Geopolitical resonance from energy source to port system: an analysis of the Sakarya gas field and Filyos-centered Black Sea ports

Öz

This study examines the role of Filyos Port, located on the Western Black Sea coast of Türkiye, not only as a regional logistics hub but also as a multidimensional power-generating space within the evolving geopolitical architecture of the Black Sea. The study introduces the concept of “geopolitical resonance” as an original analytical framework and evaluates the economic, energy-political, and strategic impacts of the port within this context. The concept of resonance is used to explain the ripple effects created by a new spatial actor on existing regional power balances. The research assesses the functions of Filyos Port within the framework of increasingly multipolar power relations in the Black Sea Basin. In particular, the integration of the port with the Sakarya Gas Field has transformed it into a critical logistics node supporting Türkiye’s ambition to become an energy hub. The study is based on qualitative methods, including geopolitical analysis, discourse analysis, and document analysis. The findings reveal that Filyos Port is developing an increasing influence on regional power dynamics. In conclusion, the port is conceptualized not merely as a physical infrastructure but as a hybrid power space positioned at the intersection of energy, logistics, and strategic dynamics.

Anahtar Kelimeler

• Filyos Port
• Black Sea Geopolitics
• Energy Security
• Regional Power
• Türkiye.

Enerji kaynağından liman sistemine jeopolitik rezonans: Sakarya gaz sahası ve Filyos merkezli Karadeniz limanları analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin Batı Karadeniz kıyısında yer alan Filyos Limanı’nın rolünü yalnızca bölgesel bir lojistik merkez olarak değil, aynı zamanda Karadeniz’in değişen jeopolitik mimarisinde çok katmanlı bir güç üretim alanı olarak incelemektedir. Çalışmada, literatüre özgün bir katkı olarak “jeopolitik rezonans” kavramı geliştirilmiş ve limanın ekonomik, enerji-politik ve stratejik etkileri bu çerçevede analiz edilmiştir. Rezonans yaklaşımı, yeni bir mekânsal aktörün bölgesel güç dengeleri üzerinde yarattığı dalga etkisini açıklayan kavramsal bir model olarak kullanılmaktadır. Araştırma, Karadeniz Havzası’nda son yıllarda belirginleşen çok kutuplu güç ilişkileri bağlamında Filyos Limanı’nın fonksiyonlarını değerlendirmektedir. Özellikle Sakarya Gaz Sahası ile bütünleşen liman, Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefini destekleyen kritik bir lojistik düğüm haline gelmiştir. Nitel araştırma yöntemine dayanan çalışmada jeopolitik analiz, söylem analizi ve doküman incelemesi birlikte kullanılmıştır. Bulgular, Filyos Limanı’nın bölgesel güç dengeleri üzerinde artan bir etki kapasitesi oluşturduğunu göstermektedir. Sonuç olarak liman, yalnızca fiziksel bir altyapı değil; enerji, lojistik ve stratejik dinamiklerin kesişiminde yer alan hibrit bir güç alanı olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Filyos Limanı
• Karadeniz Jeopolitiği
• Enerji Güvenliği
• Bölgesel Güç
• Türkiye

Kaynakça

1. Anadolu Ajansı. (2025, December 26). Türkiye’nin 2025 doğal gaz tüketiminin 60 milyar metreküp seviyesinde olması bekleniyor. https:// www.aa.com.tr/tr/enerjiterminali/dogal-gaz/turkiyenin-2025-dogal-gaz-tuketiminin-60-milyar-metrekup-seviyesinde-olmasi-bekleniyor/53669, adresinden erişilmiştir.
2. Anadolu Ajansı. (2025). Sakarya gaz sahasında günlük doğal gaz üretimi 8,8 milyon metreküpe yükseldi. https://www.aa.com.tr/tr/ enerjiterminali/dogal-gaz/sakarya-gaz-sahasinda-gunluk-dogal-gaz-uretimi-8- 8-milyon-metrekupe-yukseldi/48542, adresinden erişilmiştir.
3. Association of Sea Trade Ports (ASOP). (2023). Cargo throughput at Azov-Black Sea seaports. PortNews. https://en.portnews.ru/ news/358635/, adresinden erişilmiştir.
4. Balmaceda, M. M. (2021). Russian energy chains: The remaking of technopolitics from Siberia to Ukraine to the European Union. Columbia University Press. https://doi.org/10.7312/balm19749, adresinden erişilmiştir.
5. CAREC. (2023). Georgia port capacity statistics (Poti, Batumi). https://cpmm.carecprogram.org/2023- report/georgia/, adresinden erişilmiştir.
6. Cornell, S. F., & Starr, S. F. (2018). The long game on the Black Sea: The contest for regional economic integration. Central Asia-Caucasus Institute & Silk Road Studies Program. ISBN (ebook): 978-91-88661-25-3
7. Constanța Port Administration. (2021). Port of Constanța annual report. https://www.portofconstantza.com, adresinden erişilmiştir.
8. Çelikoğlu, Ş., Turan, İ., & Atış, E. (2021). Doğu-batı alternatif ticaret bağlamında Filyos vadisi projesi ve su yolu ırmak planları. 1. Filyos Kongresi Bildirileri, 1–4. https://www.researchgate.net/publication/372992784

