1 Ay-5 Yaş Arası Çocuğu Olan Ebeveynlerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ile Ateş Yönetimi Konusundaki Bilgi ve Uygulamaları Arasındaki İlişki

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı 1 ay-5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeyi ile ateş yönetimi konusundaki bilgi ve uygulamaları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Yöntem: Araştırma İzmir’in Ödemiş ilçesinde bir devlet hastanesinin çocuk polikliniklerine başvuran çalışmaya katılmayı kabul etmiş 120 ebeveynle gerçekleştirilmiştir. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile 16 Temmuz 2019 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik soru formu, ateş konusunda bilgi formu, Ebeveynlerin Ateş Yönetim Ölçeği ve REALM sağlık okuryazarlığı ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan ebeveynlerin %75,8’inin anne olup, çocukların %52.5’inin erkek olduğu bulunmuştur. %75,8’inin daha önce ateşlendiği için aileleri tarafından hastaneye getirildiği, %37,5’inin daha önce hastaneye yattığı bulunmuştur. Araştırmaya katılan ebeveynlerin %53,3’ünün daha önce ateşle ilgili bilgi aldığı, bilgi alan kişilerin %85,9’unun sağlık çalışanlarından bilgi aldığı saptanmıştır. Ailelerin %95,8’inin ateşten korktuğu, %52,5’inin çocuğun nöbet geçirmesinden korktuğu bulunmuştur. Annenin yaşı ile Ebeveyn Ateşi Yönetimi Ölçeği puanı arasında ve baba yaşı ile Ebeveyn Ateşi Yönetimi Ölçeği puanı arasında negatif korelasyon vardır. Sonuç: Ailelerin ateşle ilgili bilgi düzeylerinin iyi olduğu buna rağmen çocuklarının ateşi yükseldiğinde korktukları, sağlık okuryazarlığı ve ateş yönetimi bilgi düzeyleri arasında bir ilişki olmadığı belirlendi.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık okuryazarlığı
• sıcaklık düzenlemesi
• vücut sıcaklığı düzenlemesi

The Relationship between the Health Literacy Levels of Parents Having Children Aged 1 Month to 5 Years and their Fever Management-Related Knowledge and Practices

Öz

Aim: The aim of this study was to investigate the relationship between the health literacy levels of parents having children aged 1 month to 5 years and their fever management-related knowledge and practices. Method: The research was conducted with 120 parents who agreed to participate in the study, which was applied to the child outpatient clinics of a state hospital in the Ödemiş district of Izmir. The data were collected between July 16 and December 31, 2019 by the face-to-face interview method. Data was collected using the sociodemographic questionnaire, the Fever Management Scale of Parents, and the Rehealth Literacy Scale. Results: Of the parents participating in the study, 91 (75.8%) were mothers of their children, 63 (52.5%) were boys. 75.8% of the families had previously presented to the hospital due to fever, and 37.5% of the children were hospitalized due to high fever. It was determined that 53.3% of the parents who participated in the study had previously received information about fever, and 85.9% of the people who received information received information from healthcare professionals. It was found that 95.8% of the families were afraid of fever and 52.5% were afraid that the child had seizures. The correlation between the mother’s age variable and the Parental Fever Management Scale scores and between the father’s age variable and the Parental Fever Management Scale scores was negative. Conclusion: Although the families have a good level of knowledge about the fever, they are afraid when their children have a fever. There was no relationship between health literacy and fever management knowledge levels.

Anahtar Kelimeler

• Health literacy
• temperature regulation
• body temperature regulations

Kaynakça

1. 1. Sünter A, Dündar C, Ağaç R, Uysal S, Gürses N. Annelerin ateş hakkındaki bilgi ve davranışları. Journal of Experimental and Clinical Medicine. 2010;14(2):1-17.
2. 2. Suluhan D, Taşal C, Yıldız D, et al. 0-6 yaş arası çocuğa sahip annelerin ateş düşürücü kullanımına ilişkin bilgi ve tutumlarının belirlenmesi. Florance Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2016;24(2):90-96.
3. 3. Feverish illness in children: assessment and initial management in children younger than 5 years, NICE Clinical Guideline, Update in 2019. https://www.nice.org.uk/guidance/ng143/evidence/may-2013-full-guideline-pdf-6960663038 (30.06.2020).
4. 4. Chiappini E, Venturini E, Remaschi G, et al. 2016 update of the Italian pediatric society guidelines for management of fever in children. The Journal of Pediatrics. 2017;180:177-183.
5. 5. Barton D, Schmitt MD. Fever phobia misconceptions of parents about fevers. Am J Dis Child. 1980;134(2):176-181.
6. 6. Crocetti M, Moghbeli N, Serwint J. Fever phobia revisited: have parental misconceptions about fever changed in 20 years? Pediatrics. 2001;107(6):1241-1246.
7. 7. Erkozan F. Çocukluk Çağı Zehirlenmelerinin Retrospektif Analizi [Uzmanlık Tezi]. Diyarbakır, Türkiye: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı; 2012:85.
8. 8. Ulusal Zehir Danışma Merkezi 2008 Yılı Çalışma Raporu Özeti. http://www.journalagent.com/turkhijyen/pdfs/THDBD_66_3_29_58.pdf (30.06.2020)

