Harran ilçesinde (Şanlıurfa) kız çocuklarının eğitime erişimi ve sosyalleşmesi sorunu üzerine bir araştırma

Öz

Şanlıurfa’nın Harran ilçesi, ekonomik eşitsizlikler, geleneksel yapı ve ataerkil normlar ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği başta olmak üzere çeşitli nedenlerle kız çocuklarının sosyalleşmesinde ve eğitime erişimlerinde ciddi sorunların yaşandığı bir ilçedir. Bu araştırma, Harran ilçesinde, kız çocuklarının sosyalleşme ve eğitime erişim sorunlarını anlamayı ve bu sorunlara çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, literatür taraması yapılmış, resmî kurumlardan veri alınmış ve saha çalışması yapılmıştır. Araştırma kapsamında, sahada gözlemlerde bulunulmuş, toplam 32 kişiden oluşan 4 farklı odak grup görüşmesi yapılmış ve ayrıca 19 kişiyle de yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Böylelikle de amaçsal örneklem seçme yöntemiyle araştırmanın örneklemi seçilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, sosyoekonomik eşitsizlikler, yoksulluk, geleneksel değerler, ataerkil yapı, erken yaşta evlilik, çocuk işçiliği ve yetersiz eğitim altyapısı gibi faktörlerin kız çocuklarının sosyalleşmesine ve eğitime erişmesine engel olduğunu ortaya koymaktadır. Buradan hareketle bu çalışmada, kız çocuklarının sosyalleşmesini ve eğitime erişimini artırmak için, ekonomik desteklerin artırılması, farkındalık kampanyalarının yaygınlaştırılması, eğitim altyapısının güçlendirilmesi ve çocuk işçiliğine yönelik yasal önlemlerin alınması gibi somut çözüm önerileri sunulmaktadır. Sonuç olarak araştırmada, Harran’da kız çocuklarının sosyalleşmesinin artırılması ve eğitime erişimlerinin sağlanmasının, bölgenin hem sosyoekonomik gelişimine hem de toplumsal cinsiyet eşitliğine büyük oranda katkı sağlayacağının altı çizilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Harran İlçesi
• Kız Çocukları
• Sosyalleşme
• Eğitime Erişim
• Sosyoekonomik Engeller

A research on the problem of access to education and socialisation of girl children in Harran district (Şanlıurfa)

Öz

Harran district in Şanlıurfa, Türkiye, is an area where various factors, including economic inequality, traditional structures, patriarchal norms and gender inequality, have led to significant challenges in the socialisation and education of girls. This study aims to understand the socialisation and education access issues faced by girls in Harran district and to propose solutions to these issues. This qualitative study involved a literature review, data collection from official institutions and fieldwork. As part of the research, observations were made in the field, four different focus group interviews were conducted with a total of 32 people, and 19 people were interviewed face-to-face. Thus, the research sample was selected using purposeful sampling. The findings of the study reveal that socio-economic inequalities, poverty, traditional values, patriarchal structures, early marriage, child labour and inadequate educational infrastructure hinder the socialisation and access to education of girls. Based on these findings, this study presents concrete solutions to promote the socialisation and education of girls, such as increasing economic support, raising awareness through campaigns, strengthening the educational infrastructure, and taking legal measures against child labour. In conclusion, the study emphasises that increasing the socialisation of girls and improving their access to education in Harran would greatly contribute to the socio-economic development of the region and promote gender equality.

Anahtar Kelimeler

• Harran District
• Girl Children
• Socialisation
• Access to Education
• Socioeconomic Barriers

