The Effects of Digital Dictionaries on Reading Comprehension, Vocabulary, and Retention in Teaching Turkish as a Foreign Language: A Mixed-Method Study

Bu makalenin ilk hali 25 Ocak 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/igdirsosbilder/article/1807339

Düzeltme Notu

"In accordance with the author's request, errors in the references data have been corrected.

Öz

ABSTRACT This study investigates the effects of visually enhanced digital dictionaries, text-only digital dictionaries, and traditional print dictionaries on reading comprehension, vocabulary acquisition, and knowledge retention in teaching Turkish as a foreign language (TFL). Employing an explanatory sequential mixed-methods design, the study involved 45 A1-level learners at a Turkish Language Teaching Center in a state university in Turkey. Participants were randomly assigned to three groups: visually enhanced digital dictionary (Experimental Group 1), text-only digital dictionary (Experimental Group 2), and traditional print dictionary (Control Group). Quantitative data were collected through reading comprehension and vocabulary achievement tests developed in alignment with the Common European Framework of Reference (CEFR). Qualitative data were gathered via semi-structured interviews. Findings indicate that Experimental Group 1, using visually enhanced digital dictionaries, significantly outperformed the other groups in reading comprehension (Cohen’s d = 2.37) and vocabulary achievement (Cohen’s d = 2.50) tests. Retention tests showed no significant decline in scores for the visually enhanced and text-only digital dictionary groups, whereas a significant decline was observed in the traditional print dictionary group (Cohen’s d = 0.51). Qualitative findings suggest that students positively evaluated digital dictionaries for ease of use, contribution to learning, pronunciation support, and motivation, though they reported limitations such as technical issues and lack of contextual meaning. These results highlight the effectiveness of visually enhanced digital dictionaries in TFL and underscore the importance of technology integration in language education. The study offers recommendations for incorporating visually enhanced digital tools into TFL curricula.

Anahtar Kelimeler

• Teaching Turkish As a Foreign Language
• Digital Dictionary
• Reading Comprehension
• Vocabulary
• Retention

Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Dijital Sözlüklerin Okuduğunu Anlama, Kelime Hazinesi ve Kalıcılık Üzerindeki Etkileri: Bir Karma Desen Araştırması

Bu makalenin ilk hali 25 Ocak 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/igdirsosbilder/article/1807339

Düzeltme Notu

Yazar talebi doğrultusunda kaynakça verilerinde hata düzeltmesi gerçekleştirilmiştir.

Öz

Bu çalışma, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde (TYDÖ) görsel destekli dijital sözlük, yalnızca metin içeren dijital sözlük ve geleneksel basılı sözlüklerin okuduğunu anlama, kelime hazinesi ve bilgilerin kalıcılığı üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Açıklayıcı sıralı karma desen kullanılarak tasarlanan çalışma, Türkiye’de bir devlet üniversitesinin Türkçe Öğretim Merkezi’nde A1 seviyesinde öğrenim gören 45 öğrenciyi kapsamaktadır. Katılımcılar, görsel destekli dijital sözlük (Deney Grubu 1), yalnızca metin içeren dijital sözlük (Deney Grubu 2) ve geleneksel basılı sözlük (Kontrol Grubu) kullanan üç gruba rastgele atanmıştır. Nicel veriler, Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı’na (CEFR) uygun olarak geliştirilen okuduğunu anlama ve kelime hazinesi başarı testleriyle toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilmiştir. Bulgular, görsel destekli dijital sözlük kullanan Deney Grubu 1’in, okuduğunu anlama ve kelime hazinesi başarı testi puanlarında diğer gruplara kıyasla anlamlı derecede yüksek performans gösterdiğini ortaya koymuştur. Kalıcılık testlerinde, görsel destekli ve yalnızca metin içeren dijital sözlük kullanan gruplarda anlamlı bir düşüş gözlenmezken geleneksel basılı sözlük kullanan grupta anlamlı bir düşüş tespit edilmiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin dijital sözlükleri kullanım kolaylığı, öğrenme sürecine katkı, telaffuz desteği ve motivasyon açısından olumlu değerlendirdiğini, ancak teknik sorunlar ve bağlamsal anlam eksikliği gibi sınırlılıklar bildirdiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, TYDÖ’de görsel destekli dijital sözlüklerin daha etkili olduğunu ve teknoloji entegrasyonunun dil öğretiminde önemli bir rol oynadığını vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kalıcılık
• Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi
• Dijital Sözlük
• Okuduğunu Anlama
• Kelime Hazinesi

