18-65 Yaş Aralığındaki Kadınların Tamamlayıcı-Alternatif Tedavileri Kullanım Durumları, Tutumları ve Etkileyen Faktörler

Öz

Amaç: Kadınlarda tamamlayıcı-alternatif tedavi (TAT) kullanım durumları, tutumları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Yöntem: Çalışmanın örneklemi 18-65 yaş arası toplam 582 kadın katılımcıdan oluşmaktadır. Kesitsel tipte tasarlanan çalışmanın verileri Ekim-Aralık 2022 tarihleri arasında çevrimiçi platformlar aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin toplanmasında “Birey tanıtıcı özellikler formu” ve “Bütüncül tamamlayıcı ve alternatif tıp tutumu ölçeği (BTAT)” kullanılmıştır. Araştırma verileri, IBM SPSS 23.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalaması 41,91±10,66 yıldır. Çalışmada kadınların yarısından fazlasının lisans ve üstü eğitim düzeyine sahip olduğu (%52,9) ve çalışıyor oldukları (%52,6) saptanmıştır. Kadınların en sık bitkisel ürünleri (%25,9) tercih ettikleri görülmüştür. Kadınların TAT kullanma nedenleri ise %17,9 doğal olduğuna inanma, %14,3 kilo vermedir. Kadınların %60’ı arkadaşları aracılığıyla bilgi edindiğini aktarmıştır. Kadınların BTAT ölçek puan ortalaması 33,19±6,22’dir. Eğitim durumu, çalışma durumu ve TAT kullanma durumu TAT’a yönelik tutumu olumlu olarak artırırken (p<0,05); kadınların BTAT puanları ile yaş, medeni durum, kronik hastalık varlığı ve reçeteli ilaç kullanma durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: Çalışmada, kadınların TAT’a yönelik olumlu tutum sergilediği, her dört kadından birinin, bitkisel ürünler başta olmak üzere, en az bir TAT yöntemi kullandığı ve kadınların temel bilgi kaynaklarının arkadaşları olduğu bulunmuştur. TAT’ın yaygın kullanımına rağmen; TAT yöntemleri ile ilgili belirsizliklerin bulunması önemli bir durumdur. Bu kapsamda, sağlık personelinin TAT uygulamalarının etki ve olası yan etkileri konusunda bilgi sahibi olmaları, TAT’ı içeren bakım demetlerinin veya protokollerinin oluşturulmasında öncülük etmeleri önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın
• sağlık
• tamamlayıcı-alternatif tedavi
• tutum

Complementary-Alternative Therapies Usage, Attitudes and Affecting Factors Among Women Aged between 18-65

Öz

Aim: This study aims to determine complementary-alternative therapy (CAM) usage, attitudes and the factors affecting in women. Method: The study sample comprises 582 female participants aged 18-65. The data of the cross-sectional study were collected through online platforms between October and December 2022. The data were collected via the "Individual descriptive characteristics form" and the "Holistic complementary and alternative health questionnaire (HCAMQ)". Research data were analyzed using IBM SPSS 23.0 programs. Results: The mean age of the participants was 41.91±10.66. More than half of the women had a bachelor's degree or higher education level (52.9%) and were working (52.6%) in the study. Herbal products (25.9%) was most frequently preferred CAM approach. Believing that CAM is natural (17.9%) and losing weight (14.3%) were main reasons for CAM usage. 60% of women reported that they obtained information through their friends. The mean HCAMQ scores of the females was 33.19±6.22. While educational status, working status and using CAM positively increased the attitude towards CAM (p<0.05); there was no statistically significant difference between women's HCAMQ scores and age, marital status, presence of chronic disease and prescription drug use (p>0.05). Conclusion: The study findings showed that women had a positive attitude towards CAM; one out of every four women used at least one CAM method, especially herbal products, and the women's main sources of information were their friends. Despite the widespread usage of CAM, there are some important uncertainties about CAM approaches. In this context, the study authors recommend that healthcare personnel have information about the effects and possible side effects of CAM approaches, and lead in the creation of care bundles or protocols containing CAM.

