Kentsel ve Çevresel Yaşam Kalitesi ile Yaşanabilirlik Kavramları Bağlamında Bir Araştırma: Elazığ, Ulukent (Hüseynik) ve Sürsürü Mahalleleri

Öz

Sanayi Devrimi ve küreselleşme faaliyetleri ile artan kentleşme oranları beraberinde bir takım kentsel ve çevresel sorunların oluşmasında da etkili olmuştur. Günümüzde daha çok kentsel alanlarda yaşayan nüfus çevresel ve kentsel problemlerle karşı karşıya kalabilmektedir. Bu noktada kalite, yaşam kalitesi ve yaşanabilirlik kavramları kentsel ve çevresel bağlamda önem kazanmaktadır. Kalite; bireylerin ihtiyaç ve beklentileri ile ilişkilidir. Çevresel ve kentsel yaşam kalitesi ise kent ve çevresindeki gerek alt ve üst yapı gerekse de kültürel miras gibi birçok somut ve soyut unsurlarla ilişkilidir. Bu çalışmanın amacı kentsel ve çevresel yaşam kalitesi ile yaşanabilirlik kavramlarını öznel ve nesnel boyutlarıyla Elazığ İli Merkez İlçede yer alan Sürsürü ve Ulukent (Hüseynik) Mahalleleri örnekleri üzerinden karşılaştırmalı analiz yöntemi ile değerlendirmektir. Bu çalışmada; literatür taramasının ardından 2019 yılında Elaziğ Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürülüğü ile yapılan yüz yüze görüşmelerin yanı sıra Elazığ İli Merkez İlçesine bağlı Ulukent (Hüseynik) ve Sürsürü Mahallelerinde basit rastgele seçim yöntemi ile seçilen ellişer kişi olmak üzere toplam 100 kişiyle anket çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen tüm veriler ve sonuçlar karşılaştırmalı analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmelere göre; Sürsürü Mahallesinin Ulukent (Hüseynik) Mahallesine nazaran nispeten daha yaşanabilir ve kentsel ve çevresel yaşam kalitesi bakımından daha yüksek düzeyde olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel Yaşam Kalitesi
• Çevresel Yaşam Kalitesi
• Yaşanabilirlik
• Elazığ İli

A Study in the Context of Urban and Environmental Quality of Life and Livability Concepts: Ulukent (Hüseynik) and Sürsürü Neighborhoods of Elazığ

Öz

The Industrial Revolution and globalization, along with increased urbanization rates, have contributed to the emergence of a number of urban and environmental problems. Today, the population, mostly living in urban areas, faces significant environmental and urban challenges. In this context, the concepts of quality, quality of life, and livability gain importance in urban and environmental contexts. Quality is related to the needs and expectations of individuals. Environmental and urban quality of life, on the other hand, is related to many tangible and intangible elements in and around the city, such as infrastructure and cultural heritage. The aim of this study is to evaluate the concepts of urban and environmental quality of life and livability, in their subjective and objective dimensions, using a comparative analysis method based on the examples of Sürsürü and Ulukent (Hüseynik) neighborhoods in the central district of Elazığ Province. This study involved a literature review, face-to-face interviews with the Elazığ Municipality Directorate of Planning and Urban Development in 2019, and surveys conducted with a total of 100 people (50 from each of the Ulukent (Hüseynik) and Sürsürü neighborhoods in the central district of Elazığ Province) selected using a simple random selection method. All data and results obtained were evaluated using a comparative analysis method. According to the evaluations, it can be said that Sürsürü Neighborhood is relatively more livable and has a higher level of urban and environmental quality of life compared to Ulukent (Hüseynik) Neighborhood.

