Derleme

Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi?

Sayı: 24 30 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi?

Öz

Kişinin sağlığı ve günlük aktiviteleriyle ilgili bilgileri toplamak ve izlemek amacıyla, son yıllarda, gelişen teknoloji ile birlikte giyilebilir cihazların yaygınlaşması, kişisel sağlık verilerinin kolaylıkla izlenmesine ve toplanmasına öncülük etmiştir. Dolayısıyla, kişilere yönelik toplanan bu verilerin oluşturulması ve paylaşılması kolaylaşmıştır. Kişiye ait tanımlayıcı bilgilerin kaldırılarak oluşturulan veri setleri toplum sağlığı araştırmalarında, sağlık politikalarının geliştirilmesinde ve değerlendirilmesinde, ayrıca karşılaştırmalı etkinlik çalışmalarında kullanılabilir. Giyilebilir cihazlardan gelen sağlık verilerinin kimliksizleştirilerek erişilebilir olması ya da bir araştırmada kullanılan bu verilerin kimliklerinin belirsizleştirilerek yayınlanması bireysel düzeyde mahremiyeti korumada önemli bir unsur olarak görülmektedir. Ancak tanımlanmamış sağlık verilerinin yeniden tanımlama riski, veri setinin boyutu ve karmaşıklığı, diğer veri setlerinin veya bilgilerin mevcudiyeti ve yeniden tanımlama tekniklerinin kullanımına bağlı olarak değişmektedir. Bu çalışma ile giyilebilir cihazlar aracılığıyla kolaylıkla elde edilebilen sağlık verilerinin yeniden tanımlama riskine yönelik genel bir bakış sağlanması ve bu veriler anonimleştirilse dahi hangi ölçüde bireysel düzeyde mahremiyet riski oluşturabileceği konusu değerlendirilmektedir. Konuyla ilgili güncel ve özgün çalışmalar dikkatle ve önyargısız bir yaklaşımla sistematik olarak taranmış, elde edilen bulgular sentezlenerek bütüncül bir sonuca ulaşılmıştır. Sonuç olarak, sağlık verilerinin kimliksizleştirilmesi, mahremiyeti korumada önemli bir adım olsa da kesin bir çözüm değildir. Giyilebilir cihazlar aracılığıyla veri toplamak ve paylaşmak yaygın olmasından dolayı, mahremiyeti korumak için yeterli politika ve prosedürlerin oluşturulması yeniden tanımlamayla ilişkili potansiyel riskleri en aza indirebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Cheung CC, Krahn AD, Andrade JG. The emerging role of wearable technologies in detection of arrhythmia. Can J Cardiol. 2018;34(8):1083-1087. doi: 10.1016/j.cjca.2018.05.003.
  2. 2. Jia S, Gao H, Xue Z, Meng X. Recent advances in multifunctional wearable sensors and systems: design, fabrication, and applications. Biosensors. 2022;12(11):1057. doi: 10.3390/bios12111057.
  3. 3. Market Research Report: Wearable Technology Market. Report Code SE 2816, 2023. https://www.marketsandmarkets.com/Market-Reports/wearable-sensor-market-158101489.html. Erişim tarihi 18 Temmuz 2023.
  4. 4. Burki T. Wearable technology and COVID-19. Lancet Respir Med. 2022;10(10):934-935. doi: 10.1016/S2213-2600(22)00351-4.
  5. 5. Santos MD, Roman C, Pimentel MAF, et al. A real-time wearable system for monitoring vital signs of COVID-19 patients in a hospital setting. Front Digit Heal. 2021;3. doi: 10.3389/fdgth.2021.630273.
  6. 6. Cheong SHR, Ng YJX, Lau Y, Lau ST. Wearable technology for early detection of COVID-19: A systematic scoping review. Prev Med (Baltim). 2022;162:107170. doi: 10.1016/j.ypmed.2022.107170.
  7. 7. Packhäuser K, Gündel S, Münster N, et al. Deep learning-based patient re-identification is able to exploit the biometric nature of medical chest X-ray data. Sci Rep. 2022;12(1):14851. doi: 10.1038/s41598-022-19045-3.
  8. 8. Ghazarian A, Zheng J, Struppa D, Rakovski C. Assessing the reidentification risks posed by deep learning algorithms applied to ECG Data. IEEE Access. 2022;10:68711-68723. doi:10.1109/ACCESS.2022.3185615.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlıkta Bilgi İşleme, Dijital Sağlık, Sağlık Yönetimi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

30 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

13 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

11 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 24

Kaynak Göster

APA
Durmuş, V. (2024). Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi? Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, 24, 1332-1346. https://doi.org/10.38079/igusabder.1326830
AMA
1.Durmuş V. Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi? IGUSABDER. 2024;(24):1332-1346. doi:10.38079/igusabder.1326830
Chicago
Durmuş, Veli. 2024. “Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi?”. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, sy 24: 1332-46. https://doi.org/10.38079/igusabder.1326830.
EndNote
Durmuş V (01 Aralık 2024) Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi? Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences 24 1332–1346.
IEEE
[1]V. Durmuş, “Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi?”, IGUSABDER, sy 24, ss. 1332–1346, Ara. 2024, doi: 10.38079/igusabder.1326830.
ISNAD
Durmuş, Veli. “Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi?”. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences. 24 (01 Aralık 2024): 1332-1346. https://doi.org/10.38079/igusabder.1326830.
JAMA
1.Durmuş V. Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi? IGUSABDER. 2024;:1332–1346.
MLA
Durmuş, Veli. “Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi?”. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, sy 24, Aralık 2024, ss. 1332-46, doi:10.38079/igusabder.1326830.
Vancouver
1.Veli Durmuş. Giyilebilir Cihazlardan Gelen Sağlık Verilerinin Kimliksizleştirilmesi Yeterince Güvenli mi? IGUSABDER. 01 Aralık 2024;(24):1332-46. doi:10.38079/igusabder.1326830

 Alıntı-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0)