneticilik deneyimi, lisansüstü eğitim, kıdem, yön belirleme konusundaki özgüven, dışadönüklük, duygusal dengelilik ve deneyime açıklık öğretmenlerin duygusal kimlik LEM’lerini artırmaktadır. Cinsiyet, medeni durum, kurumsal çevrenin kısıtlayıcılığı, rol belirsizliği, liderlik prototipleri, takipçilerin adanmışlığını kazanma, engelleri aşma, uyumluluk ve sorumluluk, öğretmenlerin duygusal kimlik LEM'ini yordamamaktadır. Çalışma aynı zamanda kurumsal çevrenin, rol belirsizliğinin ve liderlik prototiplerinin, bireylerin kişilikleri ve duygusal-kimlik LEM'iyle eşleşen liderlik rollerine ilişkin algılarını değiştirmediğini bulmuştur. Hesapçı olmayan LEM, lisans derecesine sahip, yönlendirme konusunda kendine güvenen, uyumlu, sorumlu ve duygusal olarak istikrarlı niteliklere sahip öğretmenlerde daha yüksektir. Son olarak, deneyime açık ve birlikte çalıştıkları müdürler liderlik prototipleriyle uyumlu, erkek ve evli öğretmenlerin sosyal-normatif LEM'leri görece daha yüksektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acton, B. P., Foti, R. J., Lord, R. G., & Gladfelter, J. A. (2019). Putting emergence back in leadership emergence: A dynamic, multilevel, process-oriented framework. The Leadership Quarterly, 30(1), 145-164. Atak, H. (2013). The Turkish adaptation of the ten-item personality inventory. Archives of Neuropsychiatry, 50(4), 312-319.
  2. Aycan, Z., Schyns, B., Sun, J. M., Felfe, J., & Saher, N. (2013). Convergence and divergence of paternalistic leadership: A cross-cultural investigation of prototypes. Journal of International Business Studies, 44(9), 962-969.
  3. Ayyıldız, P., & Yılmaz, A. (2022). Liderlik kapasitesinin hazır oluş/isteklilik/yetkinlik bakımlarından ölçülmesi ölçeğinin türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 2262-2289.
  4. Balcı, A. (2013). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
  5. Badura, K. L., Grijalva, E., Galvin, B. M., Owens, B. P., & Joseph, D. L. (2020). Motivation to lead: A meta-analysis and distal-proximal model of motivation and leadership. Journal of Applied Psychology, 105(4), 331-354.
  6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. Freeman and Company.
  7. Bandura, A. (2002). Social cognitive theory in cultural context. Applied Psychology, 51(2), 269-290.
  8. Barling, J., Weatherhead, J. G., Pupco, S., Turner, N., & Montgomery, A. W. (2022). Contextual, interpersonal, and personal predictors of young adults' affective-identity motivation to lead. Leadership & Organization Development Journal, 43(7), 1118-1139.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yönetim Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

13 Haziran 2023

Kabul Tarihi

4 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 34

Kaynak Göster

APA
Arastaman, G., Fidan, T., & Eriçok, B. (2023). Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34, 414-438. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1314168
AMA
1.Arastaman G, Fidan T, Eriçok B. Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi. SOSBİLDER. 2023;(34):414-438. doi:10.54600/igdirsosbilder.1314168
Chicago
Arastaman, Gökhan, Tuncer Fidan, ve Barış Eriçok. 2023. “Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 34: 414-38. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1314168.
EndNote
Arastaman G, Fidan T, Eriçok B (01 Ekim 2023) Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 34 414–438.
IEEE
[1]G. Arastaman, T. Fidan, ve B. Eriçok, “Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi”, SOSBİLDER, sy 34, ss. 414–438, Eki. 2023, doi: 10.54600/igdirsosbilder.1314168.
ISNAD
Arastaman, Gökhan - Fidan, Tuncer - Eriçok, Barış. “Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 34 (01 Ekim 2023): 414-438. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1314168.
JAMA
1.Arastaman G, Fidan T, Eriçok B. Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi. SOSBİLDER. 2023;:414–438.
MLA
Arastaman, Gökhan, vd. “Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 34, Ekim 2023, ss. 414-38, doi:10.54600/igdirsosbilder.1314168.
Vancouver
1.Gökhan Arastaman, Tuncer Fidan, Barış Eriçok. Bireysel, Çevresel, Bilişsel ve Kişilikle İlgili Etkenlerin Liderlik Etme Motivasyonu (LEM) Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi. SOSBİLDER. 01 Ekim 2023;(34):414-38. doi:10.54600/igdirsosbilder.1314168

Cited By