Anahtar Kelimeler

• Urban Quality of Life
• Environmental Quality of Life
• Livability
• Elazığ Province

Kaynakça

1. Batal, S. (2016). Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Görev Tanımında Yeni Bir Misyon: Kent Kültürü Kazandırma ve Kentlileştirme, Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, Aralık, Cilt/Vol: 11, Özel Sayı, Sayfa: 24-40.
2. Birleşmiş Milletler Türkiye Websitesi, https://turkiye.un.org/tr/sdgs, Erişim Tarihi: 26.11.2025.
3. Bozkurt,M.,Odaman A.,ISO 9000 Kalite Güvence Sistemleri, Ankara, 1998.
4. Burt, M. E. (1978). A Survey of Quality and Value in Building. Building Research Establishment, Watford, UK.Çakar T. ve Serdar M. (2002). Kalite Yönetim Sistemleri, SAU Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6.Ci1t, 2.Sayı, 87-91.
5. Evcil Türksever Nilay (2001). Türkiye’de Büyük Şehir Alanlarında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesine Yönelik Bir YöntemDenemesi (Basılmamış Doktora Tezi), İTÜ, İstanbul.
6. Henden Şolt B. (2018). Kentsel Yaşanabilirlik Kavrami ve Sosyo Ekonomik Gelişmişlik, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD) Eurasian Journal of Researches in Social and Economics (EJRSE), ASEAD Cilt 5 Sayı 6 Yıl 2018, S 71-85.
7. İnceoğlu M. ve Aytuğ A. (2009).Kentsel Mekânda Kalite Kavramı, Megaron, Cilt Vol. 4 - Sayı No. 3, 131-146.
8. Jacobs, A. ve Appleyard, A. (1987). Toward an urban Design Manifesto, APA Journal, 53(1), 112-120.

9. Kashef, M. (2016). Urban livability across disciplinary and professional boundaries, Frontiers of Architectural
10. Research, 5, 239–253.
11. Lynch, K. (1981) Good City Form, The MIT Press: MA.
12. Marans, R. (2003). Understanding environmental quality through quality of life studies: the 2001 DAS and its use of subjective and objective indicators, Landscape and Urban Planning, 65 (1-2), 73-83.
13. Marmara Belediyeler Birliği Şehir Politikaları Merkezi. (2023). Yenilenen Avrupa Kentsel Şartı ve Belediyeler, Marmara Belediyeler Birliği Kültür Yayınları, Yayın No: 23, Ss.37-70, İstanbul.
14. Savaş Yavuzçehre P. ve Torlak S.E. (2006). Kentsel Yaşam Kalitesi ve Belediyeler:Denizli Karşıyaka Mahallesi Örneği, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl/Volume:2 Sayı/Issue 4, s.Güz 2006.
15. Stimson R. J., Western J. ve Mullins P (1998). “Behaviourial and Attitudinal Aspects of Quality of Life in a Rapidly Growing Sun Belt Metropolis: Results of a Survey in Brisbane-South East Queensland, Quality of Life In Cities Conference; Singapore.
16. T.C.Elazığ Belediyesi Web Sitesi, https://www.elazig.bel.tr/kent-rehberi/ilcelerimiz/218/, Erişim Tarihi:22.11.2025.
17. T.C. Kalınma Bakanlığı. (2018). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023), Kentsel Yaşam Kalitesi Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara.
18. Tekeli vd. (2004). Yaşam Kalitesi Göstergeleri Türkiye İçin Bir Veri Sistemi Önerisi, Türkiye Bilimler Akademisi Raporları, Ankara.
19. The Economist Intelligence Unit (EIU), https://www.economistgroup.com/press-centre/economist
20. intelligence/eiu-global-liveability-index-2025-copenhagen-replaces-vienna-as-worlds-most,
21. Erişim Tarihi: 11.01.2026.
22. TÜİK Web Sitesi, Erişim Tarihi:19.12.2025.
23. Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Faaliyet Raporu, 2016.
24. UN Website, https://www.un.org/uk/desa/68-world-population-projected-live-urban-areas-2050-says-un, 25.11.2025.