Ulusal veya uluslararası projelerde görev alan coğrafya öğretmenlerinin proje tabanlı öğretim yöntemine yaklaşımları

Öz

Bu çalışma ile ulusal veya uluslararası projelerde görev alan coğrafya öğretmenlerinin proje tabanlı öğretim yöntemine (PTÖY) karşı yaklaşımları incelenmiştir. Öğretmen görüşlerinin derinlemesine analizi hedeflendiği için nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni tercih edilmiştir. Araştırmada coğrafya öğretmenlerin; PTÖY ile ilgili lisans ve lisans sonrası hazır bulunuşluk durumları, PTÖY yöntemine ilişkin hizmet içi eğitim durumları ve ulusal veya uluslararası projelere katılım durumlarına ilişkin sorular yöneltilmiştir. Sorular uygulama öncesinde uzman görüşleri doğrultusunda revize edilerek görüşme tekniğine uygun hale getirilmiştir. Elde edilen bulgular, betimsel analiz yöntemi ile yorumlanmıştır. Bulgular neticesinde; coğrafya öğretmenlerinin PTÖY için hazır bulunuşluk düzeylerinin düşük olduğu ve proje süreçlerine kendi çabaları ile dahil oldukları görülmüştür. Coğrafya öğretmenlerinin projelerde yer aldıktan sonra PTÖY’ni daha iyi uygulayabildikleri tespit edilmiştir. Coğrafya dersinde yöntemin kullanılmasının gerekli olduğu ve coğrafya lisans eğitimlerinde proje hazırlanmasına ilişkin derslere mutlaka yer verilmesine yönelik düşünceler öne çıkmaktadır. Ulusal ve uluslararası projelere katılımın coğrafya öğretmenlerinin PTÖY’ne yaklaşımlarını olumlu etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Proje Tabanlı Öğretim
• Projeler
• Coğrafya Öğretimi Hazır Bulunuşluk
• Hizmet içi Eğitim

Approaches of geography teachers involved in national or international projects to project-based teaching methods

Öz

This study examined the attitudes of geography teachers involved in national or international projects towards project-based teaching methods (PBT). As the aim was to conduct an in-depth analysis of teachers’ views, the phenomenological design was chosen from among qualitative research methods. In the study, geography teachers were asked questions regarding their pre-existing knowledge of PBT at undergraduate and postgraduate levels, their in-service training on the PBT method, and their participation in national or international projects. The questions were revised in line with expert opinions prior to implementation to ensure they were suitable for the interview technique. The findings were interpreted using a descriptive analysis method. The results indicated that geography teachers’ readiness levels for PBL were low and that they had become involved in project processes through their own efforts. It was found that geography teachers were able to implement PTÖY more effectively after participating in projects. It was determined that the use of the method in geography lessons is necessary, and that their views emphasised the need for courses on project preparation to be included in geography undergraduate programmes. It was found that participation in national and international projects had a positive impact on geography teachers’ approach to PTÖY.

Anahtar Kelimeler

• Project-Based Teaching
• Projects
• Geography Teaching. Readiness
• In-service Training

Kaynakça

1. Akman Dömbekci, H., & Erişen, M. A. (2022). Nitel Araştırmalarda Görüşme Tekniği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 141–160. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227330
2. Aksela, M., & Haatainen, O. (2019). Project-based learning (PBL) in practise: Active teachers’ views of its’ advantages and challenges. International STEM in Education Conference, 9–16. http://hdl.handle.net/10138/304045
3. Altundağ, M. (2025). 2024 Coğrafya Dersi Öğretim Programı’nın Eğilimler Açısından Değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, (19), 805–827. https://doi.org/10.47994/usbad.1724120
4. Arisanty, D., Hastuti, K. P., Setiawan, F. A., & Imawwati, R. (2020). Improving Geography Learning through Project-based Learning Model. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(5), 585–594. https://www.psychosocial.com/index.php/ijpr/article/view/4607
5. Arslan, E. (2022). Nitel Araştırmalarda Geçerlilik Ve Güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 395–407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
6. Aygün, H. E. (2019). The Prediction of the Teaching Readiness Level of Pre-Service Teachers in Terms of Curriculum Literacy = Ögretmen adaylarinin ögretmenlik meslegi hazirbulunusluk düzeyinin egitim programi okuryazarligi açisindan yordanmasi. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 9(2), 203–220.
7. Balcı, A. (2016). Coğrafya Öğretmenleri, Coğrafya Öğretmen Adayları Ve Ortaöğretim Öğrencilerinin; Coğrafya Soru Çözümlerini Ölçme Ve Değerlendirme Yaklaşımları. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(4), 1–34. https://dergipark.org.tr/en/pub/pegegog/article/241200
8. Baltacı, A. (2016). Nitel Veri Analizinde Miles-Huberman Modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1–15. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aeusbed/article/290583

