Ian Hacking’in Sosyal İnşa Kavramı Bağlamında Kimlik Hareketlerini Anlamak

Öz

Ian Hacking, Türkiye’de sosyal bilimler alanında son dönemde literatürde yer bulmasına karşın henüz hak ettiği yerde değildir. Halbuki ülkemiz yazın dünyasında Foucault’nun tanınılırlığını düşünecek olursak, Hacking’in hem Foucault ile olan ortak akademik serüveni hem de kuramsal yakınlığı bağlamı akademinin Hacking’e olan mesafesini anlaşılmaz kılmaktadır. Hacking Foucault’nun kavramlarından oldukça etkilenmiştir. Bununla birlikte bu kavramları statik bir düzlemde ele almamış, katmanlaştırmış ve olabildiğince yeni mecralarda pratikleştirmiştir. Makale bu anlamıyla Hacking’in “tarihsel ontoloji”, “sosyal inşa”, “dinamik nominalizm” gibi kavramlarını açıklayıp bu kavramların kimlik hareketlerine olan etkisinin kuramsal çerçevesini tartışacaktır. Bu kavramlar genel olarak Foucault külliyatına aittir dolayısıyla bunların Hacking’de nasıl bir dönüşüme uğradığı ve boyutlandığı meselesi oldukça önemlidir. Şunu net bir şekilde söylemek gerekir; Hacking’in özellikle nominalizmin “kategori” yaratmadaki rolünü açıklama biçimi sosyal bilimlerde önemli bir alan açmıştır. Özellikle kimlik hareketleri de teorilerini olgunlaştırırken nominalizmin “dinamik” işleyişinden oldukça faydalanmışlardır. Makale bu anlamıyla kurama içkin tartışmalara değinip, kimlik hareketlerinin Hacking’in teorisini ele alış biçimlerinin altını çizecektir.

Anahtar Kelimeler

• HACKİNG
• SOSYAL İNŞA
• DİNAMİK NOMİNALİZM
• TARİHSEL ONTOLOJİ
• KİMLİK HAREKETLERİ

Understanding Identity Movements in the Context of Ian Hacking’s Concept of Social Construction

Öz

Although Ian Hacking has recently found a place in the literature of the social sciences in Turkey, he has not yet attained the recognition he deserves. Yet, considering Foucault’s prominence in our country’s literary world, the academic community’s distance from Hacking—given both his shared academic journey with Foucault and their theoretical affinity—is puzzling. Hacking has been significantly influenced by Foucault’s concepts. However, he has not treated these concepts on a static plane; rather, he has layered them and applied them in as many new contexts as possible. In this sense, the article will explain Hacking’s concepts such as “historical ontology,” “social construction,” and “dynamic nominalism,” and discuss the theoretical framework of their impact on identity movements. Since these concepts generally belong to Foucault’s body of work, the question of how they have been transformed and expanded in Hacking’s work is of great importance. It must be clearly stated that Hacking’s approach to explaining the role of nominalism in “creating categories” has opened up a significant new field in the social sciences. Identity movements, in particular, have drawn heavily on the “dynamic” functioning of nominalism as they have developed their theories. In this sense, the article will address debates inherent to the theory and highlight the ways in which identity movements have engaged with Hacking’s theory.