Kaynakça

1. Akalın, M. (2018). Mevsimlik tarım işçilerinin barınma koşullarının değerlendirilmesi: Yenice, Tarsus, Silifke örnekleri, Sosyal Güvence. (13), 1-30.
2. Arslan, A. (2023). Gündelik yaşam coğrafyalarında mevsimlik tarım işçisi kadınların “yok-yeri”: Şanlıurfa örneğinde bir inceleme. Coğrafi Bilimler Dergisi, 21(2), 340-367.
3. Aslan, G. (2021). Determinants of access to education: Factors preventing girls from being sent to upper- secondary education in rural areas. Education and Science, 46(207), 169-201.
4. Arslan, A. (2018). Mevsimlik tarım işçisi kadınların kentsel mekânda ve tarladaki gündelik yaşam deneyimleri: Şanlıurfa örneğinde bir inceleme (Yayımlanmamış Yüksel lisans Tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
5. Barro, R. J., & Lee, J. W. (2015). Education matters: Global schooling gains from the 19th to the 21st century. Oxford University Press
6. Baş, H. (2019). Türkiye’de şartlı nakit transfer uygulamalarında bölgesel farklılıkların arka planı. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 8(22), 309-329.
7. Benek, S., & Baydemir, R. (2021). Mevsimlik tarımda çocuk işçiliğini azaltmak için bir model önermesi: ‘eğitime erişim ve iletişim birimi’nin kurulması. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 45-57. https://doi.org/10.47130/bitlissos.1032485
8. Benek, S., & Ökten, Ş. (2011). Mevsimlik tarım işçilerinin yaşam koşullarına ilişkin bir araştırma: Hilvan ilçesi (Şanlıurfa) örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 653 – 676.

