Araştırma Makalesi

Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım

Sayı: 52 25 Mayıs 2024
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım

Öz

Işık kirliliği, belirli bir bölge içerisinde bulunan yapay ışık kaynağının gereğinden fazla ve şiddetli ışık saçması sonucunda oluşan çevresel bir risktir. Bu kirlilik, canlı türleri üzerinde önemli etkilere sahiptir. Örneğin; kuşların, beslenme, göç hareketi ve üreme gibi davranışlarında bozulmalara neden olmaktadır. Yapay ışık kirliliğinin tespit edilebilmesinde son yıllarda uzaktan algılanmış gece ışığı görüntüleri yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal olarak incelenmesidir. Bu kapsamda, 2000—2022 yılları arasındaki DMSP ve VIIRS uydularından elde edilen gece ışığı görüntüleri ile dünyanın en büyük biyoçeşitlilik ile ilgili vatandaş bilimi projesi olan eBird veri tabanı kullanılmıştır. Buna göre gözlem noktalarının zamansal ve mekânsal değerlendirilmesinde Space Time Cube veri modeli oluşturulmuştur. Elde edilen veri yapısı ile Emerging Hot Spot ve Getis-Ord General G* analizi uygulanarak mekânsal dağılımın istatiksel olarak anlamlılığı test edilmiştir. Sonuç olarak, piksel ölçeğinde elde edilen gece ışığı yansıma değerlerindeki değişim ile gözlem noktaları arasındaki ilişki mekânsal ve zamansal olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar gözlemlenen kuş türü sayıları ile yapay ışık değişimin yüksek olduğu alanlar arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adelabu, S. A., & Olusola, A. O. (2021,July 11-16). Remote sensing of nighttime light: progress, prospects and possibilities in Africa (2013–2021). In 2021 IEEE International Geoscience and Remote Sensing Symposium,Brussels,Belgium, 4484-4487. https://doi.org/10.1109/IGARSS47720.2021.9553473
  2. Avcı, M. (2000). Yeryüzünün Zoocoğrafya bölgeleri ve Türkiye’nin yeri. Coğrafya Dergisi, 8, 157-200.
  3. Bach, B., Dragicevic, P., Archambault, D., Hurter, C., & Carpendale, S. (2014, Jun 25). A review of temporal data visualizations based on space-time cube operations. In Eurographics Conference on Visualization, Swansea, Wales, United Kingdom,1-19. http://dx.doi.org/10.2312/eurovisstar.20141171
  4. Barré, K., Vernet, A., Azam, C., Le Viol, I., Dumont, A., Deana, T., & Kerbiriou, C. (2022). Landscape composition drives the impacts of artificial light at night on insectivorous bats. Environmental Pollution, 292, 118394.https://doi.org/10.1016/j.envpol.2021.118394
  5. Baştürk, K., & Aladağ, C. (2009). Maki ve garig topluluklarının Türkiye’deki yayılış alanları ve ekolojik özelliklerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 67-80.
  6. Burt, C. S., Kelly, J. F., Trankina, G. E., Silva, C. L., Khalighifar, A., Jenkins-Smith, H. C., ve Horton, K. G. (2023). The effects of light pollution on migratory animal behavior. Trends in Ecology ve Evolution, 38(4), 355-368. https://doi.org/10.1016/j.tree.2022.12.006
  7. Cabrera-Cruz, S. A., Smolinsky, J. A., & Buler, J. J. (2018). Light pollution is greatest within migration passage areas for nocturnally-migrating birds around the world. Scientific Reports, 8(1), 3261. https://www.nature.com/articles/s41598-018-21577-6
  8. Camacho, L. F., Barragán, G., & Espinosa, S. (2021). Local ecological knowledge reveals combined landscape effects of light pollution, habitat loss, and fragmentation on insect populations. Biological Conservation, 262, 109311.https://doi.org/10.1016/j.biocon.2021.109311

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Coğrafi Bilgi Sistemleri, Çevre Sorunları , Uzaktan Algılama

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2024

Kabul Tarihi

29 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 52

Kaynak Göster

APA
Öngül, H. C., & Danacıoğlu, Ş. (2024). Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım. International Journal of Geography and Geography Education, 52, 159-178. https://doi.org/10.32003/igge.1430386
AMA
1.Öngül HC, Danacıoğlu Ş. Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım. IGGE. 2024;(52):159-178. doi:10.32003/igge.1430386
Chicago
Öngül, Hüseyin Can, ve Şevki Danacıoğlu. 2024. “Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 52: 159-78. https://doi.org/10.32003/igge.1430386.
EndNote
Öngül HC, Danacıoğlu Ş (01 Mayıs 2024) Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım. International Journal of Geography and Geography Education 52 159–178.
IEEE
[1]H. C. Öngül ve Ş. Danacıoğlu, “Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım”, IGGE, sy 52, ss. 159–178, May. 2024, doi: 10.32003/igge.1430386.
ISNAD
Öngül, Hüseyin Can - Danacıoğlu, Şevki. “Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım”. International Journal of Geography and Geography Education. 52 (01 Mayıs 2024): 159-178. https://doi.org/10.32003/igge.1430386.
JAMA
1.Öngül HC, Danacıoğlu Ş. Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım. IGGE. 2024;:159–178.
MLA
Öngül, Hüseyin Can, ve Şevki Danacıoğlu. “Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 52, Mayıs 2024, ss. 159-78, doi:10.32003/igge.1430386.
Vancouver
1.Hüseyin Can Öngül, Şevki Danacıoğlu. Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım. IGGE. 01 Mayıs 2024;(52):159-78. doi:10.32003/igge.1430386

© 2026 International Journal of Geography and Geography Education (IGGE) e-ISSN: 2630-6336 | Creative Commons (CC BY-NC 4.0)