Çocuk ve Ergenlerde Öfke İfade Tarzları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki

Öz

Amaç: Bu çalışmada, ebeveyn tutumları ile öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Örneklem, Diyarbakır ilindeki 8-18 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerden oluşan 412 katılımcıdan meydana gelmektedir. Verilerin toplanması için katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik veri formu, Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği ve Ebeveyn Tutumları Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde tanımlayıcı analizler, T-testleri, ANOVA ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan çocuk ve ergenlerin %41,7'si 11-15 yaş aralığındadır. Araştırmada, sürekli öfke alt ölçeği ile hoşgörülü (r:0,191; p<0,05), koruyucu (r:0,145; p<0,05), demokratik (r:0,102; p<0,05) ve otoriter ebeveyn tutumları (r:0,341; p<0,05) arasında pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, kontrollü öfke alt ölçeği ile koruyucu (r:0,333; p<0,05) ve demokratik ebeveyn tutumları (r:0,537; p<0,05) arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur. Dışa vurulan öfke alt ölçeği ile hoşgörülü (r: 0,219; p<0,05), koruyucu (r:0,145; p<0,05), demokratik (r:0,140; p<0,05) ve otoriter ebeveyn tutumları (r:0,348; p<0,05) arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Bastırılan öfke alt ölçeği ile hoşgörülü (r:0,218; p<0,05), koruyucu (r:0,157; p<0,05), demokratik (r:0,263; p<0,05) ve otoriter (r:0,138; p<0,05) ebeveyn tutumları arasında pozitif bir korelasyon bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma, sürekli öfke, kontrollü öfke, bastırılan öfke ve dışa vurulan öfke düzeyleri ile ebeveyn tutumları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma çocuklarının öfke ve öfke ifade tarzlarını etkiledikleri için ebeveynlerin ebeveynlik stillerinin farkında olmaları gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk
• ergen
• öfke
• öfke ifadesi
• ebeveyn tutumları

Relationship between Parental Attitudes and Anger Expression Styles in Children and Adolescents

Öz

Aim: In this study, it is aimed to examine the relationship between parental attitudes, anger and anger expression styles. Method: The research was conducted using a survey method. The sample consisted of 412 participants aged between 8 and 18 years, including both children and adolescents from Diyarbakır. In order to collect data, a socio-demographic data form prepared by the researcher, the Trait Anger and Anger Expression Scale, and the Parental Attitude Scale were administered on participants. Descriptive analyses, T-tests, ANOVA, and correlation analyses were employed to analyze the research data. Results: Of the children and adolescents participating in the study, 41.7% were between the ages of 11 and 15. The study found a positive correlation between the trait anger subscale and permissive (r: 0.191; p<0.05), protective (r: 0.145; p<0.05), democratic (r: 0.102; p<0.05) and authoritarian parental attitudes (r: 0.341; p<0.05). Additionally, a moderate, positive relationship was found between the controlled anger subscale and protective (r: 0.333; p<0.05) and democratic parental attitudes (r: 0.537; p<0.05). There was also a positive relationship between the outwardly expressed anger subscale and permissive (r: 0.219; p<0.05), protective (r: 0.145; p<0.05), democratic attitudes (r: 0.140; p<0.05) and authoritarian attitudes (r: 0.348; p<0.05). Finally, positive correlation was found between the suppressed anger subscale and permissive (r: 0.218; p<0.05), protective (r: 0.157; p<0.05), democratic (r: 0.263; p<0.05), and authoritarian (r: 0.138; p<0.05) parental attitudes. Conclusion: The study concluded that there is a significant relationship between trait anger, controlled anger, suppressed anger, and outwardly expressed anger levels and parental attitudes. In this context, this study suggests that parents should be aware of their parenting styles because these styles impact chidren’s anger and its expression.

Anahtar Kelimeler

• Children
• adolescent
• anger
• anger expression
• parental attitudes

Kaynakça

1. 1. Budak S. Psikoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları; 2000.
2. 2. Deffenbacher J. Cognitive behavioral conceptualization and treatment of anger. Journal of Clinical Psychology. 1999;55(3):212-309.
3. 3. Crick NR, Werner NE, Casas JF, at al. Childhood aggression and gender: A new look at an old problem. Nebraska Symposium on Motivation. 1999;45:75-142. University of Nebraska Press, NewYork.
4. 4. Baumrind D. Childcare practices anteceding three patterns of preschool behavior. Genetic Psychology Monographs. 1967;75(1):4388.
5. 5. Bilge F. Eğitim bilimleri öğrencilerinin sürekli kızgınlık düzeyleri ve kızgınlıklarını ifade biçimlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 1997;13:75-80.
6. 6. Marion KU, Kurt JB, Lisa HR. Continuity and change in social and physical aggression from middle childhood through early adolescence. Aggressive Behavior. 2009;35:357-375.
7. 7. Özmen SK. Aile içinde öfke ve saldırganlığın yansımaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2004;37(2):27-39.
8. 8. McNamara KA, Selig JP, Hawley PH. A typological approach to the study of parenting: Associations between maternal parenting patterns and child behaviour and social reception. Early Child Development and Care. 2009;180(9):1185–1202.

