Derleme

İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi

Sayı: 53 25 Eylül 2024
PDF İndir
TR EN

İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi

Öz

İnsanın doğa üzerindeki tahripleri nedeniyle yeryüzünün doğal alanları hızla azalmaktadır. Buna karşılık doğayı koruma konusunda son 150 yıldır önemli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar sırasında doğa korumanın neden, nasıl, kimler tarafından ve hangi önceliklerle yapılması gerektiği hep tartışılmıştır. Bu çalışma başlangıçtan beri doğa koruma çabalarına yön veren temel paradigmaları, bunların dönemleri, temel tezleri, eksiklikleri ile bunlara getirilen eleştirileri ele almaktadır. Çalışma uluslararası doğa koruma kuruluşlarının hazırladığı raporlar, uygulama el kitapları ve rehberler ile ilgili literatüre dayanmaktadır. Doğa koruma çabaları başlangıçta sadece yabani olanı ve biyoçeşitliliği korumaya odaklanmışken, 1970’lerden itibaren ekosistem bütünlüğü, sosyal adalet, insan hakları, sürdürülebilir kalkınma, ekosistem hizmetleri ve küresel ısınma ile kültürel mirasın korunması gibi kavramlar önem kazanmıştır. Yeni kavramların devreye girmesi ile eski perspektifler ya tamamen terk edilmiş ya da bu yeni kavramlarla değişikliğe uğramıştır. Sonuçta doğa koruma anlayışı doğa koruma alanları ve yakınlarında yaşayan insanları tamamen dışlayan ve sadece biyoçeşitliliği önceleyen bir anlayıştan doğanın tüm doğal ve kültürel unsurları ile korunmasını öngören biyokültürel koruma paradigmasına doğru evrilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adams, W.M. (2003). Nature and the colonial mind. In: Decolonizing Nature: Strategies for Conservation in a Post-Colonial Era. W.M. Adams and M. Mulligan (Eds.) içinde (pp. 16-50). Earthscan; London.
  2. Anderson, D. & Grove R. (1987). Conservation in Africa: People, policies and practice. ?: Cambridge University Press.
  3. Arı, Y. (2021). Manyas Kuş Cenneti Milli Parkı: Kültürel, tarihi ve politik ekoloji. ?: Çizgi Kitabevi.
  4. Arı, Y. (2020). Protecting biocultural diversity at Kazdaği National Park, Balikesir, Turkey: The role of Sacred Natural Sites. Human Geographies, 14(2), 215-238. https://doi.org/10.5719/hgeo.2020.142.3
  5. Arı, Y. (2019). Gönen Çayı Deltası Sulak Alanı’nda (Balıkesir) doğa koruma: Su, kültür ve yaşam. lnternational Journal of Geography and Geography Education, 40, 151-171. https://doi.org/10.32003/iggei.570380
  6. Arı, Y., & Arslan, F. (2007). Sanayicilerin doğa koruma algısı: Bandırmalı sanayiciler ve Kuş Cenneti Milli Parkı örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(17), 12-35.
  7. Arı, Y. (2003). Kuş Cenneti Milli Parkı’nda park yönetimi-yöre halkı ilişkisi. Doğu Coğrafya Dergisi, 8(9), 7-37. https://doi.org/10.32003/iggei.570380
  8. Barbier, E. B., & Burgess, J. C. (2017). The Sustainable Development Goals and the systems approach to sustainability. Economics, 11(1), 20170028. https://doi.org/10.5018/economics-ejournal.ja.2017-28.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevresel Coğrafya, Ekoloji, Sürdürülebilirlik ve Enerji, Çevre Sorunları

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

29 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

1 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 53

Kaynak Göster

APA
Arı, Y. (2024). İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi. International Journal of Geography and Geography Education, 53, 298-317. https://doi.org/10.32003/igge.1492106
AMA
1.Arı Y. İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi. IGGE. 2024;(53):298-317. doi:10.32003/igge.1492106
Chicago
Arı, Yilmaz. 2024. “İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 53: 298-317. https://doi.org/10.32003/igge.1492106.
EndNote
Arı Y (01 Eylül 2024) İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi. International Journal of Geography and Geography Education 53 298–317.
IEEE
[1]Y. Arı, “İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi”, IGGE, sy 53, ss. 298–317, Eyl. 2024, doi: 10.32003/igge.1492106.
ISNAD
Arı, Yilmaz. “İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi”. International Journal of Geography and Geography Education. 53 (01 Eylül 2024): 298-317. https://doi.org/10.32003/igge.1492106.
JAMA
1.Arı Y. İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi. IGGE. 2024;:298–317.
MLA
Arı, Yilmaz. “İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 53, Eylül 2024, ss. 298-17, doi:10.32003/igge.1492106.
Vancouver
1.Yilmaz Arı. İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi. IGGE. 01 Eylül 2024;(53):298-317. doi:10.32003/igge.1492106

Cited By

© 2026 International Journal of Geography and Geography Education (IGGE) e-ISSN: 2630-6336 | Creative Commons (CC BY-NC 4.0)