Sağlık Yönetimi Öğrencilerinde Sosyal Medya Bağımlılığının Karanlık Kişilik Özellikleri Üzerine Etkisi

Öz

Bu araştırmada, bir kamu üniversitesinde öğrenim gören sağlık yönetimi öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığının karanlık kişilik özellikleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış olup 244 öğrenciye Karanlık Üçlü Ölçeğinden, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeğinden ve 9 sosyodemografik sorudan oluşan anket formu yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmada veriler IBM SPSS 26.0 paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Katılımcılarda sosyal medya bağımlılığının orta düzeyde, karanlık kişilik özelliklerinin ise orta düzeyin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Karanlık kişiliğin ve sosyal medya bağımlılığının erkeklerde, iletişim sorunu yaşayanlarda, yalnızlık hissedenlerde, sosyal medyada 5 saat ve üzeri zaman geçirenlerde, Twitter vb. sosyal medya araçlarını kullananlarda ve mental durumu çok kötü olanlarda diğerlerine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada sosyal medya bağımlılığı ile karanlık kişilik arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü bir ilişki olduğu ve sosyal medya bağımlılığının karanlık kişilik özelliklerini %53,5 oranında yordadığı tespit edilmiştir. Toplum sağlığı açısından özellikle gençler arasında sosyal medya bağımlılığını azaltmak ve olumsuz psikososyal sonuçları önlemek için teknolojiden uzak sosyal aktiviteler ve farkındalık çalışmaları planlanmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Karanlık Üçlü
• Sağlık Yönetimi
• Sosyal Medya Bağımlılığı

The Effect of Media Addiction on Dark Personality Traits in Health Management Students

Öz

In this study, the effect of social media addiction on the dark personality traits of health management students studying at a public university was examined. A quantitative research method was used in the study and a questionnaire form consisting of Dark Triad Scale, Social Media Addiction Scale, and 9 sociodemographic questions was applied to 244 students face to face. The data were analyzed using IBM SPSS 26.0 package program. It was determined that social media addiction was at a moderate level and dark personality traits were above the moderate level in the participants. It was determined that dark personality and social media addiction were higher in males, those who had communication problems, those who felt loneliness, those who spent 5 hours or more on social media, those who used social media tools such as Twitter, etc., and those with very poor mental status. In this study, it was determined that there was a high level of positive relationship between social media addiction and dark personality and social media addiction predicted dark personality traits by 53.5%. In terms of public health, it is thought that it would be useful to plan social activities and awareness activities away from technology to reduce social media addiction, especially among young people, and to prevent negative psychosocial consequences.

Anahtar Kelimeler

• The Dark Triad
• Health Management
• Social Media Addiction

Kaynakça

1. Andreassen, C. S. ve Pallesen, S. (2014). Social network site addition-an overview. Current Pharmaceutical Design, 20(25), 4053-4061. https://doi.org/10.2174/13816128113199990616
2. Arğın, E. (2019). Z Kuşağının sosyal medya bağımlılığı ve narsist eğilimler: Elazığ ili örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(6), 165-183.
3. Aslan, T. (2020). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya kaygılarının sosyal medya bağımlılıklarını yordayıcı rolünün incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
4. Atlı, F., Buğa, A., Mammadli, T. ve Yıldırım-Atlı, A. (2021). Türkiye’de üniversite öğrenimi gören öğrencilerin öz-anlayışları ile sosyal medya bağımlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 59-77.
5. Balçıkanlı, Ç. (2010). The effects of social networking on pre-service english teachers metacognitive awareness and teaching practice [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
6. Bozkurt, V. (2018). Sosyal medya kullanan gençler arasında bencillik ve yalnızlık. M.Aslan (Ed.) Türkiye’nin yüzyılı ve geleceği uluslararası gençlik sempozyumu tebliğler kitabı içinde, İstanbul, Türkiye.
7. Bozkurt, V., Keser, A. ve Zulfkar, H. (2020). Factors predicting life satisfaction among social media users. Journal of Social Policy Conferences, 78, 48-62. https://doi.org/10.26650/jspc.2019.78.0035
8. Carpenter, C. J. (2012). Narcissism on Facebook: self- promotional and anti- social behavior. Personality and Individual Diffirences, 52(4), 482-486. https://doi/10.1016/j.paid.2011.11.011

