Individual Resilience and Protective Mental Health: The Role of Psychological Resilience

Öz

This review examines the concepts of psychological resilience and preventive mental health, and their roles in individuals' mental health protection and improvement processes. Psychological resilience represents individuals' capacity to adapt to stressful and challenging life conditions, while the preventive mental health approach aims to strengthen individuals' internal resources and environmental support systems. Literature findings show that psychological resilience is effective not only in preventing mental health problems but also in increasing individuals' life satisfaction and subjective well-being. This highlights the importance of empowering and preventive approaches in addition to risk-focused approaches in mental health practices. It is emphasized that individual characteristics, social support, family, and environmental factors are decisive in the development of psychological resilience; and that the interaction between preventive mental health and psychological resilience plays a crucial role in protecting mental health at both individual and societal levels. The study emphasizes the importance of integrating programs that support psychological resilience into education, work, and community-based mental health services, and highlights the need for longitudinal and experimental studies in future research. This review demonstrates that psychological resilience is a fundamental building block in the preventive mental health perspective and contributes to strengthening mental health at both individual and societal levels.

Anahtar Kelimeler

• Individual resilience
• protective mental health
• psychological resilience

Bireysel Dayanıklılık ve Koruyucu Ruh Sağlığı: Psikolojik Sağlamlığın Rolü

Öz

Bu derleme çalışmada, psikolojik sağlamlık ve koruyucu ruh sağlığı kavramları ele alınmış, bireylerin ruh sağlığını koruma ve geliştirme süreçlerindeki rolleri incelenmiştir. Psikolojik sağlamlık, bireylerin stresli ve zorlayıcı yaşam koşulları karşısında uyum kapasitesini temsil ederken, koruyucu ruh sağlığı yaklaşımı, bireylerin içsel kaynaklarını ve çevresel destek sistemlerini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Literatür bulguları, psikolojik sağlamlığın yalnızca ruhsal sorunları önlemekle kalmayıp, bireylerin yaşam doyumu ve öznel iyi oluş düzeylerini artırmada da etkili olduğunu göstermektedir. Bu durum, ruh sağlığı uygulamalarında risk odaklı yaklaşımların yanı sıra güçlendirici ve önleyici yaklaşımın önemini ortaya koymaktadır. Psikolojik sağlamlığın gelişiminde bireysel özellikler, sosyal destek, aile ve çevresel faktörlerin belirleyici olduğu vurgulanmış; koruyucu ruh sağlığı ile psikolojik sağlamlık arasındaki etkileşimin birey ve toplum düzeyinde ruh sağlığının korunması için çok önemli bir rol üstlendiği gösterilmiştir. Çalışma, psikolojik sağlamlığı destekleyen programların eğitim, iş ve toplum temelli ruh sağlığı hizmetlerine entegre edilmesinin önemini ve gelecekte yapılacak araştırmalarda boylamsal ve deneysel çalışmaların gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu derleme, psikolojik sağlamlığın koruyucu ruh sağlığı perspektifinde temel bir yapı taşı olduğunu ve bireysel ile toplumsal düzeyde ruh sağlığının güçlendirilmesine katkı sağladığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bireysel dayanıklılık
• koruyucu ruh sağlığı
• psikolojik sağlamlık