Anahtar Kelimeler

• Attitude
• complementary-alternative therapy
• health
• women

Kaynakça

1. 1. Engin B, Aydın Kartal Y. Menopozal semptomlar ile baş etmede kullanılan tamamlayıcı ve alternatif tedavi yaklaşımları. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi. 2020;80-87.
2. 2. Rad M, Sabzevari MT, Rastaghi S, Dehnavi ZM. The relationship between anthropometric index and primary dysmenorehea in female high school students. Journal of Education and Health Promotion. 2018;7:34.
3. 3. Kahyaoğlu Süt H, Küçükkaya B, Arslan E. Primer dismenore ağrısında tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemleri kullanımı. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2019;6(4):322-327.
4. 4. Kurt G, Arslan H. İnfertilite tedavisi alan çiftlerin kullandıkları tamamlayıcı ve alternatif tıp uygulamaları. Cukurova Tıp Dergisi. 2019;44:329-338.
5. 5. Ozturk R, Satir DG, Sevil U. Use of complementary and alternative medicine and attitudes in patients with gynecological cancers. European Journal of Therapeutics. 2016;22(3):141-147.
6. 6. Cardini F, Lesi G, Lombardo F, van der Sluijs C. The use of complementary and alternative medicine by women experiencing menopausal symptoms in Bologna. BMC Women's Health. 2010;10(1):1-10.
7. 7. Çöl Araz N, Taşdemir HS, Parlar Kılıç S. Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin tıp dışı alternatif ve geleneksel uygulamalar konusunda görüşlerinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2012;1(4):240-51.
8. 8. Ergin A, Hatipoğlu C, Bozkurt Aİ ve ark. Uzmanlık ve tıp öğrencilerinin tamamlayıcı-alternatif tıp hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları. Pamukkale Üniversitesi Tıp Dergisi. 2011;4(3):136-43.

9. 9. Fjær Erlend L, Landet ER, McNamara, CL, et al. The use of complementary and alternative medicine (CAM) in Europe. BMC Complementary Medicine and Therapies. 2020;20(1):1-9.
10. 10. Yorgancı A, Öztürk UK, Evliyaoğlu Bozkurt Ö, et al. Complementary and alternative medicine attitudes of gynecologic patients: Experience in a tertiary clinic. Revista Brasileira de Ginecologia e Obstetricia. 2021;43(11):853-861.
11. 11. de Moraes Mello B, Patricia B, Cristiano Siqueira B. Prevalence of complementary and alternative medicine (CAM) use in Brazil. BMC Complementary Medicine and Therapies. 2020;20:1-10.
12. 12. Yazdi N, Salehi A, Vojoud M, et al. Use of complementary and alternative medicine in pregnant women: A cross-sectional survey in the south of Iran. Journal of Integrative Medicine. 2019;17(6):392-395.
13. 13. Sönmez S, Öztürk M, Sönmez F, et al. Prevalence and predictors of the usage of complementary alternative medicine among infertile patients. Journal of Gynecology Obstetrics and Human Reproduction. 2021;50(6):102112.
14. 14. Ünal Toprak F, Coşkun Palaz S, Çağlar S. The impact of health literacy levels on women’s fear of contracting Covid-19 and their attitudes toward holistic complementary and alternative medicine: Mediation analysis results. Health Care for Women International. 2022;1-16.
15. 15. Erci B. Attitudes towards holistic complementary and alternative medicine: A sample of healthy people in Turkey. Journal of Clinical Nursing. 2007;16(4):761-768.
16. 16. Özçelik G, Toprak D. Bitkisel tedavi neden tercih ediliyor? Ankara Medical Journal. 2015;15(2):48-58.
17. 17. Çakmak S, Nural N. Kronik hastalıklarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi uygulamaları. Turkiye Klinikleri J Intern Med Nurs-Special Topics. 2017;3(2):57-64.
18. 18. Talhaoğlu D. Geleneksel ve tamamlayıcı tedavi uygulamaları. Bütünleyici ve Anadolu Tıbbı Dergisi. 2021;3(1):16-29.
19. 19. Yıldırım D, Baykal D, Can G. Kanıt temelli fitoterapi uygulamalarının incelenmesi. Journal of Academic Research in Nursing. 2020;6(3):571-6.
20. 20. Temiz SA, Özer İ, Ataseven A, Dursun R, Fındık S. Hirudoterapiye bağlı kutanöz psödolenfoma. Türkiye Parazitoloji Dergisi. 2019;43(1):50-2.
21. 21. Öner Küçük M, Yaman O. Tıbbi sülük terapisi (hirudoterapi). Journal of Biotechnology and Strategic Health Research. 2019;3:29-46.
22. 22. Yalçın E, Özbaşaran F. Nefes terapisinin genel sağlık ve kadın sağlığı üzerine etkileri. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021;3(2):1-6.
23. 23. Toygar I, Yeşilbalkan ÖU, Kürkütlü M, Aslan A. Complementary and alternative medicines used by cancer patients to cope with chemotherapy-induced constipation. Complementary Therapies in Clinical Practice. 2020;39:101108.
24. 24. Uzdil N, Kılıç Z. Health literacy and attitudes to holistic, complementary and alternative medicine in peritoneal dialysis patients: A descriptive study. European Journal of Integrative Medicine. 2022;55:102185.
25. 25. Teke N, Özer Z, Bahçecioğlu Turan G. Analysis of health care personnel's attitudes toward complementary and alternative medicine and life satisfaction due to COVID-19 pandemic. Holistic Nursing Practice. 2021;35(2):98-107.