Taşımacılıktan Kaynaklanan CO₂ Emisyonları ile Dış Ticaret Performansı Arasındaki İlişki: ARDL Yaklaşımı

Öz

Amaç: Günümüzde uluslararası ticaret hacmindeki artış, ekonomik büyümeyi destekleyen temel bir unsur olarak değerlendirilirken, bu sürecin çevresel maliyetleri de giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Özellikle taşımacılık faaliyetleri, küresel karbon emisyonlarının önemli bir bileşeni hâline gelmiştir. Bu bağlamda, dış ticaret performansı ile taşımacılıktan kaynaklanan çevresel etkiler arasındaki ilişkinin incelenmesi, sürdürülebilir kalkınma politikaları açısından stratejik bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’nin dış ticaret performansı ile taşımacılıktan kaynaklanan karbondioksit (CO₂) emisyonları arasındaki ilişkiyi 2005–2023 dönemi için incelemeyi amaçlamaktadır.

Yöntem: İhracat ve dış ticaret oranı (ihracat/ithalat) değişkenlerinin taşımacılık kaynaklı CO₂ emisyonları üzerindeki etkisi, zaman serisi analiz tekniklerinden biri olan Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL) modeli aracılığıyla analiz edilmiştir. ADF birim kök testi sonuçları, değişkenlerin farklı bütünleşme derecelerine sahip olduğunu (I(0) ve I(1) ortaya koymuş; bu durumda ARDL analizi kullanılmıştır.

Bulgular: ARDL sınır testi sonuçlarına göre, değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisi tespit edilememiştir. Ancak kısa dönemli analizlerde hem ihracat hem de dış ticaret oranının taşımacılıktan kaynaklanan CO₂ emisyonları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Özellikle ihracatın ve dış ticaret oranının hem cari hem de gecikmeli değerlerinin emisyon seviyelerini anlamlı biçimde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca modelin tahmin sonuçları, serisel korelasyon, heteroskedastisite, normallik ve yapısal kırılma gibi varsayımları büyük ölçüde sağladığını göstermektedir.

Sonuçlar: Elde edilen bulgular, Türkiye’nin dış ticaret politikalarının çevresel sürdürülebilirlik ilkeleriyle bütünleşik bir biçimde ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Bu doğrultuda, düşük karbonlu taşıma modlarının teşvik edilmesi, ihracat odaklı stratejilerde çevresel maliyetlerin dikkate alınması ve karbon fiyatlama mekanizmalarının dış ticaret politikalarına entegre edilmesi önerilmektedir. Bu çalışma, çevresel etkileri dikkate alan ticaret politikalarının geliştirilmesine yönelik ampirik bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dış ticaret
• CO2 emisyonu
• Sürdürülebilirlik
• ARDL Modeli
• İhracat
• Taşımacılık

The Relationship Between Transport-Related CO₂ Emissions and Foreign Trade Performance: An ARDL Approach

Öz

Purpose: While the increasing volume of international trade is considered a key driver of economic growth today, the environmental costs associated with this process have become increasingly significant. In particular, transportation activities have emerged as a major contributor to global carbon emissions. In this context, examining the relationship between foreign trade performance and the environmental impacts stemming from transportation has become a strategic necessity for sustainable development policies. This study aims to investigate the relationship between Turkey’s foreign trade performance and transport-related carbon dioxide (CO₂) emissions for the period 2005–2023.
Method: The impact of export and foreign trade ratio (export/import) variables on transport-related CO₂ emissions was analyzed using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model, one of the time series analysis techniques. The ADF unit root test results indicated that the variables have different integration orders (I(0) and I(1)), justifying the use of the ARDL approach.
Findings: According to the ARDL bounds test results, no long-term cointegration relationship was found among the variables. However, the short-term analysis revealed that both export and foreign trade ratio have statistically significant effects on transport-related CO₂ emissions. In particular, both the current and lagged values of export and foreign trade ratio were found to significantly affect emission levels. Moreover, the model estimation results largely satisfied the assumptions of serial correlation, heteroskedasticity, normality, and structural stability.
Conclusion: The findings suggest that Turkey’s foreign trade policies should be integrated with environmental sustainability principles. Accordingly, it is recommended to promote low-carbon transport modes, account for environmental costs in export-oriented strategies, and incorporate carbon pricing mechanisms into trade policies. This study provides an empirical contribution to the development of trade policies that consider environmental impacts.

Anahtar Kelimeler

• Foreign trade
• CO2 emissions
• Sustainability
• ARDL Model
• Export
• Transportation

Kaynakça

1. AKEL, V., & GAZEL, S. (2014). Döviz kurları ile BIST sanayi endeksi arasındaki eşbütünleşme ilişkisi: Bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (44), 23–41.
2. AL SHAMMRE, A. S. (2024). The impact of using renewable energy resources on sustainable development in the Kingdom of Saudi Arabia. Sustainability, 16(3), 1324.
3. ANATASIA, V. (2015). The causal relationship between GDP, exports, energy consumption, and CO₂ in Thailand and Malaysia. International Journal of Economic Perspectives, 9(4), 37–48.
4. BIN, L., JIAWEI, L., AIQIANG, C., THEODORAKIS, P. E., ZONGSHENG, Z., & JINZHE, Y. (2022). Selection of the cold logistics model based on the carbon footprint of fruits and vegetables in China. Journal of Cleaner Production, 334, 130251.
5. ENZMANN, J., & RINGEL, M. (2020). Reducing road transport emissions in Europe: Investigating a demand side driven approach. Sustainability, 12(18), 7594.
6. FARHANI, S., CHAIBI, A., & RAULT, C. (2014). CO₂ emissions, output, energy consumption, and trade in Tunisia. Economic Modelling, 38, 426–434.
7. FARIA, W. R., VALE, V. D. A., PEROBELLI, F. S., & JUNIOR, A. A. B. (2023). Assessment of issues related to international trade and environmental impacts (emissions): An analysis for Brazil. International Journal of Environment and Sustainable Development, 22(2), 134–166.
8. GOLA, S., & NOUSSIA, K. (2022). From CO₂ sources to sinks: Regulatory challenges for trans-boundary trade, shipment and storage. Resources, Conservation and Recycling, 179, 106039.