Kaynakça

1. 1. Masten AS, Gewirtz AH. Resilience in development: The importance of early childhood. In: Tremblay RE, Barr RG, Peters RDeV, eds. Encyclopedia on Early Childhood Development. Montreal, Quebec: Centre of Excellence for Early Childhood Development; 2006. https://www.researchgate.net/publication/252094504_Resilience_in_Development_The_Importance_of_Early_Childhood.
2. 2. Hunter AJ, Chandler GE. Adolescent resilience. Image: Journal of Nursing Scholarship (Third Quarter). 1999;31:243-247.
3. 3. Ramirez ER. Resilience: A concept analysis. Nursing Forum. 2007;42:73-82.
4. 4. Masten AS, Coatsworth JD. The development of competence in favorable and unfavorable environments: Lessons from research on successful children. American Psychologist. 1998;53:205-220.
5. 5. Garmezy N, Masten AS, Tellegen A. The study of stress and competence in children: A building block for developmental psychopathology. Child Dev. 1984;55:97-111.
6. 6. Rutter M. Psychosocial resilience and protective mechanisms. In: Rolf JE, Masten AS, Cicchetti D, Nuechterlein KH, Weintraub S, eds. Risk and Protective Factors in the Development of Psychopathology. New York: Cambridge University Press; 1990:181-214. doi: 10.1017/CBO9780511752872.013.
7. 7. Rutter M. Resilience concepts and findings: Implications for family therapy. J Fam Ther. 1999;21:119-144.
8. 8. Doll B, Lyon MA. Risk and resilience: Implications for the delivery of educational and mental health services in schools. Sch Psychol Rev. 1998;27(3):348-363.