9. Benek, S., Baydemir, R., & Bozdoğan, S. (2020). COVID-19 Pandemi sürecinde mevsimlik gezici tarım işçiliği ve çalışma koşulları üzerine bir inceleme: Beylikova (Eskişehir) örneği. Türk Coğrafya Dergisi, (76), 75-94. https://doi.org/10.17211/tcd.815947
10. Bülent, Ş., & Altın, C. (2018). Mevsimlik göç ve yoksulluk ilişkisi: Mevsimlik tarım işçileri örneği. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 11(23), 174-192.
11. Bora, V., & Taş, A. (2017). Kız çocuklarının ortaöğretime gönderilmeme nedenleri. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 89- 106.
12. Buyankara, M. (2015). Zorunlu ortaöğretimin kız çocuklarının eğitimine katılımı açısından incelenmesi: Bingöl örneği (Yüksek lisans tezi, Bingöl Üniversitesi).
13. Cin, F. M. (2017). Gender justice, education and equality: Creating capabilities for girls’ and women’s development. Springer.
14. Çiftci, E. (2025). Kırşehir’deki okullara erişilebilirliğin coğrafi bilgi sistemleri (CBS) tabanında analizi. International Journal of Geography and Geography Education, (56), 191-206.
15. Creswell, J. W. (2009). Research designs. Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. SAGE Publications.
16. Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and conducting mixed methods research. Sage publications.
17. Dama, N., & Toklucu Sundaram, D. (2018). Yoksulluk döngüsünden çıkış: şartlı eğitim yardımı. SETA Yayınları.
18. Dedeoğlu, S., Bayraktar, S. S., & Çetinkaya, Ö. (2019). Yoksulun umudu çocuk: Türkiye’de Suriyeli tarım işçisi çocuklar. Çalışma ve Toplum, 4 (63), 2585-2610.
19. Demir, M. (2015). Mevsimlik tarım işçilerinin sosyal güvenlik haklarına ilişkin değerlendirmeler ve öneriler. Çalışma ve Toplum, 1 (44), 177-194.
20. Duman, N., & İrcan, M. R. (2020). Karaköprü’deki okullara erişilebilirliğin coğrafi bilgi sistemleri (cbs) tabaninda analizi. International Journal of Geography and Geography Education, (42), 543-566.
21. Erdoğan Yoldaş, B. (2024). Türkiye’de kız çocuklarının k12 düzeyinde eğitime erişimlerinin bölge birimlerine göre istatistiksel olarak incelenmesi. Journal of Sustainable Equity and Social Research, 1(Special Issue on Women). https://doi.org/10.5281/zenodo.13910522
22. Fereli, S., Aktaç, Ş., & Güneş, F. E. (2017). Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma koşulları, beslenme durumları ve görülen sorunlar. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 36-47.
23. Gewehr, L. L. D. P., Parenti, E., de Oliveira Veras, M., & de Andrade Guerra, J. B. S. O. (2020). The importance of women’s and Girl’s education for the achievement of sustainable development: A literature-based review. In Water, Energy and Food Nexus in the Context of Strategies for Climate Change Mitigation, 239-254.
24. Görücü, İ., & Akbıyık, N. (2010). Türkiye’de mevsimlik tarım işçiliği: sorunları ve çözüm önerileri. Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 3(5), 189-219.
25. Gülçubuk, B. (2012). Tarımda çocuk emeği sömürüsü ve toplumsal duyarlılık. Çalışma ve Toplum, 2(33), 75-94.
26. Gümüş, S., & Chudgar, A. (2016). Factors affecting school participation in Turkey: an analysis of regional differences. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 46(6), 929-951.
27. Güneş, Y., Alca, İlyas, Alca, N., Dokuyucu, H., & Turan, Çağrı. (2023). Okula devem edemeyen kız çocuklarının okula devam etmeme nedenleri. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 9(31), 159–172. https://doi.org/10.5281/zenodo.8151183
28. Güray, E. & Kemeç, S. (2016). Van metropolitan alanında bulunan okul öncesi, ilk ve orta dereceli okulların mekânsal erişilebilirlik analizi. (ss.582-588). 6. Uzaktan Algılama-CBS Sempozyumu (Uzal-Cbs 2016), 5-7 Ekim 2016, Adana.
29. Harran İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, (2024) Harran ilçe eğitim verileri (2024)
30. Herz, B. K., & Sperling, G. B. (2004). What works in girls’ education: Evidence and policies from the developing world. Council on foreign relations. Council on Foreign Relations.
31. Okul Tanıtımı, (2024). 20 Şubat 2025 tarihinde http://www.okultanitimi.net/ilce/sanliurfa-harran? do=ilce&link=sanliurfa-harran adresinden edinilmiştir.
32. Karaman, K., & Yılmaz, A. S. (2011). Mevsimlik tarım işçileri ve enformel ilişkiler ağı: giresun’da çalışan mevsimlik tarım işçileri üzerine bir araştırma. ZfWT, 3 (1), 211-226.
33. Kaya, M., & Özgülnar, N. (2015). Mevsimlik (gezici/geçici) tarım işçilerinin iki yerleşim birimindeki yaşam koşulları ve sağlık durumlarına niteliksel bakış, Turkish Journal of Public Health, 13(2), 115-126.
34. Kumar, C., & Pandey, V. (2021). Access to education and gender equality. In Gender equality (pp. 1-10). Springer International Publishing.
35. Kupersmidt, J. B., & Martin, S. L. (1997). Mental health problems of children of migrant and seasonal farm workers: A pilot study. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 36(2), 224-232. https://doi.org/10.1097/00004.583.199702000-00013
36. Lonchar, C. M. (2022). Barriers to girls’ education in the developing world (Bachelor’s thesis, Ohio University).
37. Lyså, I. M. (2020). Barriers to girls education in rural Pakistan (Master’s thesis, NTNU).
38. Maxwell, J. A. (2013). Qualitative research design: An interactive approach (3rd ed.). Sage Publications
39. Mertol, H., Akgeyik, M., Pirdoğan, A., & Karaman, N. (2021). Mevsimlik tarım işçiliği sorunları ve çözüm önerileri (Hilvan örneği). Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 2 (1), 63-74.