Anahtar Kelimeler

• HACKİNG
• SOCİAL CONSTRUCTİON
• DYNAMİC NOMİNALİSM
• HİSTORİCAL ONTOLOGY
• İDENTİTY MOVEMENTS

Etik Beyan

ETİK KURUL RAPORUNA GEREK YOKTUR

Kaynakça

1. Appiah, K. A. (1998). Race, Culture, Identity: Misunderstood Connections. A. Gutmann ve K. A. Appiah (Ed.), The Tanner Lectures on Human Values (1. Baskı, s. 51-136) içinde. Princeton University Press.
2. Berkovits, B. (2015). Foucault, Social Construction and Critique. I. Cvejiс, M. Losoncz ve A. Zaharijević (Ed.), Engaging Foucault Vol. 1 (1. Baskı, s. 58-71) içinde. Institute for Philosophy and Social Theory.
3. Butler, J. (1993). Bodies That Matter: On the Discursive Limits of “Sex”. (1.Baskı). Routledge.
4. Butler, J. (2014). Cinsiyet Belası: Feminizm Ve Kimliğin Altüst Edilmesi. (4. Baskı). (B. Ertür, Çev.). Metis Yayınları.
5. Butler, J. (2020). Çöz(ül)en Cinsiyet. (1.Baskı). (B. E. Aksoy, Çev.). Monokl Yayınları.
6. Datta, R. P. ve Hanemaayer, A. (2021). Getting Real About Nominalism Again: Special Forum Introduction. Journal for the Theory of Social Behaviour, 51(4), 510-529. https://doi.org/10.1111/jtsb.12279
7. Foucault, M. (1984). What is Enlightenment? Michel Foucault, Info. https://foucault.info/documents/foucault.whatIsEnlightenment.en/12.03.2026 adresinden tarihinde alınmıştır
8. Foucault, M. (2007). Cinselliğin Tarihi. (2.Baskı). (H. Tanrıöver Uğur, Çev.). Ayrıntı Yayınları.

9. Foucault, M. (2013). Güvenlik, Toprak, Nüfus: Collège De France Dersleri (1977-1978). (1.Baskı). (F. Taylan, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
10. Foucault, M. (2015). Bi̇yopoli̇ti̇kanin Doğuşu. (1.Baskı). (A. Tayla, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları.
11. Hacking, I. (1999). The Social Construction of What?. (1.Baskı). Harvard Univ. Press.
12. Hacking, I. (2002). Historical Ontology. (1.Baskı). Harvard Univ. Press.
13. Hacking, I. (2005). Şansın Terbiye Edilişi. (1.Baskı). (M. Moralı, Çev.). Metis Yayınları.
14. Koopman, C. (2015). Two Uses of Michel Foucault in Political Theory: Concepts and Methods in Giorgio Agamben and Ian Hacking. 22(4), 571-585. https://doi.org/10.1111/1467-8675.12153
15. Limin, J. ve Dacela, D. M. A. (2017). Ontology of Gender: The Trans Community in the Gender Realism and Gender Nominalism Discourse. https://www.semanticscholar.org/paper/Ontology-of-Gender%3A-The-Trans-Community-in-the-and-Limin-Dacela/af11b7d37dadbd5ba77755816f1780ca54067a1e 13.04. 2026 tarihinde alınmıştır
16. Losoncz, A.ve Gvozden, V. (2015). Foucauldian Methods of Ian Hacking. I. Cvejiс, A. Losoncz ve A. Zaharijević (Ed.), Engaging Foucault Vol. 1 (1. Baskı, s. 141-155) içinde. Institute for Philosophy and Social Theory.
17. Martínez, M. L. (2022). Number and Things: Foucauldian Contributions to the Work of Ian Hacking. Transversal: International Journal for the Historiography of Science, (12). https://doi.org/10.24117/2526-2270.2022.i12.02
18. Rajchman, J. (1983). The Story of Foucault’s History. Social Text, (8), 3-24. https://doi.org/10.2307/466320
19. Rouse, J. (2002). Vampires: Social Constructivism, Realism, and Other Philosophical Undead. History and Theory, 41(1), 60-78. https://doi.org/10.1111/1468-2303.00191
20. Sparti, D. (2001). Making up People: On Some Looping Effects of the Human Kind - Institutional Reflexivity or Social Control? European Journal of Social Theory, 4(3), 331-349. https://doi.org/10.1177/13684310122225154
21. Stoljar, N. (2011). Different Women. Gender and the Realism-Nominalism Debate. C. Witt (Ed.), Feminist Metaphysics: Explorations in the Ontology of Sex, Gender and the Self . (1. Baskı, s. 27-46) içinde. Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/978-90-481-3783-1_3
22. Sundstrom, R. R. (2002). “Racial” Nominalism. Journal of Social Philosophy, 33(2), 193-210. https://doi.org/10.1111/0047-2786.00133
23. Sveinsdóttir, Á. (2015). Social Construction. Philosophy Compass, 10(12), 884-892. https://doi.org/10.1111/phc3.12265