9. Başaran, Y. K. (2024). Sosyal Bilimlerde Örnekleme Kuramı. The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480–495. https://doi.org/10.16992/ASOS.12368
10. Berk, Ş., & Özer, B. (2025). “Türkiye Yüzyılı” Maarif Modeli (Tymm) Öğretim Programlarına İlişkin Nitel Bir Değerlendirme. Journal of History School, 17(LXXIII), 3241–3256. https://doi.org/10.29228/joh.78177
11. Budak, B., & Budak, T. T. (2025). Yenilikçi Sınıf Ortamlarında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Kapsamında Yürütülen Proje Uygulamaları. Ases Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 727–737. https://doi.org/10.5281/zenodo.15721419
12. Çifçi, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın Bütüncül Yaklaşımına Bir Örnek: Sosyal Katılım Becerisi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 661–708. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1701847
13. Coşkun, M. (2004). Coğrafya Öğretiminde Proje Yaklaşımı. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 99–107. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/article/808286
14. Creswell, J. W. (2013). Nitel Araştırma Yöntemleri (S. B. Demir & M. Bütün, Trans.; 7th ed.). Siyasal Kitabevi. Donmuş, V., & İzci, E. (2016). Ortaöğretim Seçmeli Proje Hazırlama Dersine Yönelik Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2), 189–200. https://doi.org/10.18069/firatsbed.346921
15. Eroğlu, M. (2019). Öğretmenlerin mesleki gelişime katılımlarıyla, mesleki gelişime yönelik tutumları, kendi kendine öğrenmeye hazır bulunuşlukları ve destekleyici okul özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Doktora Tezi]. İnönü Üniversitesi.
16. Genç, M. (2020). Sosyobilimsel Konular İle Bilim Tutum İlişkisi. In Kuramdan Uygulamaya Sosyobilimsel Konular (1st ed., pp. 1–5). Nobel Akademik Yayıncılık.
17. Gültekin, M. (2020). Değişen Toplumda Eğitim ve Öğretmen Nitelikleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(1), 654–700. https://doi.org/10.18039/ajesi.682130
18. Hakan, K. (2018). Ortaöğretim Kurumlarında Coğrafya Öğretimi Nasıl Olmalıdır? Nevşehir Hacı Bektaşi Veli Üniversitesi, 121. https://www.academia.edu/38068528/iges_tam_metin_pdf#page=125
19. Hynek, P. (2017). Project-Based Learning in Geography. In P. Karvánková, D. Popjaková, M. Vančura, & J. Mládek (Eds.), Current Topicsin Czech and Central European Geography Education (pp. 129–143). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-43614-2_8
20. İnce, Z. (2022). Türkiye’de yükseköğretim kurumları sınavlarında coğrafya soru sayısının değişimi ve coğrafya eğitimine yansımaları. In Eğitim Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar XV. Ed.Fatma Elif Kılınç (p. 511). Konya:Eğitim Yayinevi.
21. Karabağ, S., Şahin, S., & Şahin, B. (2021). Coğrafya Dersi Öğretim Programları (1st ed., Vol. 1–1). Pegem Akademi. Karaca, Y., Karaca, M., Er, F. Z., & Kazancı, M. E. (2024). Bilişim Teknolojileri İçerikli Erasmus Projeleri Hakkında Ülkelerarası Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (14), 1271–1287. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1418767
22. Karatsareas, P. (2022). Semi-structured interviews. In Research methods in language attitudes (Vol. 99, p. 99). Cambridge University Press Cambridge. https://doi.org/10.1017/978.110.8867788.010
23. Kılınç, Y. (2015). Coğrafya Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Deneyimleri Üzerine Bir Araştırma: Teori ve Pratik. SDU International Journal of Educational Studies, 1(2), 88–98. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduijes/article/223860
24. Kızılçaoğlu, A. (2004). ÖSYM Sınavlarında 1981-2002 Sorulan Coğrafya Sorularının Değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(11), 77–95. https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/article/651913
25. Knoll, M. (2012). “I had made a mistake”: William H. Kilpatrick and the project method. Columbia University. https://web.archive.org/web/202.201.21010633/https://www.academia.edu/14351331/_I_had_made_a_mistake_William_H._Kilpatrick_and_the_project_method_2012_
26. Kocalar, A. O., & Şahin, V. (2023). Coğrafya öğretmeni kimdir? International Journal of Geography and Geography Education, (48), 68–83. https://doi.org/10.32003/igge.1217091
27. Kokotsaki, D., Menzies, V., & Wiggins, A. (2016). Project-based learning: A review of the literature. Improving Schools, 19(3), 267–277. https://doi.org/10.1177/136.548.0216659733
28. MEB. (2024). Coğrafya Dersi 9.Sınıf—Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. MEB Orta Öğretim Genel Müdürlüğü. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/cografya-dersi/11