Kaynakça

1. Akyol, H. & Sural, Ü. Ç. (2020). Okuma, okuduğunu anlama ve okuma motivasyonunun geliştirmesi: Bir eylem araştırması. Eğitim ve Bilim, 46 (205), 69-92.
2. Alhatmi, S. (2019). Vocabulary notebook keepıng as a word learnıng strategy: state of the art revıew of research on l2 learners’ use of the strategy. British Journal of English Linguistics, 7(4), 45-59.
3. Başaran, B. (2017). Yabancı dil öğretiminde teknoloji kullanımına ilişkin hazırlanmış lisansüstü tezlerin incelenmesi. Journal of Turkish Studies, 12(23), 15-40.
4. Birinci, F. G. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan bilişim teknolojileri üzerine bir inceleme. Sakarya University Journal of Education, 10(2), 350-371.
5. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4th ed.). Pearson Education.
6. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2017). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.
7. Genç-Ersoy, B., & Ersoy, M. (2021). Teknoloji destekli Türkçe öğretimi üzerine yayınlanan makalelerin içerik analizi: Ulakbim-TR dizin örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(3), 810-829.
8. Göçer, A. (2021). Türkçenin ikinci/yabancı dil olarak öğretiminde karşılaşılan sorunlara yönelik lisansüstü öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. International Journal of Language Academy, 9(2), 185- 210.

9. Güzel, A., & Barın, E. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. Ankara: Akçağ yayınları.
10. Karadağ, B.F., & Garip, S. (2021). Türkçe öğretiminde web 2.0 uygulaması olarak learningapps’ ın kullanımı. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 4(1), 21-40.
11. Karadağ, Ö. (2011). İlköğretim Türkçe sözlüklerinin hazırlanmasında temel ölçütler. Türklük Bilimi Araştırmaları, 30, 193-207.
12. Mayer, R. E. (2020). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press
13. Özdemir, O. (2017). Türkçe öğretiminde dijital teknolojilerin kullanımı ve bir web uygulaması örneği. Turkish Studies, 12(4), 427-444.
14. Paivio, A. (1986). Mental representations: A dual coding approach. Oxford University Press.
15. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6.
16. Prensky, M. (2009). H. sapiens digital: from digital ımmigrants and digital natives to digital wisdom, Innovate: Journal of Online Education, 5(3).
17. Rassaei, E. (2018). Computer-mediated textual and audio glosses, perceptual style and L2 vocabulary learning. Language Teaching Research, 22(6), 657-675.
18. Shyamlee, S. D. & Phil, M. (2012). Use of technology in English language teaching and learning: An analysis. International Conference on Language, Medias and Culture.
19. Somyürek, S. (2014). Öğretim sürecinde z kuşağının dikkatini çekme: artırılmış gerçeklik. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 4(1), 63-80.
20. Sülükçü, Y. (2011). Yabancılara Türkçe öğretiminde (temel seviye A1) bilgisayar destekli materyal geliştirme ve bunun öğrenci başarısına etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Konya.
21. Tsai, K.J. (2019). Corpora and dictionaries as learning aids: inductive versus deductive approaches to constructing vocabulary knowledge. Computer Assisted Language Learning, 32(8), 805-826.
22. Tulgar, A. T. (2017). Dictionary use of undergraduate students in foreign language departments in Turkey at present. Universal Journal of Educational Research, 5(12B), 51-57.
23. TDK (2023). Türkçe sözlük (12. bs.). Türk Dil Kurumu Yayınları.
24. Yamamoto, T. G., Demiray, U., & Kesim, M. (2010). Türkiye’de e-öğrenme: gelişmeler ve uygulamalar. Ankara: Eflatun Yayınevi.
25. Yeğin, F. Y. (2022). Türkçenin ikinci/yabancı dil olarak uzaktan öğretimi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 28, 675-680.
26. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Genişletilmiş 9. bs.). Seçkin Yayıncılık.
27. Yıldız, M. (2019). Kelime hazinesi ve anlama becerilerinin geliştirilmesi. H. Akyol ve A. Şahin (Ed.), Türkçe öğretimi içinde (ss. 129–179). Ankara: Pegem Akademi.
28. Yılmaz, M. (2008). Türkçede okuduğunu anlama becerilerini geliştirme yolları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(9), 131-139.