9. GÖV, A., & KAYA, S. K. (2023). Türkiye örneğinde çevresel kalitenin belirleyicileri: Lasso yaklaşımı. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (54), 25–37.
10. GURTU, A., SEARCY, C., & JABER, M. Y. (2017). Emissions from international transport in global supply chains. Management Research Review, 40(1), 53–74.
11. HE, Z., CHEN, P., LIU, H., & GUO, Z. (2017). Performance measurement system and strategies for developing low-carbon logistics: A case study in China. Journal of Cleaner Production, 156, 395–405.
12. JANIC, M., & VLEUGEL, J. (2012). Estimating potential reductions in externalities from rail–road substitution in Trans-European freight transport corridors. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 17(2), 154–160.
13. KAUR, H., & SINGH, S. P. (2018). Heuristic modeling for sustainable procurement and logistics in a supply chain using big data. Computers & Operations Research, 98, 301–321.
14. LILJESTRAND, K., CHRISTOPHER, M., & ANDERSSON, D. (2015). Using a transport portfolio framework to reduce carbon footprint. The International Journal of Logistics Management, 26(2), 296–312.
15. LIU, Y., ZHU, J., TUWOR, C. P., LING, C., YU, L., & YIN, K. (2023). The impact of the COVID-19 pandemic on global trade-embodied carbon emissions. Journal of Cleaner Production, 408, 137042.
16. MAJUMDER, S. C., RAHMAN, M. H., FERDAUS, J., RAHMAN, M. M., ABEDIN, M. Z., & RONI, N. (2022). Nexus between energy consumption, economic growth and quality of environment in BRICS and Next 11 countries: A panel dynamic study [Preprint]. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-1864209/v1
17. MANIA, E. (2020). Export diversification and CO₂ emissions: An augmented environmental Kuznets curve. Journal of International Development, 32(2), 168–185.
18. MUNDACA, G., STRAND, J., & YOUNG, I. R. (2021). Carbon pricing of international transport fuels: Impacts on carbon emissions and trade activity. Journal of Environmental Economics and Management, 110, 102517.
19. PESARAN, M. H., SHIN, Y., & SMITH, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326.
20. SAM, C. Y., MCNOWN, R., & GOH, S. K. (2019). An augmented autoregressive distributed lag bounds test for cointegration. Economic Modelling, 80, 130–141.
21. SHAHEEN, W. A., KAZIM, M., SHAFI, N., & PERVEEN, N. (2025). Impact of population growth on CO₂ emissions in export-driven global transport: A 30-country analysis (2011–2020). Journal of Social Sciences and Economics, 4(1), 26–41.
22. STOJANOVIĆ, Đ., IVETIĆ, J., & VELIČKOVIĆ, M. (2021). Assessment of international trade-related transport CO₂ emissions—A logistics responsibility perspective. Sustainability, 13(3), 1138.
23. TOPALLI, N. (2017). Ekonomik büyüme, ihracat ve CO₂ arasındaki eşbütünleşme ilişkisi: BRICS ve Türkiye örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(12), 685–698.
24. TURGUT, M., & DEMİR, E. (2024). Uluslararası ticarette sürdürülebilir taşıma modu seçimini etkileyen faktörlerin incelenmesi. Third Sector Social Economic Review, 59(3), 1978–1996.
25. TÜİK. (2025). Dış ticaret verileri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=dis-ticaret-104
26. VOUMIK, L. C., MIMI, M. B., & RAIHAN, A. (2023). Nexus between urbanization, industrialization, natural resources rent, and anthropogenic carbon emissions in South Asia: CS-ARDL approach. Anthropocene Science, 2(1), 48–61.
27. WANG, J., & LI, J. (2024). Carbon emissions, import, and export: A spatial econometric analysis of the Chinese cities. Environment, Development and Sustainability, 26(6), 16057–16072.
28. WEBER, C. L., PETERS, G. P., GUAN, D., & HUBACEK, K. (2008). The contribution of Chinese exports to climate change. Energy Policy, 36(9), 3572–3577.
29. WORLD BANK. (2025). CO₂ emissions from transport (% of total fuel combustion). https://data.worldbank.org/indicator/EN.GHG.CO2.TR.MT.CE.AR5
30. YILDIRIM, A., ÖZBEY, S., & TIKIZ, İ. (2024). Deniz taşımacılığında çevresel etki: Konteyner limanı hacimleri ile karbon emisyonları arasındaki ilişkinin analizi. Denizcilik Araştırmaları Dergisi: Amfora, 3(6), 117–140.
31. YILMAZER, M., & KARABİBER, B. (2022). Türkiye'de ihracat, doğrudan yabancı yatırımlar, ekonomik büyüme ve karbon emisyonu ilişkisi. Business and Economics Research Journal, 13(2), 199–220.
32. YOON, Y., YANG, M., & KIM, J. (2018). An analysis of CO₂ emissions from international transport and the driving forces of emissions change. Sustainability, 10(5), 1677.