9. Daily Sabah. (2025). Türkiye hikes gas output from vast Black Sea reserve to 8.8 mcm. https://www.dailysabah.com/business/energy/turkiye-hikes-gas-output-from-vast-black-sea-reserve-to- 88-mcm, adresinden erişilmiştir.
10. Doğan, M., & Doğan Sertkaya, Ö. (2022). Türkiye’nin jeopolitiği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(2), 320–339.
11. Duran, İ., & Çelikoğlu, Ş. (2023). Enerji güvenliği açısından Sakarya gaz sahası. Ed., Ağca, D., Enerji çalışmaları (ss. 115–129). Berikan Yayınevi.
12. Flint, C. (2021). Introduction to geopolitics (3). Routledge. https://doi.org/10.4324/978.036.7823382
13. Güner, B. (2018). OBOR girişimi’nin coğrafyası. Marmara Coğrafya Dergisi, (37), 112–123. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/414084
14. Güngör, S., & Öztürk, E. (2020). Rusya’nın Kırım politikası ve Karadeniz güvenliği. Uluslararası İlişkiler, 17(67), 75– 96.
15. International Energy Agency. (2023). World energy outlook 2023. https://www.iea.org/reports/world-energy- outlook-2023, adresinden erişilmiştir.
16. Kaplan, R. D. (2012). The revenge of geography: What the map tells us about coming conflicts and the battle against fate. Random House.
17. Mackinder, H. J. (1904). The geographical pivot of history. The Geographical Journal, 23(4), 421–437.
18. Mahan, A. T. (1890). The influence of sea power upon history, 1660–1783. Little, Brown and Company.
19. Motamen-Samadian, S. (2021). Economic integration in the Black Sea region. Routledge. https://doi.org/10.4324/978.100.3156644
20. Netherlands Enterprise Agency (RVO). (2025). Market study: Ports in Romania and Bulgaria. https://www.rvo.nl/sites/default/files/2025-12/ MarketStudyPorts%20in%20Romania%20and%20Bulgaria%20- %20Final%20version.pdf, adresinden erişilmiştir.
21. Odessa Sea Port Authority. (2020). Annual cargo turnover report. https://odessa-journal.com, adresinden erişilmiştir.
22. Paul, A., & Sliwa, Z. (2020). NATO, Russia and security dynamics in the Black Sea region. Defence Studies, 20(3), 295–314. https://doi.org/1 0.1080/14702.436.2020.1788561, adresinden erişilmiştir.
23. Ports Europe. (2026). Batumi sea port reports 7.3 million tonnes throughput in 2025. https://www.portseurope.com/batumi-sea-port-reports-7-3-million-tonnes-throughput-in-2025/, adresinden erişilmiştir.
24. Reuters. (2024). DP World Romania doubles container shipping capacity at Black Sea port of Constanța. https://www.reuters.com/markets/ commodities/dp-world-romania-doubles-container-shipping- capacity-black-sea-port-2024-06-18/, adresinden erişilmiştir.
25. Rodrigue, J. P. (2020). The geography of transport systems (5). Routledge. https://transportgeography.org, adresinden erişilmiştir.
26. Spykman, N. J. (1942). America’s strategy in world politics: The United States and the balance of power. Harcourt, Brace and Company. (1)
27. Türkiye Today. (2025). Türkiye to produce 9.1 million cubic meters of gas daily at Sakarya field by 2025. https://www.turkiyetoday.com/ business/turkiye-to-produce-9-1m-cubic-meters-of-gas-daily-at- sakarya-field-by-2025-68036, adresinden erişilmiştir.
28. Türkiye Today. (2025). Black Sea gas output set to double in 2026. https://www.turkiyetoday.com/business/black-sea-gas-output-set-to-double-in-2026, adresinden erişilmiştir.
29. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2023). Filyos limanı ve Karadeniz lojistik vizyonu. https://www.uab.gov.tr/haberler/filyos-limani-dev-bir-lojistik-merkez-olacak, adresinden erişilmiştir.
30. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO). (2023). Sakarya gaz sahası geliştirme projesi. https://www.tpao.gov.tr/file/2210/sakarya-gaz-sahasi-gelistirme-projesi, adresinden erişilmiştir.
31. Trabzon Port. (2024). Port capacity and physical status. https://www.trabzonport.com.tr, adresinden erişilmiştir.
32. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2021). Filyos limanı: Karadeniz’in yeni lojistik üssü. https://www.uab.gov.tr/haberler/karadeniz-in-yeni-lojistik-ussu-filyos-limani-hizmete-acildi, adresinden erişilmiştir.
33. Yılmaz, E. (2023). Karadeniz’in jeopolitiği: Aktörler, politikalar ve çalışma alanları. Sinop Üniversitesi Yayınları. https://acikerisim.sinop.edu. tr, adresinden erişilmiştir.
34. Ziylan, K., & Bayraktar, M. (2022). Filyos limanı açısından Karadeniz’de hizmet veren römorkörlerin sevk sistemleri üzerine bir değerlendirme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 21(42), 383–395. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ticaretfbd/article/1103507