Araştırma Makalesi

21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri

Sayı: 58 29 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri

Öz

Soğuk Savaş döneminin “iki kutuplu” dünyası, Berlin Duvarı’nın yıkılmasıyla “tek kutuplu” hale gelmiştir. 1990’larda Amerika Birleşik Devletleri (ABD) dünya siyasetinde en belirleyici güçtür. Ancak 2000’lerden itibaren özellikle Çin ve Rusya, küresel siyasette etkili olmaya başlamıştır. Günümüzde dünyanın siyasal / ekonomik “ağırlık merkezi” Asya’ya kaymaktadır. Pekin, 2013 yılında başlattığı “Kuşak ve Yol Girişimi”yle (KYG), küresel açılımını hızlandırmıştır. Değişimin en net görüldüğü bölgelerden biri de Orta Doğu’dur. Körfez ülkeleri ve özellikle Suudi Arabistan, Çin ile ilişkilerini gün geçtikçe ilerletmektedir. Orta Doğu’da ve özellikle Körfez ülkelerinin dış politika adımlarında Çin ile ilişkiler daha görünür hale gelmiştir. Bu çalışmada nitel-nicel veri analizleri yapılmış ve meta-sentez yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın amacı; Çin’in 21. Yy’daki hızlı yükselişinin, Orta Doğu’ya jeopolitik etkisini ele almaktır. Orta Doğu’da bugün yaşanan gerilim, Çin’in bölgedeki yükselişiyle yakından ilintilidir. Bu çalışmada Orta Doğu’da bugün yaşanan gerilimli süreç ile Çin’in bölgede artan varlığı arasındaki korelasyon dikkatlere sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

“21. Yüzyıl’ın İlk Çeyreğinde Çin Jeopolitiğinin Orta Doğu Hamleleri” başlıklı makalenin içeriği gereği “Etik Kurul İzin Belgesi”ne ihtiyaç duyulmamıştır.

Kaynakça

  1. AEI (The American Enterprise Institute). (2025). China global investment tracker. 02.04.2025 tarihinde https://www.aei.org/china-global-investment-tracker/ adresinden erişilmiştir.
  2. Al Jazeera. (2022a). US ‘Will not walk away’ from Middle East: Biden at Saudi Summit. Al Jazeera. 25.03.2025 tarihinde (Al Jazerra, 2022a) adresinden erişilmiştir.
  3. Al Jazeera. (2022b). China’s Xi arrives in Saudi Arabia to ‘bolster ties’. Al Jazeera. 25.03.2025 tarihinde https://www.aljazeera.com/ news/2022/12/6/chinas-xi-to-visit-saudi-arabia-from-wednesday adresinden erişilmiştir.
  4. Al Jazeera. (2023). Iran and Saudi Arabia agree to restore relations. Al jazeera. 25.03.2025 tarihinde https://www.aljazeera.com/ news/2023/3/10/iran-and-saudi-agree-to-restore-relations adresinden erişilmiştir.
  5. AP. (2023). China, Russia, Iran hold joint Naval Drills in Gulf of Oman. Apnews. 12.04.2025 tarihinde https://apnews.com/article/china-russia-iran-naval-drills-oman-gulf- 9f515b3246e4cbe0d98a35e8399dc177 adresinden erişilmiştir.
  6. Atlantic Council. (2025). Freedom and prosperity indexes: how political freedom drives growth. 29.06.2025 tarihinde https://share.google/ l1STOHW04igUjac2e adresinden erişilmiştir.
  7. Baysoy, E. (2015). Antik dönem Doğu Akdeniz jeopolitiği. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8) , 13-21. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsbd/ issue/43833/539035
  8. Beck, M., & Richter, T. (2021). Oil and the political economy in the Middle East: Overcoming rentierism?. In Oil and the political economy in the Middle East (pp. 237-268). Manchester University Press. https://doi.org/10.7765/978.152.6149107.00021

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyasi Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

28 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

30 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 58

Kaynak Göster

APA
Güner, B. (2026). 21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri. International Journal of Geography and Geography Education, 58, 113-127. https://doi.org/10.32003/igge.1773213
AMA
1.Güner B. 21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri. IGGE. 2026;(58):113-127. doi:10.32003/igge.1773213
Chicago
Güner, Bülent. 2026. “21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 58: 113-27. https://doi.org/10.32003/igge.1773213.
EndNote
Güner B (01 Mayıs 2026) 21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri. International Journal of Geography and Geography Education 58 113–127.
IEEE
[1]B. Güner, “21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri”, IGGE, sy 58, ss. 113–127, May. 2026, doi: 10.32003/igge.1773213.
ISNAD
Güner, Bülent. “21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri”. International Journal of Geography and Geography Education. 58 (01 Mayıs 2026): 113-127. https://doi.org/10.32003/igge.1773213.
JAMA
1.Güner B. 21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri. IGGE. 2026;:113–127.
MLA
Güner, Bülent. “21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 58, Mayıs 2026, ss. 113-27, doi:10.32003/igge.1773213.
Vancouver
1.Bülent Güner. 21. Yüzyıl’ın ilk çeyreğinde Çin jeopolitiğinin Orta Doğu hamleleri. IGGE. 01 Mayıs 2026;(58):113-27. doi:10.32003/igge.1773213

© 2026 International Journal of Geography and Geography Education (IGGE) e-ISSN: 2630-6336 | Creative Commons (CC BY-NC 4.0)