40. Monkman, K., & Hoffman, L. (2013). Girls’ education: The power of policy discourse. Theory and Research in Education, 11(1), 63-84.
41. Neuman, L. W. (2014). Social research methods-qualitative and quantitative approaches. British Library Cataloguing-in-Publication Data.
42. Önsüz, M.F., Demirtas, Z., Aygar, H., Özturk, G., Emiral, M. A., Öcal E.E., & Metintas, S. (2023). A comparison quality of life of children of seasonal agricultural workers and local residents in Turkey. Journal of Agromedicine, 28(4), 656-664. https://doi. org/10.1080/1059924X.2023.220.8110
43. Özbekmezci, Ş., & Sahil, S. (2004). Mevsimlik tarım işçilerinin sosyal, ekonomik ve barınma sorunlarının analizi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19(3), 261-274.
44. Özkan, G., & Çağlar, T. (2023). Mevsimlik tarım işçiliğinin görülmeyen ve duyulmayan kesimi: Yaşlı işçiler. Toplum ve Sosyal Hizmet, 34(2), 427-451. https://doi.org/10.33417/tsh.1195328
45. Öztürk, Ş. (2017). Çocuk yoksulluğu risklerini engellemeye yönelik politika olarak türkiye’de okul öncesi eğitimde fırsat eşitliği. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 54(632), 55-76.
46. Porter, S. A. (2016). Girls’ education, development and social change: ‘Seeding, Strengthening and Linking’ (Global Fund for Women). Policy Futures in Education, 14(5), 517-538.
47. Price, R.A. (2020). Key barriers to girls’ education in the ASEAN and Pacific region. K4D Helpdesk Report 899. Brighton, UK: Institute of Development Studies.
48. Psaki, S., Haberland, N., Mensch, B., Woyczynski, L., & Chuang, E. (2022). Policies and interventions to remove gender‐related barriers to girls’ school participation and learning in low‐and middle‐income countries: A systematic review of the evidence. Campbell Systematic Reviews, 18(1), e1207.
49. Saglan, Y., Bilge, U., Saglan, R., Sarı, Y. E., Öztaş, D., Balcıoğluf, H., & Ünlüoğlu, I. (2020). Evaluation of development in the children of seasonal agricultural workers. American Scientific Research Journal for Engineering, Technology, and Sciences (ASRJETS), 71(1), 56-60.
50. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, (2022). İlçelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması raporu (SEGE), 02 Ekim 2024 tarihinde https://www. sanayi.gov.tr/assets/pdf/birimler/2022-ilce-sege.pdf, adresinden edinilmiştir.
51. Saraç, E., Kale, M., & Özpoyraz, N. (2023). Culturagram of the development and education processes of children in seasonal agricultural worker familie. Psycho-Educational Research Reviews, 12(1), 69-80. https://doi.org/10.52963/PERR_Biruni_V12.N1.05
52. Sezer, A., Deniz, M., & Topuz, M. (2018). Uşak şehrinde okullara erişilebilirliğin coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ile analizi. Journal of History Culture and Art Research, 7(5), 470-494.
53. Shetty, Sowjanya & Hans, V. Basil, (2015). Role of education in women empowerment and development: Issues and impact (September 26, 2015). SAMPRATHI 2015 National Seminar on Education for Building People’s Capacity towards Sustainable Development http://dx.doi. org/10.2139/ssrn.2665898
54. Simsek, Z., & Koruk, I. (2011). The effects of migratory seasonal farmwork on psychomotor development and growth among children ages 0-5 years in Southeastern Anatolia. Turkish Journal of Public Health, 9(3), 157- 165. https://doi.org/10.20518/tjph.173061
55. TÜİK, (2024a). İstatistiklerle Aile, 2023, 20 Nisan 2025 tarihinde, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index? p=Istatistiklerle-Aile-2023- 53784#:~:text=Akraba%20evlili%C4%9Fi%20oran%C4%B1%20illere%20g%C3%B6re,0%2C5%20ile%20Edirne%20ol du adresinden edinilmiştir.
56. TÜİK. (2024b). Muhtemel Eğitim Süresi, 2024, 07 Şubat 2026 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index? p=Muhtemel-Egitim- Suresi-2024-53896 adresinden edinilmiştir.
57. Uyan-Semerci, P., & Erdoğan, E. (2022). The wellbeing of children in the vulnerable context of seasonal migrant workers in Turkey. In Handbook of Children’s Risk, Vulnerability and Quality of Life: Global Perspectives (pp. 253-266). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-01783-4_16
58. Uysal, M., Sayilan, F., Yildiz, A., Eylem, T., Türkmen, N., & Korkmaz, N. (2016). The basic educational problems of children of seasonal agricultural workers. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 49(1), 183-202. https://doi.org/10.1501/ Egifak_000.000.1380
59. Walker, J., Pearce, C., Boe, K., & Lawson, M. (2019). The power of education to fight ınequality: How increasing educational equality and quality is crucial to fighting economic and gender inequality. Oxfam. Weathers, A., Minkovitz, C., O’Campo, P., & Diener-West, M. (2004). Access to care for children of migratory agricultural workers: factors associated with unmet need for medical care. Pediatrics, 113(4), e276-e282. DOI https://doi.org/10.1542/peds.113.4.e276
60. Wilk, V. A. (1993). Health hazards to children in agriculture. American Journal of Industrial Medicine, 24(3), 283-290.
61. Yıldırım, M., & Karakoyun, O. (2023). Mevsimlik tarım işçiliği üzerine bir araştırma: Çarşamba (Samsun) ilçesi örneği. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 61-81. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1320646
62. Yıldırım, U. D. (2016). Tarımda trafik kazalarının ekonomi politiği ve mevsimlik tarım işçileri. SAV Katkı, 2, 80-99.
63. Yıldırım, M. C., Beltekin, N., & Oral, T. T. (2018). Kızların okula erişim ve devam oranlarının artırılması: İkna süreci. Şarkiyat, 10(2), 783- 804.