9. Çiftçi, H. (2018). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 417-434.
10. Demircioğlu, Z. I. ve Göncü Köse, A. (2021). Effects of attachment styles, dark triad, rejection sensitivity, and relationship saticfaction on social media addiction: a mediated model. Current Psychology: A Journal for Diverse Perspectives on Diverse Psychological Issues, 40(1), 414-428. https://doi.org/10. 1007/s12144-018-9956-x
11. Eladl, A. ve Musawi, A. A. (2021). The correlation between social media addiction and life satisfaction among university students. Journal of Hunan University Natural Sciences, 48(9), 216-223.
12. Eraslan- Çapan, B., Satıcı, S. A., Yılmaz, M. F. ve Kayiş, A. R. (2015, 7-10 Ekim). Karanlık üçlü ölçeği: Türkçe uyarlama çalışması [Bildiri sunumu]. 13. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi, Mersin, Türkiye.
13. Erdem, S. (2022). Sosyal medya bağımlılığının yordayıcıları olarak temel psikolojik ihtiyaçlar ve utangaçlık [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
14. Filiz, M. (2022). Türkiye’de sağlık çalışanlarının karanlık üçlü kişilik özelliklerinin demografik değişkenler açısından incelenmesi. Eurasian Journal of Healt Technology Assesment (EHTA), 6(1), 1-11. https://doi.org/10.52148/ehta.1079174
15. Forest, A. L. ve Wood, J. V. (2012). When social networking ıs not working: ındividuals with low self-esteem recognize but do not reap the benefits of self-disciosure on Facebook. Psychological Science, 23, 295-302. https://doi.org/10.1177/0956797611429709
16. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (5. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
17. Gürsu, O. ve Musara, A. T. (2021). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile dindarlık ilişkisi. Turkish Academic Research Review, 6(2), 418-438.
18. Jonason, P. K. ve Webster, G. D. (2010). The dirty dozen: A concise measure of the dark triad. Psychological Assesment, 22(2), 420-432. https://doi.org/10.1037/a0019265
19. Jones, D. N. ve Figueredo, A. J. (2013). The core of darkness: uncovering the heart of the dark triad. Eur J Pers, 27, 521-531. https://doi.org/10.1002/per.1893
20. Kalaycı, Ş. (2014). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayınevi.
21. Kumpasoğlu, G. B., Eltan, S., Merdan Yıldız, E. D. ve Durak Batıgün, A. (2020). Mediating role of life satisfaction and death anxiety in the relationship between dark triad and social media addiction. Personality and Individual Differences, 172(2), 110606. https://doi.org/10. 1016/j.paid.2020.110606
22. Monacis, L., Griffiths, M., Limone, P., Sinatra, M. ve Servidio, R. (2020). Selfitis behavior: assessing the italian version of the selfitis behavior scale and its mediating role in the relationship of dark traits with social media addiction. International Journal of Enviromental Research and Public Healt, 17(16), 5738-5745. https://doi.org/10.3390/ijerph17165738
23. Necula, C. N. (2020). The relation between the dark triad and social media addiction, with the moderation role of social anxiety in young people. Journal of Experiantial Psychotherapy, 3(91), 47-59.
24. Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi (5. Baskı). Kaan Kitabevi.
25. Özer, Ö., Uğurluoğlu, Ö., Kahraman, G. ve Avcı, K. (2016). Hemşirelerin sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(3), 203-216.
26. Özgan, Ö. (2022). Karanlık üçlünün üretkenlik karşıtı iş davranışlarıyla ilişkisi: sağlık çalışanları üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
27. Özsoy, E. ve Ardıç, K. (2017). Karanlık üçlü’nün (narsisizm, makyavelizm ve psikopati) iş tatminine etkisinin incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 391-406. https://doi.org/10.18657/yonveek.297733
28. Paulhus, D. L. ve Williams, K. M. (2002). The dark triad of personality: narcissism, machiavellinism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36, 556-563. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(02)00505-6
29. Saltoğlu, S. (2018). The role of coping style as a mediator between the dark triad and psychological well-being [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
30. Savcı, M. ve Aysan, F. (2017). Teknolojik bağımlıklar ve sosyal bağlılık: internet bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, dijital oyun bağımlılığı ve akıllı telefon bağımlılığının sosyal bağlılığı yordayıcı etkisi. Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 2017(30), 202-216. https://doi.org/10.5350/DAJPN2017300304
31. Sezer Efe, Y., Erdem, E. ve Vural, B. (2021). Lise öğrencilerinde siber zorbalık ve internet bağımlılığı. Journal of Dependence, 22(4), 465-473. https://doi.org/10.51982/bagimli.936930
32. Siah, P. C., Hue, J. Y., Wong, B. Z. R. ve Goh, S. J. (2021). Dark triad and social media addiction among undergraduates: Coping strategy as a mediator. Contemporary Educational Technology, 13(4), ep320. https://doi.org/10.30935/cedtech/11104
33. Şafak, B. ve Kahraman, S. (2019). Sosyal medya kullanımının yalnızlık ve narsistik kişilik özelliği belirtileri ile ilgili ilişkisinin incelenmesi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(2), 54-69.
34. Şahin, C. ve Yağcı, M. (2017). Sosyal medya bağımlılığı ölçeği-yetişkin formu geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(1), 523-538.
35. Şahin, C. (2020). Sosyal Medya Bağımlılığı.Şahin, C. ve Gününç, S. (Ed.), Teknoloji Bağımlılıklar (1. Baskı, s. 130-150) içinde Nobel Yayınevi.
36. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). MA: Pearson.
37. Tozar, M. Z. (2019). Karanlık üçlü kişilik özelliklerine göre üniversite öğrencilerinin yaşam doyumları [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
38. TÜİK (2022). Yaşam memnuniyeti araştırması. https://tuik.gov.tr/ adresinden 13.06.2023 tarihinde alınmıştır.
39. Tutgun-Ünal, A. (2015). Sosyal medya bağımlılığı: üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
40. Tutgun-Ünal, A. (2019). İletişim fakültesi öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığının incelenmesi: Üsküdar Üniversitesi örneği. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 2, 49-80.
41. Tutgun-Ünal, A. ve Bozkurt, V. (2020). Sosyal medya bağımlılığı belirtileri üzerine etki eden faktörler. Bilişim Teknolojileri ve İletişim: Birey ve Toplum Güvenliği içinde (s. 194-221) TÜBA.
42. Tutgun-Ünal, A. ve Deniz, L. (2020). Sosyal medya kuşaklarının sosyal medya kullanım seviyeleri ve tercihleri. Opus International Journal of Society Researches, 15(22), 1289-1319. https://doi.org/10.26466/opus.626283
43. We Are Social (2022). Dünyada ve Türkiye’de internet ve sosyal medya kullanımı raporu. https://recrodigita.l.com/dunyada-ve-turkiyede-internet-sosyal-medya-kullanimi-2022 adresinden 13.06.2023 tarihinde alınmıştır.
44. We Are Social (2022). Türkiye sosyal medya kullanımı verileri. https://recrodigital.com/we-are-social-2022-turkiye-sosyal-medya-kullanimi-verileri/ adresinden 13.06.2023 tarihinde alınmıştır.