9. 9. Köknel Ö. İnsanı Anlamak. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi; 1997.
10. 10. Kağıtçıbaşı Ç, Cemalcılar Z. Dünden Bugüne İnsan ve İnsanlar. İstanbul: Evrim Yayınevi; 2014.
11. 11. Bulut S. Lise Öğrencilerinin Anne Baba Tutumlarına Göre Öfke İfade Tarzlarının İncelenmesi [yüksek lisans tezi]. İstanbul, Türkiye: Psikoloji Ana Bilim Dalı, Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2018.
12. 12. Say G, Durak Batıgün A. Problemli internet kullanımı ile ebeveyn-ergen ilişki niteliği, yalnızlık, öfke ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Dusunen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences. 2016;29:324-334.
13. 13. Sağır D. Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzlarının Anne Baba Tutumları İle İlişkisi. [yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2016.
14. 14. Özyürek A, Özkan İ. Ergenlerin okula yönelik öfke düzeyleri ile anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2015;15(2):280-296.
15. 15. Spielberger CD, Jacobs G, Russell S, Crane R. Assessment of Anger: The State-Trait Anger Scale. In: Butcher JN, Spielberger CD, eds. Advances in Personality Assessment. 1nd ed. Hillsdale, NJ. 1983.
16. 16. Özer AK. Öfke, kaygı, depresyon eğilimlerinin bilişsel alt yapısıyla ilgili bir çalışma. Türk Psikoloji Dergisi. 1994;9(31):12 – 25.
17. 17. Karabulut-Demir E, Şendil G. Ebeveyn tutum ölçeği (ETÖ). Türk Psikoloji Yazıları. 2008;11(21):15-25.
18. 18. Manap A, Kış A. Cinsiyete göre öfke düzeyinin incelenmesi: Türkiye’de yapılan tezler üzerine bir meta-analiz çalışması. Turkish Journal of Educational Studies. 2019;6(3):15-28.
19. 19. Özmen A, Özmen D, Dündar PE, Çetinkaya AÇ, Taşkın EO. Yoksulluğun ergenlerin ruh sağlığına etkileri. Türkiye’de Psikiyatri. 2008;10:39-46.
20. 20. Keskin G, Gümüş A, Engin E. Bir grup sağlık çalışanında öfke ve mizaç özellikleri. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nöroloji Bilimler Dergisi. 2011;199-208.
21. 21. Çeçen AR. Öğrencilerinin cinsiyetlerine ve ana baba tutum algılarına göre yalnızlık ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2008;6(3):415-431.
22. 22. Arcan K. Özel Okullara Giden Lise Düzeyindeki Ergenlerin, Akademik Başarıları ile Algıladıkları Anne-Baba Tutumları Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. [yüksek lisans tezi]. İstanbul, Türkiye: Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2006.
23. 23. Erdoğan HT. Ergenlerin Anksiyete Düzeylerinin Öfke Yönetimi Becerileri ve Öfkeyi İfade Tarzlarına Etkisi. [yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul, Türkiye: Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2015.
24. 24. Zakhour M, Haddad C, Salameh P, et al. Association between parental divorce and anger, aggression, and hostility in adolescents: Results of a national Lebanese study. Journal of Family Issues. 2021;44(3):587-609.
25. 25. Altuntaş G. Boşanmış Ebeveynler ile Boşanmamış Ebeveynlerin Lise Birinci, İkinci, Üçüncü Sınıflarında Okuyan Çocuklarının Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı, Benlik Saygısı ve Anksiyete Düzeylerinin Karşılaştırılması. [yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul, Türkiye: Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2012.
26. 26. Masud H, Ahmad MS, Cho KW, Fakhr Z. Parenting styles and aggression among young adolescents: A systematic review of literature. Community Ment Health J. 2019;55(6):1015-1030. doi: 10.1007/s10597-019-00400-0.
27. 27. Muhammad N, Sayema RR, Baroi B, Islam J. Parenting style and aggressive behavior among high school children. Jagannath University Journal of Life and Earth Sciences. 2021;6:123-134.
28. 28. Firouzkouhi Moghaddam M, Asli F, Rakhshani T, Taravatmanesh S. The relationship between parenting styles and aggression in adolescents of Zahedan city in 2014. Shiraz E-Med J. 2016;17(7-8):e38515. doi: 10.17795/semj38515.
29. 29. Janik McErlean AB, Lim LXC. Relationship between parenting style, alexithymia and aggression in emerging adults. Journal of Family Issues. 2019;41(6):853-874.
30. 30. Radomir-Beliţoiu R. The relationship between parental styles, anger management, and cognitive-emotional coping mechanisms in adolescents. Journal of Experiential Psychotherapy / Revista de PSIHOterapie Experientiala. 2019;22(4):17–24.
31. 31. Montemayor R. Parents and adolescents in conflict: All families some of the time and some families most of the time. Journal of Early Adolescence. 1983;3:83-103.