9. 9. Luthar S, Cicchetti D. The construct of resilience: Implications for interventions and social policies. Dev Psychopathol. 2000;12:857-885.
10. 10. Luthar S, Cicchetti D, Becker B. The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child Dev. 2000;71(3):543-562.
11. 11. Masten AS, Reed MGJ. Resilience in development. In: Snyder CR, Lopez SJ, eds. Handbook of Positive Psychology. New York: Oxford University Press; 2002:74-88. doi: 10.1093/oso/9780195135336.003.0006.
12. 12. Windle M. Critical conceptual and measurement issues in the study of resilience. In: Glantz MD, Johnson JL, eds. Resilience and Development: Positive Life Adaptations. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers; 1999.
13. 13. Dion Stout M, Kipling G. Aboriginal People, Resilience and the Residential School Legacy. Ottawa, Ontario: Aboriginal Healing Foundation; 2003. https://ehprnh2mwo3.exactdn.com/wp-content/uploads/2021/01/resilience.pdf.
14. 14. Jenson JM, Fraser MW. A risk and resilience framework for child, youth, and family policy. In: Jenson JM, Fraser MW, eds. Social Policy for Children and Families: A Risk and Resilience Perspective. Thousand Oaks, CA: Sage Publications; 2006. https://us.sagepub.com/sites/default/files/upm-binaries/37820_Chapter1.pdf.
15. 15. World Health Organization. Prevention of Mental Disorders: Effective Interventions and Policy Options. Summary Report. Geneva: World Health Organization; 2004.
16. 16. Öztörel İ. Psikolojik danışman adaylarının psikolojik sağlamlık, yaşam doyumu ve affetme düzeylerinin incelenmesi [master’s thesis]. Lefkoşa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı, Eğitim Bilimleri Enstitüsü; 2018.
17. 17. Southwick SM, Bonanno GA, Masten AS, Panter-Brick C, Yehuda R. Resilience definitions, theory, and challenges: Interdisciplinary perspectives. Eur J Psychotraumatol. 2014;5:25338. doi:10.3402/ejpt.v5.25338.
18. 18. Gizir CA. Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi. 2007; 3: 113-128.
19. 19. Masten AS. Resilience in Individual Development: Successful Adaptation Despite Risk and Adversity. In: Wang MC, Gordon EW, eds. Educational Resilience in Inner-City America: Challenges and Prospects. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum; 1994.
20. 20. Greene R, Conrad AP. Basic Assumptions and Terms. In: Greene R, ed. Resiliency: An Integrated Approach to Practice, Policy, and Research. Washington (DC): NASW Press; 2002.
21. 21. Kumpfer KL. Factors and Processes Contributing to Resilience: The Resilience Framework. In: Glantz MD, Johnson JL, eds. Resilience and Development: Positive Life Adaptations. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers; 1999.
22. 22. Luthar S. Poverty and Children’s Adjustment. Newbury Park (CA): Sage; 1999.
23. 23. Mandleco BL, Peery JC. An organizational framework for conceptualizing resilience in children. J Child Adolesc Psychiatr Nurs. 2000;13(3):99-111.
24. 24. Bonanno GA. Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events? Am Psychol. 2004;59(1):20-28. doi:10.1037/0003-066X.59.1.20.
25. 25. Çetin F, Yeloğlu HO, Basım HN. Psikolojik dayanıklılığın açıklanmasında beş faktör kişilik özelliklerinin rolü: Bir kanonik ilişki analizi. Turk Psikol Derg. 2015;30(75):81-92.
26. 26. Masten AS, Powell JL. A Resilience Framework for Research,Policy, and Practice. In: Luthar S, eds. Resilience and Vulnerabilities: Adaptation in the Context of Childhood Adversities. New York: Cambridge University Press; 2003.
27. 27. Crocker J, Park LE. The costly pursuit of self-esteem. Psychol Bull. 2004;130:392-414.
28. 28. Masten AS. Ordinary Magic: Resilience in Development. New York: Guilford Press; 2014.
29. 29. Olsson CA, Bond JM, Vella-Brodrick DA, Sawyer SM. Adolescent resilience: A concept analysis. J Adolesc. 2003;26:1-11.
30. 30. Schneider TR, Lyons JB, Khazon S. Emotional intelligence and resilience. Pers Individ Dif. 2013;55:909-914.
31. 31. Karaırmak Ö. Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler. Turk Psikol Danis Rehberlik Derg. 2006;3(26):129-142.
32. 32. Terzi Ş. The relationship between psychological resilience and perceived social support in university students. Turkish Journal of Psychological Counseling and Guidance. 2006;3(26):1–12.
33. 33. Barry MM, Jenkins R. Implementing Mental Health Promotion. Edinburgh: Churchill Livingstone Elsevier; 2007.
34. 34. Caplan G. Principles of Preventive Psychiatry. New York: Basic Books; 1964.
35. 35. World Health Organization. Guidance on Community Mental Health Services: Promoting Person-Centred and Rights-Based Approaches. Geneva: World Health Organization; 2021. https://www.who.int/publications/i/item/9789240025707.
36. 36. World Health Organization. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. Geneva: World Health Organization; 2021. https://www.who.int/publications/i/item/9789240031029.
37. 37. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Ruh Sağlığı Politikası. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2006.
38. 38. T.C. Sağlık Bakanlığı. Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı (2011-2023). Sağlık Bakanlığı Yayın No: 847. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2011.
39. 39. Tufan D, Tutarel-Kışlak Ş. Koruyucu ruh sağlığı temelinde psikolojik sağlamlık kavramının incelenmesi. In: International Cappadocia Social Sciences Congress; Nov 7-9, 2019; Niğde, Turkey.
40. 40. Soylu Y. Pandemi döneminde çocuk ve ergenlerin ruh sağlığı açısından önemli bir kavram: Psikolojik sağlamlık. In: Gençdoğan B, ed. Pandemi Döneminde Çocuk ve Ergen Psikolojisi. 1st ed. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020.
41. 41. Coşkun B. Strengthening mental health from a preventive psychiatry perspective. Turkiye Klinikleri Journal of Psychiatry Special Topics. 2011;4(4):110–9.
42. 42. Sharma S, Shrivastava A, Singh A. Resilience in management of chronic diseases: A review of strategies, approaches, and interventions. Discover Public Health. 2025;22:724.
43. 43. Pars H, Çavuşoğlu H. Examining the psychological resilience of adolescents with leukemia: A comparative study. Florence Nightingale Journal of Nursing. 2019;27(2):104–118.
44. 44. Ozbay F, Johnson DC, Dimoulas E, Morgan CA, Charney D, Southwick S. Social support and resilience to stress. Psychiatry. 2007;4:35–40.