Teknolojik İlerlemecilik Bağlamında Kültür Emperyalizmi’nin Marvel Sineması Özelinde İncelenmesi

Yıl 2026, Sayı: 41, 137 - 159, 25.01.2026

Esra Dudu Karaman , Malik Aykaç

https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1808136

Öz

Kitle iletişim araçları içerisinde global olarak nitelendirilebilecek olan sinemanın kültür emperyalizmi oluşturacak biçimde şekillendirilmesi, dünya üzerinde egemen olan ideoloji ve kültürün yayılmasına yol açabilmektedir. I. Dünya savaşı sonrasında sinemayı Hollywood adı altında endüstrileştiren Amerika, kendi kültürünü dünyaya yaymakta önemli bir yere sahiptir. Kurduğu sinema endüstrisinin yanı sıra film içerisinde kullanılan klasik anlatı, karakter yapısı vb. birçok parametre Amerika’yı yüce bir konuma yerleştirecek biçimde ele alınmaktadır. Ameri-ka’nın himayesinde bulunan küresel medya şirketleri; Amerika’nın düşünce, kültür ve değerlerini destekleyecek biçimde filmler içerisinde konumlandırılmaktadır. Bu durum Amerika dışındaki ülkelerin kültür ve değerlerini korumasını engellemesinin yanı sıra Amerika kültürüne özendirdiği görüşünü de ön plan çıkarmaktadır. Çalışma-da, Hollywood Sineması’nın bünyesinde var olan Marvel Studios’un yapımcılığını yapmış olduğu doğa üstü filmle-rin, dünya genelinde egemen olan düşünceyi ve Amerika’nın kendi kültürünü yaymasındaki rolü araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Çalışmada Marvel filmlerinin göstergebilimsel analizi yapılarak, batı kültürü-nün filmler özelinde nasıl kodlanarak başka ülkelere sunulduğu analiz edilmiştir. Çalışmada Marvel sinematik evreninde yer alan karakterlerin; milli duyguları yüksek, iyi kalpli, üstün teknolojiye sahip ve küresel tehditler karşısında nihai kararları alabilen figürler olarak sunulmakta olduğu, bu temsiller Batı’nın, özellikle Amerika’nın ideolojik üstünlüğünü ve evrensel kurtarıcılık rolünü meşrulaştıran bir anlatı yapısına hizmet ettiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kültür emperyalizmi , marvel studios , teknolojik ilerlemecilik.

An Analysıs Of Cultural Imperıalısm In The Context Of Technologıcal Progressısm, Specıfc To Marvel Cınema

Öz

The shaping of cinema, which can be described as global within the mass media, in a way that will create cultural imperialism can lead to the spread of the dominant ideology and culture all over the world. America, which industrialized cinema under the name of Hollywood after World War I, has an important place in spreading its own culture to the world. In addition to the cinema industry it established, many parameters such as classical narrative, character structure etc. used in films are addressed in a way that will place America in a supreme position. Global media companies under the auspices of America are positioned in films in a way that will support America's thought, culture and values. This situation not only prevents countries other than America from preserving their culture and values, but also highlights the view that it encourages American culture. In this study, the fundamental problem of research is the role of supernatural films produced by Marvel Studios, which is part of Hollywood Cinema, in spreading the dominant thought worldwide and America's own culture. In this study, a semiotic analysis of Marvel films is conducted to analyze how Western culture is coded and presented to other countries specifically in films. In the study, the characters in the Marvel cinematic universe are; It is seen that these representations serve a narrative structure that legitimizes the ideological superiority of the West, especially America, and its role as a universal savior.

Anahtar Kelimeler

Cultural ımperialism , marvel studios , technological progressivism.

Kaynakça

• Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2014). Aydınlanmanın diyalektiği: Felsefi fragmanlar (N. Ülner & E. Ö. Karadoğan, Çev.). Kabalcı Yayıncılık.
• Bacon, F. (1999). Novum Organum (S. Ö. Akkaş, Çev.). Doruk Yayınları.
• Barthes, R. (1979). Göstergebilim ilkeleri (B. Vardar & M. Rıfat, Çev.). Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Baudry, J. (1970). The apparatus: Metapsychological approaches to the impression of reality in cinema. Film Quarterly, 24(2), 7–17.
• Baudry, J.-L. (1970). Ideological effects of the basic cinematographic apparatus. Film Quarterly, 28(2), 39–47. https://doi.org/10.2307/1211632
• Çiğdem, A. (1997). Bir imkân olarak modernite. İletişim Yayınları.
• Demirer, T., & Akyol, H. (1996). Canavarlaşan medya. Yorum Yayınevi.
• Diker, C. (2018). Batı ideolojisinin ‘Batı-dışı’ndan üretimi: Akademi ödüllü Ashgar Farhadi filmlerinin kültür emperyalizmi boyutundan incelenmesi. TRT Akademi, 3(5), 93–111. https://doi.org/10.37679/trtakademi.2018.51 (eğer DOI yoksa bu satır çıkarılabilir)
• Ertan Y.(2008). “Sinema ve İdeoloji İlişkileri Üzerine”, Sinema İdeoloji Politika, der. Burak Bakır, Yörükhan Ünal, Sali Saliji, İstanbul: Nirengi Kitapevi.
• Ertan, Y. (2008). Sinema ve ideoloji ilişkileri üzerine. In B. Bakır, Y. Ünal, & S. Saliji (Ed.), Sinema, ideoloji, politika (s. 66). Nirengi Kitapevi.
• Fiske, J., İrvan, S., & Uzun, E. (1996). İletişim çalışmalarına giriş. Ark Yayınları.
• Kaya, O. O. (2022). Hollywood’un ekonomi politiği bağlamında Marvel filmlerinin göstergebilimsel analizi [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Koluaçık, İ. (2010). Kültür endüstrisi ve ideoloji: Hollywood ve Steven Spielberg sineması örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Doktora Tezi. Afyon.
• Koluaçık, İ. (2010). Kültür endüstrisi ve ideoloji: Hollywood ve Steven Spielberg sineması örneği [Doktora tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Thompson, J. B. (2008). Medya ve modernite (S. Öztürk, Çev.). Kırmızı Yayınları.
• Tuğcu, S. (2017). Gramsci’nin hegemonya kavramı bağlamında “Ölümcül Tuzak” filminin incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (ASOS Journal), 5(62), 400–416.
• Yaylagül, L. (2018). Herbert Schiller’in iletişim kuram ve araştırmalarına katkısı. Kurgu, 26(2), 11–23.
• Yılmaz, E. (2008). Sinema ve ideoloji ilişkileri üzerine. In B. Bakır, Y. Ünal, & S. Saliji (Ed.), Sinema, ideoloji, politika (s. 66). Nirengi Kitapevi.