29. Mengüşoğlu, T. (1945). Fenomenoloji Felsefesi. Felsefe Arkivi, 1(1). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/14345
30. Nurdin, E. A., Pangastuti, E. I., Puji, R. P. N., Surya, R. A., & Adni, K. R. N. (2021). Implementation of the use of project-based learning models in the application of online geography learning strategies. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 747(1), 012045. https://doi.org/10.1088/1755-1315/747/1/012045
31. Öğretmenlik Meslek Kanunu, 7528 Öğretmenlik Meslek Kanunu (2024). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241018-1.htm
32. Özer Şanal, S., & Erdem, M. (2023). Öğretim Tasarım Süreçleri Ve “Etik.” Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 959–975. https://doi.org/10.38151/akef.2023.94
33. Öztürk, M., & Gönülaçar, H. (2018). Coğrafya öğretmenlerinin profesyonelleşme süreçlerine dair bir inceleme. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 9(18), 1–24. https://dergipark.org.tr/en/pub/eibd/article/540865
34. Parlak, M. (2023). Öğretmenlerin Hizmetiçi Eğitim Etkinliklerine İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. Social Sciences Studies Journal, 109(109), 6228–6236. https://doi.org/10.29228/sssj.68723
35. Polat, A. (2022). Nitel Araştırmalarda Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Soruları: Soru Form ve Türleri, Nitelikler ve Sıralama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 161–182. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227335
36. Revelle, K. Z., Wise, C. N., Duke, N. K., & Halvorsen, A.-L. (2020). Realizing the Promise of Project-Based Learning. The Reading Teacher, 73(6), 697–710. https://doi.org/10.1002/trtr.1874
37. Şeremet, M. (2024). Öğretme ve araştırma arasındaki ilişki: Coğrafya eğitiminde araştırma-odaklı ve araştırma-tabanlı uygulama örnekleri. Türk Coğrafya Dergisi, (85), 69–78. https://doi.org/10.17211/tcd.1497250
38. Sözen, E., & Türksever, Ö. (2018). Üniversite Giriş Sınavlarında Coğrafya Soru Sayısındaki Değişikliğin Bölgesel Liderlik Açısından Önemli Olan Ortaöğretim Coğrafya Programına Olası Etkilerinin Değerlendirilmesi. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 3(3), 1–12. https:// dergipark.org.tr/en/download/article-file/590055
39. Tatlı, Z. (2016). Proje Geliştirme Sürecine Dair Öğretmen Görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 631–656. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyuefd/article/272563
40. TEKNOFEST. (2026). TEKNOFEST Ayakları Yere Basmayan Festival. TEKNOFEST. https://www.teknofest.org
41. TÜBİTAK. (2024a). TÜBİTAK BİDEB 2204 Lise Öğrencileri için Araştırma Projeleri. TÜBİTAK.
42. TÜBİTAK. (2024b, November 4). 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması 2025.
43. Ulusal Ajans. (2025). Ulusal Ajans. Ulusal Ajans. Ulusal Ajans. https://www.ua.gov.tr/programlar/gruplar/egitim-verenler-icin/
44. Ünal, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne Göre Geliştirilen Coğrafya Dersi Öğretim Programı Bütünleşik Yapısının İncelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 453–492. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1699693
45. Ünlü, M. (2014). Coğrafya Öğretimi (1st ed.). Pegem Akademi.
46. Yalçın, H. (2022). Bir Araştırma Deseni Olarak Fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 213–232. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227345
47. Yentür, M. M. (2023). Meslek Liselerinde Proje Üretme Ve Yürütme Durumlarının İncelenmesi Ve Coğrafya Öğretmenlerinin Görüşleri. In Eğitim Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar XVII Ed.: Doç.Dr. Hüseyin Erol (1st ed., p. 67). Eğitim Yayinevi.
48. Yiğit Özüdoğru, H. (2024). Cumhuriyet Dönemi Coğrafya Dersi Öğretim Programları (1924-2024). İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(49), 1714–1737. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1477944
49. Yıldırım, S., & Ünlü, M. (2021). Evaluatıng In-Servıce Gıs Traınıng For Geography Teachers Based On G-Tpack Model. International Journal of Geography and Geography Education, (44), 112–123. https://doi.org/10.32003/igge.958881
50. Yılmaz, M. (2023). Coğrafya öğretmenlerinin öğrenci merkezli öğretimi destekleyen öğretim yöntemlerini kullanımı: 9. Sınıf örneği. International Journal of Geography and Geography Education, (50), 63–81. https://doi.org/10.32003/igge.1312244
51. Zülfikar, H. (2022). Nitel Araştırma Yöntemleri Ansiklopediler—Tübitak. Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/nitel_arastirma_yontemleri