9. 9. Arslan S, Aydın M. Annelerin ateş fobisi ve yönetimi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2015;5(1):1-6.
10. 10. Kılınç D. Çocuk Acil Servisine Başvuran Hasta Yakınlarının Ateş Yönetimi ve Antipiretik Kullanımı Hakkında Bilgi Düzey ve Tutumlarının Belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul, Türkiye; Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı; 2016:67.
11. 11. Temel B, Arabacı Z, Kahveci T. Annelerin çocuklarında ateş yönetimi ile ilgili bilgi, tutum ve değerlendirmesi. Kastamonu Sağlık Akademisi. 2016;1(1):1-17.
12. 12. Yıldırım A, Bozaykut A, Dalkan C. 6 ay–6 yaş arası yüksek ateşli çocukların annelerinin ateş bilinç seviyesinin değerlendirilmesi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi. 2014;8(4):201-207.
13. 13. Altınkalem DY. Annelerin Ateş ve Ateşli Havale ile İlgili Bilgi Düzeyleri [Aile Hekimliği Uzmanlık Tezi]. İstanbul, Türkiye; Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi; 2007:68.
14. 14. Öztürk Ö, Topan, A, Ayyıldız T. Ateş şikayeti ile acil servise getirilen çocuklarda ateş olgularının değerlendirilmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2015;2(3):285-296.
15. 15. Baş NG, Karatay G, Karatay M. Beş yaş altı çocuğa sahip annelerin ateş yönetimine ilişkin bilgi ve uygulamaları. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2016;13(3):258-263.
16. 16. WHO, Why Health Literacy is İmportant. http://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/health-literacy/why-health-literacy-is-important (30.06.2020)
17. 17. DeWalt DA, Dilling MH, Rosenthal MS, Pignone MP. Low parental literacy is associated with worse asthma care measures in children. Ambul Pediatr. 2007;7(1):25–31.
18. 18. Alqudah M, Johnson M, Cowin L, George A. Measuring health literacy in emergency departments. Journal of Nursing Education and Practice. 2014;4(2):1.
19. 19. Morrison AK, Chanmugathas R, Schapira MM, Gorelick MH, Brousseau DC. Caregiver low health literacy and non-urgent use of the pediatric emergency department for febrile illness. Acad Pediatr. 2014;14(5):505–509.
20. 20. Emmerton, L, Chaw XY, Kelly F, et al. Management of children’s fever by parents and caregivers: practical measurement of functional health literacy. Journal of Child Health Care. 2014;18(4):302-313.
21. 21. Halıcıoğlu O, Koç F, Akman SA, Teyin A. Ateşli çocuklarda; annelerin evde ateşe yaklaşımı, bilgileri ve sosyodemografik özellikler ile ilişkisi. İzmir Dr. Behcet Uz Çocuk Hast. Dergisi. 2011;1(1):13-19.
22. 22. Celasin NŞ, Ergin D, Atman Ü. Yüksek ateş şikayeti ile hastaneye yatırılan 0-6 yaş grubu çocukları olan annelerin yüksek ateşe ilişkin bilgi ve tutumları. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2008;22(6):315-322.
23. 23. Çınar ND, Altun I, Altınkaynak S, Walsh A. Turkish parents’ management of childhood fever: a cross-sectional survey using the PFMS-TR. Australasian Emergency Nursing Journal. 2014;17(1):3-10.
24. 24. Özdemir H, Alper Z, Uncu Y, Bilgel N. Health literacy among adults: a study from Turkey. Health Education Research. 2010;25(3):464-477.
25. 25. Işık Esenay F, İşler A, Kurugöl Z, Conk Z, Koturoğlu G. Annelerin ateşli çocuğa yaklaşımı ve ateş korkusu. Türk Arch Ped. 2007;42:57-60.
26. 26. Çöl Araz N. Ailelerin ateşli çocuğa yaklaşımı: bilgi, tutum ve uygulamaları. Çocuk Hast Derg/Turkish J Pediatr Dis. 2013;1:27-32.
27. 27. Thompson AP, Nesari M, Hartling L, Scott SD. Parents’ experiences and information needs related to childhood fever: a systematic review. Patient Education and Counseling. 2020;103:750–763.
28. 28. Wilson KM, Beggs SA, Zosky GR, Bereznicki LR, Bereznicki BJ. Parental knowledge, beliefs and management of childhood fever in Australia: A nationwide survey. J Clin Pharm Ther. 2019;44(5):768-774.
29. 29. Castellano VE, Talamona N, Giglio ND, Sabbaj L, Gentile Á. Knowledge and management of fever in parents of children under 5 years of age at a children's hospital. Arch Argent Pediatr. 2020;118(2):89-94.
30. 30. Chefdeville E, Pages AS. Parental management of children's fever: Assessment of knowledge and use of health record information. Arch Pediatr. 2019;26(5):275-281.
31. 31. Kelly M, Sahm LJ, Shiely F, et al. Parental knowledge, attitudes and beliefs on fever: a cross-sectional study in Ireland. BMJ Open. 2017;7(7):e015684.
32. 32. Alqudah M, Cowin L, George A, Johnson M. Child fever management: A comparative study of Australian parents with limited and functional health literacy. Nurs Health Sci. 2019;21(2):157-163.