-

Öz

The public administration in Turkey was engaged in problems, which show similar characteristics associated with the late Ottoman period. Administrators have become the subject of a separate discussion owing to the question about how statemen’s behaviors should be and the search for solutions for the prevention of deterioration of the merit system. This discussion is conducted in parallel to questions such as, how administrators should be trained, how they should act and which association should give education to administrators. In Turkey, as happened in many topics of the public administration, foreign expert reports subject can be  Prof. Dr., İstanbul Gelişim Üni. Öğretim Üyesi, [e-mail]  Dr, Abant İzzet Baysal Üni. Öğretim Elemanı, [e-mail] as a tool for analyzing administrators. As is known, studies about public administration, widely give reference to the foreign expert reports in the Republican period, especially to those prepared after 1945. Although these are old reports, some of their recommendations have been implemented and at the present time, these structures and practices are said to maintain their existence. In this particular work, views and opinions concerning administrators in foreign expert reports have been examined. While there are numerous foreign expert results, special attention is dedicated to the issue of administrators in Mook and Podol Reports and an assessment is made as regards recommendations and findings in the reports.

Anahtar Kelimeler

• Foreign Expert Reports, Executives, Mook Report, Podol Report.

Türk Yönetim Sistemini Etkileyen Yabancı Uzman Raporları Üzerine Bir İnceleme: Mook ve Podol Raporlarında Yöneticilik

Öz

Türkiye’de kamu yönetiminin meşgul olduğu sorunlar Osmanlı’nın son döneminden itibaren benzer nitelik taşımıştır. Devlet adamlarının davranışlarının nasıl olması gerektiği, liyakat sisteminin bozulmasının önlenmesine ilişkin çözüm arayışları yöneticileri ayrı bir tartışma konusu haline getirmiştir. Bu tartışma yöneticiler nasıl yetiştirilmeli, nasıl davranmalı, hangi kurum yöneticilere ilişkin eğitim veren kurum olmalı gibi çeşitli sorular paralelinde yürütülmüştür. Türkiye’de kamu yönetiminin pek çok konusunda olduğu gibi yöneticiler konusunda da yabancı uzman raporları birer inceleme aracı olarak kullanılabilir. Bilindiği gibi kamu yönetimi üzerine yapılan çalışmalar büyük ölçüde Cumhuriyet döneminde özellikle 1945 sonrası hazırlanan yabancı uzman raporlarına farklı yönlerden atıfta bulunmaktadır. Raporların tarihleri üzerinden uzun zaman geçmiş olsa da bunlarda yer alan bazı tavsiyelerin hayata geçirildiği ve günümüzde de bu yapı ve uygulamaların mevcudiyetini koruduğu söylenebilir. Bu çalışma özelinde ise yabancı uzman raporlarında yöneticiler üzerine yer alan görüş ve tavsiyeler incelenmiştir. Yabancı uzman raporu sayısı çok olmakla birlikte çalışma yöneticiler başlığına özel bölüm ayırmış olan Mook ve Podol raporlarındaki yöneticiler konusu ile sınırlandırılmış, raporlarda belirtilen tespitler ve öneriler üzerine bir değerlendirme yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Kavramlar: Yabancı Uzman Raporları, Yöneticilik, Mook Raporu, Podol Raporu.

Kaynakça

1. ALTUNOK, Mustafa, “Türkiye’de Kamu Yönetimi Disiplininin Temelleri Üzerine”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16/3, 2011, s. 231-252.
2. AYKAÇ, Burhan, Hüseyin Yayman, M. Akif Özer, “İdari Reform Hareketlerinin Eleştirel Bir Tahlili”, Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 2, 2003, s. 153-179.
3. CALDWELL, Lynton K., “Türk Yönetimi ve “İdarei Maslahatçılık” Siyaseti”, (çev. Oğuz Onaran), AÜ SBF Dergisi, C. XX, N. 2, 1965, s. 735-760.
4. COŞKUN, Bayram , “Türkiye’de Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma Tarihsel Geçmiş ve Genel Bir Değerlendirme”, Türk İdare Dergisi, Sayı: 448, 2005, s. 13-49.
5. EKİCİ, Sıddık, Hatice Altunok, Gülcan Şahin, “Krizleri İçerden Yönetememek: Yabancı Uzman Raporlarıyla Devlet İnşası”, Association For Middle Eastern Public Policy and Administration (AMEPPA), Atılım Üniversitesi, Ankara, 2013.
6. ERGUN, Turgay, "Yüksek Yöneticilerin Yetiştirilmeleri Sorunu", Amme İdaresi Dergisi, Cilt: 16, Sayı: 2, 1983, s. 23-36.
7. KUYAKSİL, Ali, Türkiye’de Yönetimi Yeniden Düzenleme Çalışmaları Çok Partili Dönem (1945-1963), Der Kitabevi ve Yayınevi, İstanbul, 1994.
8. KALAĞAN, Gökhan, Türkiye’de 1980 Sonrası Bürokratik Dönüşüm, Beta Yayınları, İstanbul, 2010.

9. MARTIN, James W. ve Frank C.E. Cush, Maliye Bakanlığı Kuruluş ve Çalışmaları Hakkında Rapor, Ankara, 1951.
10. MATTHEWS, A.T.J., Yetişen Türk İdarecileri, (çev: Nermin Abadan), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1955, s. 735-760.
11. MOOK, Van, “Türkiye’de Memuriyet Rejimi Alanında Reform”, Van Mook’un Raporları No: 1, TC Başbakanlık Devlet Personel Dairesi, Ankara, 1962.
12. MOOK, Van, “Türkiye’de Personel İdaresinde Yapılacak Reformun Prensipleri ve Gayeleri”, Van Mook’un Raporları No: 2, TC Başbakanlık Devlet Personel Dairesi, Ankara, 1962.
13. MOOK, Van, “OECD Uzmanı Mr. Van Mook’un Teknik Yardım Programı Hakkında Devlet Personel Dairesi Başkanına Verdiği Muhtıra”, Van Mook’un Raporları No: 3, TC Başbakanlık Devlet Personel Dairesi, Ankara, 1962.
14. MOOK, Van, “İdareci Sınıf İçin Memur Alma ve Yetiştirme”, Van Mook’un Raporları No: 4, TC Başbakanlık Devlet Personel Dairesi, Ankara, 1962.
15. PODOL, Richard (1967), “Bir Yabancı Gözüyle Yirminci Yüzyıl Ortasında Türk Kamu Yöneticisi”, (Çev. Cahit Tutum), Amme İdaresi Bülteni, Sayı: 10, 1967, s. 10-15.
16. SENCER, Muzaffer, “Kamu Görevlilerinin Eğitimi ve Kamu Yönetimi Akademisi”, Amme İdaresi Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 2, 1982, s. 3-5.
17. ŞAYLAN, Gencay, “Bir Yapısal Değişim Sorunu Olarak Yönetim Reformu”, AYKAÇ, Burhan, Şenol Durgun, Hüseyin Yayman (ed.), Türkiye’de Kamu Yönetimi, 2. Baskı, Nobel Kitabevi, Ankara, 2012, (içinde s. 439-457).
18. TMMOB, Ankara’da Mühendis, Mimar ve Şehir Plancılarının İstihdamı ve Çalışma Koşulları, İnşaat Mühendisleri Odası Ankara Şubesi & Jeofizik Mühendisleri Odası, 2009, www.imo.org.tr/resimler/dosya.../8b526ed2ad5bc0e_ek.doc?tipi.
19. YAYMAN, Hüseyin, Türkiye’nin İdari Reform Tarihi, Turhan Kitabevi, Ankara, 2008.